Publicystyka - ngo.pl

Zgodnie z komunikatem KE zrewidowane ESRS mają być krótsze i bardziej przejrzyste, wprowadzać większą elastyczność oraz ograniczyć liczbę obowiązkowych punktów danych o ponad 60%, a wszystkich punktów danych o ponad 70%. Równolegle przyjęty standard VS ma zapewnić proporcjonalne ramy raportowania podmiotom pozostającym poza zakresem CSRD, a jednocześnie uporządkować zakres informacji ESG przekazywanych w relacjach z większymi kontrahentami i instytucjami finansowymi. Akty delegowane zostaną teraz przekazane Parlamentowi Europejskiemu i Radzie UE do kontroli, a zaczną obowiązywać po zakończeniu tej procedury i publikacji w Dzienniku Urzędowym UE.

Zdaniem FOB kierunek polegający na upraszczaniu wymogów jest potrzebny. Po przyjęciu aktów delegowanych kluczowe staje się jednak to, jak zrewidowane standardy będą stosowane w praktyce. Uproszczenia mogą zmniejszyć obciążenia administracyjne i poprawić czytelność sprawozdań, o ile nie będą prowadzić do osłabienia jakości ujawnianych informacji.

Kluczowe pozostaje to, aby dane prezentowane w raportach były rzetelne, użyteczne dla odbiorców i możliwe do zweryfikowania. Im większą swobodę otrzymują firmy w zakresie doboru informacji i metod ich prezentacji, tym ważniejsze stają się jasne zasady dokumentowania decyzji. Profesjonalny osąd nie powinien prowadzić do uznaniowego ograniczania zakresu raportu.

Jednocześnie raportowanie ESG pozostaje ważnym elementem strategicznego podejścia firm do zrównoważonego rozwoju. Wspiera zarządzanie ryzykiem, porządkowanie procesów wewnętrznych i budowanie wiarygodności wobec rynku. Ma również coraz większe znaczenie w relacjach z kontrahentami i instytucjami finansowymi, które potrzebują rzetelnych danych do oceny ryzyk oraz podejmowania decyzji biznesowych.

FOB pozytywnie ocenia kierunek zmian w uproszczonych ESRS, szczególnie w zakresie wzmocnienia zasady istotności. Dzięki temu przedsiębiorstwa będą mogły skoncentrować się na tych informacjach, które rzeczywiście odnoszą się do ich wpływów, ryzyk i szans związanych ze zrównoważonym rozwojem. Takie podejście może ograniczyć praktykę ujawniania danych „na wszelki wypadek”, która zwiększa objętość raportów, ale nie zawsze poprawia ich wartość informacyjną.

Istotnym elementem zrewidowanych ESRS jest także większa elastyczność w zakresie pozyskiwania danych. W uzasadnionych przypadkach firmy będą mogły korzystać z danych jakościowych, szacunków lub informacji dostępnych bez nieproporcjonalnych kosztów. FOB dostrzega w tym próbę racjonalnego wyważenia nakładów i wartości płynącej z raportowania.

Jednocześnie aktualne pozostają ryzyka związane z takim podejściem. Dane jakościowe i szacunkowe powinny być oparte na obiektywnych źródłach i możliwe do weryfikacji. W przeciwnym razie mogą osłabić porównywalność raportów oraz utrudnić ocenę rzeczywistego wpływu firmy.

Szczególne znaczenie ma raportowanie informacji dotyczących łańcucha wartości. Możliwość korzystania z danych sektorowych lub ogólnodostępnych może ograniczyć presję na mniejszych dostawców. Nie powinna jednak prowadzić do rezygnacji z pozyskiwania danych pierwotnych w przypadkach, w których jest to możliwe i uzasadnione. Zbyt szerokie oparcie się na uśrednionych informacjach może prowadzić do uproszczonego obrazu rzeczywistości i pomijania specyfiki konkretnych relacji biznesowych.

W tym kontekście istotne będzie także praktyczne działanie tzw. value chain cap, czyli ograniczenia zakresu informacji, których duże firmy raportujące zgodnie z CSRD mogą oczekiwać od mniejszych podmiotów w łańcuchu wartości. Rozwiązanie to może porządkować zapytania kierowane do MŚP, ale wymaga odpowiedzialnego stosowania przez większe organizacje.

Równolegle z uproszczonymi ESRS Komisja Europejska przyjęła dobrowolny standard raportowania zrównoważonego rozwoju (VS). Jego celem jest stworzenie prostszego narzędzia dla firm, które nie są objęte obowiązkowym raportowaniem, ale chcą przekazywać informacje ESG w uporządkowany sposób.

FOB pozytywnie ocenia ideę standardu dobrowolnego. Dla wielu przedsiębiorstw, głównie z sektora MŚP, może on być ważnym wsparciem w budowaniu transparentności i wiarygodności. Przyjęcie wspólnego standardu pomoże ograniczyć chaos informacyjny wynikający z wielu różnych ankiet i kwestionariuszy kierowanych do mniejszych firm przez dużych kontrahentów lub instytucje finansowe.

