Improwizacja, która buduje relacje. Warsztaty Stowarzyszenia „Dla Ziemi” zakończone
Improwizacja teatralna nie musi oznaczać presji, występowania „na zawołanie” ani wymyślania zabawnych scenek. Może być za to przestrzenią uważności, współpracy i wzajemnego wsparcia. Właśnie tak wyglądał cykl pięciu warsztatów improwizacji teatralnej prowadzonych przez Bogusława Byrskiego w Teatrze Wschodnim dla osób związanych ze Stowarzyszeniem „Dla Ziemi”, realizowany od 10 marca do 21 kwietnia 2026 roku.
Improwizacja jako spotkanie
Warsztaty pokazały, że teatr może być narzędziem rozwoju osobistego i budowania relacji. Jak wynika z podsumowania przygotowanego przez osobę prowadzącą, uczestniczki i uczestnicy pracowali nie tylko nad techniką sceniczną, ale też nad sposobem bycia ze sobą i z innymi. Improwizacja została tu potraktowana nie jako „wymyślanie śmiesznych rzeczy”, lecz jako trening obecności i życzliwości. Zajęcia odbywały się w atmosferze otwartości i bezpieczeństwa, dzięki czemu osoby uczestniczące mogły ćwiczyć spontaniczność bez lęku przed oceną. To szczególnie ważne tam, gdzie celem jest nie tylko rozwój twórczy, ale także wzmacnianie kompetencji społecznych i budowanie wspólnoty.
„Tak, i...” – zasada, która otwiera
Jednym z fundamentów pracy była zasada „Tak, i…”, czyli akceptowanie propozycji drugiej osoby i rozwijanie jej zamiast blokowania. To podejście pomagało budować zaufanie, wzmacniało odwagę do działania i uczyło, że nie trzeba mieć idealnego pomysłu, by wejść w scenę. Zamiast zatrzymywać się na obawie, że coś jest niewystarczające, uczestniczki i uczestnicy uczyli się przyjmować impuls i budować na nim dalej. Ta zasada okazała się ważna nie tylko w ćwiczeniach teatralnych. Pokazała również, jak wiele zmienia akceptacja, uważność i gotowość do współtworzenia w codziennych relacjach.
Uważność, słuchanie i bycie „tu i teraz”
Równie ważne w pracy warsztatowej były słuchanie, uważność i bycie „tu i teraz”. W improwizacji to właśnie drobne gesty, emocje, sposób patrzenia czy wspólny rytm oddechu potrafią stać się początkiem najciekawszej sceny. Uczestnicy i uczestniczki uczyli się dostrzegać to, co zwykle umyka, i wykorzystywać to jako twórczy impuls. Uważność dotyczyła także otoczenia — przedmiotów, ubrań, codziennych szczegółów, które mogą stać się inspiracją. Dzięki temu improwizacja przestaje być czymś oderwanym od rzeczywistości, a zaczyna wyrastać z tego, co naprawdę dzieje się między ludźmi.
Błąd nie jako porażka, ale prezent
Jednym z ważniejszych doświadczeń tego cyklu była zmiana podejścia do błędu. W pracy improwizacyjnej błąd nie jest porażką, ale punktem wyjścia do dalszego działania. Rezygnacja z potrzeby bycia doskonałą lub doskonałym pozwala płynąć z tym, co pojawia się na scenie, zamiast próbować wszystko kontrolować. To właśnie taka perspektywa otwiera przestrzeń na autentyczność, spontaniczność i rozwój. Tam, gdzie znika ocena, pojawia się ciekawość — a wraz z nią większa gotowość do kontaktu, współpracy i twórczego działania.
Zasady improwizacji, które przydają się także poza sceną
Podczas warsztatów uczestniczki i uczestnicy pracowali wokół najważniejszych zasad improwizacji teatralnej: akceptacji, słuchania, wspierania partnera lub partnerki, braku negacji, uważności, działania w relacji, nieplanowania, akceptacji błędów, konkretyzowania świata scenicznego i poddawania się impulsom. Choć są to zasady wywodzące się z teatru improwizowanego, ich znaczenie wykracza daleko poza scenę. Pomagają lepiej się komunikować, budować zaufanie, reagować na zmianę i współpracować z innymi — a więc rozwijać umiejętności niezwykle ważne w działaniach społecznych i codziennym życiu.
Warsztaty ważne dla wspólnoty
Warsztaty prowadzone przez Bogusława Byrskiego były czymś więcej niż artystycznym eksperymentem. Stały się przestrzenią rozwijania uważności, odwagi i wzajemnego zaufania. Pokazały, że improwizacja może być skutecznym narzędziem wzmacniania relacji i budowania wspólnoty opartej na otwartości. To doświadczenie dobrze wpisuje się w działania Stowarzyszenia „Dla Ziemi”, które od lat tworzy przestrzenie spotkania, wsparcia i współdziałania. W tym sensie improwizacja teatralna okazała się nie tylko formą pracy twórczej, ale też praktyką dobrego sąsiedztwa — opartego na słuchaniu, akceptacji i wspólnym tworzeniu czegoś nowego.
Bogusław Byrski to aktor, reżyser oraz twórca muzyki i wizualizacji do przedstawień teatralnych, od 2000 roku związany z Teatrem im. Hansa Christiana Andersena w Lublinie. Ukończył Wydział Lalkarski PWST w Krakowie – Filię we Wrocławiu. Jest także pomysłodawcą lubelskiego Festiwalu Improwizacji Teatralnych FiT i od lat rozwija działania związane z teatrem improwizowanym
Źródło: Stowarzyszenie Dla Ziemi