Jednocześnie FOB wskazuje, że standard VS powinien być przede wszystkim narzędziem dla małych i średnich przedsiębiorstw. Duże firmy, które nie podlegają dyrektywie CSRD, powinny korzystać z ESRS jako podstawy dobrowolnego raportowania. Pozwoliłoby to zachować odpowiedni poziom jakości i kompletności danych oczekiwanych przez interesariuszy.

FOB rekomendowało także na etapie konsultacji, aby w przypadku firm zatrudniających powyżej 50 pracowników przewidzieć zalecenie przeprowadzenia badania istotności, choćby w uproszczonej formie. W obecnym kształcie standard VS nie wymaga takiej analizy, przez co raport może nie obejmować zagadnień szczególnie istotnych dla danej organizacji. Uproszczone badanie istotności pozwoliłoby lepiej powiązać raport z realnymi wpływami, ryzykami i szansami firmy.

Istotnym wyzwaniem jest także praktyczne wykorzystanie standardu. Część ujawnień, choć zaprojektowana jako uproszczona, może wymagać wiedzy technicznej lub dostępu do narzędzi, których wiele MŚP jeszcze nie posiada. Dotyczy to m.in. obliczania emisji gazów cieplarnianych, interpretowania danych dotyczących bioróżnorodności czy oceny ryzyk związanych z deficytem wody.

Z tego względu FOB zwraca uwagę na potrzebę wprowadzenia rozwiązań, które ułatwią firmom praktyczne stosowanie standardu VS. Wśród rekomendacji wskazano m.in. narzędzia wspierające ustalanie i kalkulację wskaźników, przewodniki, dobre praktyki i szkolenia, a także uproszczone wytyczne sektorowe. Pomocne mogą być również inicjatywy podobne do tej prowadzonej przez EFRAG, która prezentuje pierwsze praktyczne przykłady raportowania zgodnego ze standardem VS w MŚP.

Choć standard VS ma charakter dobrowolny, FOB zwraca uwagę, że dla wielu MŚP raportowanie może stać się praktycznym warunkiem współpracy z większymi kontrahentami lub instytucjami finansowymi. Z tego względu ważne jest, aby VS rzeczywiście porządkował zakres oczekiwanych informacji i ułatwiał dialog między firmami w łańcuchu wartości. Bez takiego uporządkowania istnieje ryzyko, że zamiast ograniczać liczbę zapytań i kwestionariuszy, stanie się kolejnym elementem procesu raportowego.

Przyjęcie aktów delegowanych przez Komisję Europejską nie powinno być odczytywane jako sygnał, że raportowanie ESG traci na znaczeniu. Przeciwnie, dane dotyczące zrównoważonego rozwoju pozostają ważne dla oceny ryzyk, zarządzania relacjami biznesowymi i dostępu do finansowania.

– Raportowanie ESG ma wartość wtedy, gdy wspiera zarządzanie firmą, a nie sprowadza się wyłącznie do spełnienia obowiązku regulacyjnego. Dobrze przygotowany raport pozwala lepiej rozpoznać ryzyka, uporządkować procesy i budować wiarygodność na rynku. Dlatego uproszczenia są potrzebne, ale powinny wzmacniać użyteczność raportowania, a nie osłabiać jakość ujawnianych danych. Kluczowe będzie zachowanie przejrzystości, porównywalności i możliwości weryfikacji informacji. Bez tego raportowanie traci swoją funkcję jako narzędzie zarządcze i komunikacyjne – mówi dr Agata Rudnicka, dyrektorka ds. zarządzania wiedzą Forum Odpowiedzialnego Biznesu. 

Dla dużych firm kluczowe będzie odpowiedzialne korzystanie z większej elastyczności przewidzianej w zrewidowanych ESRS. Ograniczenie zakresu raportowania nie powinno prowadzić do powierzchownej oceny istotności ani do pomijania obszarów trudniejszych do zbadania. Ważne będzie także budowanie spójnych systemów zbierania danych i dokumentowania decyzji.

Dla MŚP najważniejsze będzie stopniowe przygotowywanie się do rosnących oczekiwań rynku. Nawet jeśli raportowanie pozostanie dobrowolne z perspektywy przepisów, może stać się wymagane w praktyce biznesowej. Standard VS może w tym pomóc, pod warunkiem że będzie wspierany przez narzędzia, edukację i proporcjonalne oczekiwania ze strony większych podmiotów.

Przyjęcie standardów przez Komisję Europejską porządkuje kierunek zmian, ale nie kończy dyskusji o jakości raportowania. Teraz kluczowe będzie to, jak firmy wykorzystają większą elastyczność w praktyce.