Publicystyka - ngo.pl

Zanim Claude Chabrol zapisał się w historii francuskiego kina jako reżyser niezwykle bogatego i różnorodnego dorobku, należał do pokolenia krytyków skupionych wokół „Cahiers du cinéma”, które najpierw zmieniło sposób myślenia o filmie, a chwilę później samo stanęło za kamerą. Chabrol zrobił to jako jeden z pierwszych. Kiedy w 1958 roku zrealizował „Pięknego Serge’a”, „400 batów” François Truffauta i „Do utraty tchu” Jean-Luca Godarda dopiero miały powstać.

Mimo pionierskiej pozycji Chabrol nigdy nie został otoczony równie silnym kinofilskim kultem jak jego koledzy z Nowej Fali. Bywał uznawany za zanadto przywiązanego do kina gatunkowego, sam chętnie podkreślał rzemieślniczy wymiar swojej pracy. Pod powierzchnią thrillerów i dramatów rodzinnych konsekwentnie badał jednak klasę społeczną, moralność, przemoc, pożądanie i mieszczańską hipokryzję. Dziś na nowo odczytuje się jego twórczość nie tylko jako prostą satyrę na burżuazję. Pisarka i badaczka filmu Catherine Dousteyssier-Khoze podkreśla, że to reżyser, który umiejętnie łączył przystępną, komercyjną formę kina z głębokimi, wielowarstwowymi treściami. W sekcji Klasyka Krytyka Festiwal Kamera Akcja, wspólnie z Instytutem Francuskim w Warszawie, zaprezentuje premierowo trzy jego filmy po cyfrowej rekonstrukcji: „Pięknego Serge’a”(1958), „Niewierną żonę” (1969) oraz „Niech bestia zdycha” (1969). To nie tyle klasyczna retrospektywa, ile próba ponownego przyjrzenia się twórcy, który znajdował się w samym centrum historii Nowej Fali, a jednocześnie przez dekady pozostawał nieco na jej obrzeżach – mówi Przemek Glajzner, dyrektor festiwalu.

W „Pięknym Serge’u” Chabrol dopiero formuje własny język. Autentyczne plenery Sardent, naturalne światło i swobodna praca kamery nadają filmowi surowość bliską neorealizmowi, przełamywaną nieoczywistymi punktami widzenia. „Niech bestia zdycha”, przez wielu uznawany za jeden z najlepszych thrillerów psychologicznych w historii francuskiego kina, pokazuje już dojrzałego Chabrola, który historię zemsty zamienia w opowieść o nieostrej granicy między sprawiedliwością, obsesją i zbrodnią. Z kolei w „Niewiernej żonie” ze Stéphane Audran – jedną z najważniejszych aktorek w jego filmografii – thriller staje się precyzyjnym studium małżeństwa, w którym równie ważne jak fabuła są cisza, spojrzenia i pozornie uporządkowana przestrzeń domu. Te trzy filmy pozwalają zobaczyć Chabrola zarówno u progu Nowej Fali, jak i w okresie, gdy w pełni rozwinął swój charakterystyczny język. Pokazy odrestaurowanych cyfrowo kopii na dużym ekranie będą okazją do ponownego odkrycia reżysera, którego kino – mimo upływu kilku dekad – wciąż pozostaje niepokojąco aktualne i otwarte na nowe interpretacje.

Jedna z ulubionych sekcji publiczności Festiwalu Kamera Akcja powraca z filmami, o których w ostatnich miesiącach było głośno w Cannes i Berlinie. Krytyczne Premiery to przedpremierowe spotkanie z kinem, które nie trafiło jeszcze do regularnej dystrybucji, ale już zdążyło rozpocząć międzynarodową dyskusję. Wśród pierwszych ogłoszonych tytułów znalazły się „Żółte listy” İlkera Çataka, laureat Złotego Niedźwiedzia na Berlinale w 2026. Reżyser nominowanego do Oscara „Pokoju nauczycielskiego” tym razem przygląda się artystom funkcjonującym pod presją systemu politycznego i konsekwencjom stopniowego ograniczania ich wolności. Film szerzej portretuje przy tym napięcia współczesnej Turcji – między tradycją i świeckością, konserwatyzmem i emancypacją, życiem prywatnym i coraz silniejszą ingerencją systemu. Jak zauważa Travis Jeppesen z „Sight and Sound”, „rolą sztukijest zadawanie pytań, a nie udzielanie odpowiedzi” – i właśnie na takiej niejednoznaczności Çatak buduje swój polityczny dramat. Do Łodzi przedpremierowo trafi również „Minotaur” Andrieja Zwiagincewa, nagrodzony Grand Prix tegorocznego festiwalu w Cannes. 

To pierwszy film reżysera od czasu „Niemiłości” i jeden z najbardziej oczekiwanych europejskich tytułów sezonu. Zwiagincew wraca do tego, w czym jest najmocniejszy – historii rodzinnego kryzysu, która stopniowo odsłania znacznie szerszy obraz społecznego i moralnego rozpadu. To zarazem najbardziej polityczny i antyputinowski film w dorobku reżysera oraz dialog z historią kina – film stanowi współczesne przepisanie „Niewiernej żony” Claude’a Chabrola. To idealna okazja, by w ciągu jednej edycji zobaczyć francuski klasyk z 1969 roku i jego współczesny i zaktualizowany remake po 57 latach. W ramach Krytycznych Premier festiwal pokaże także „Daleko od brzegu” Lance’a Hammera, którym reżyser powraca do pełnego metrażu po osiemnastu latach. Film z Juliette Binoche, Tomem Courtenayem i Anną Calder-Marshall w obsadzie to opowieść, w której dawno nikt tak nie mówił o bliskości i samotności. Kameralny dramat znalazł się w Konkursie Głównym Berlinale, gdzie otrzymał Srebrnego Niedźwiedzia – Nagrodę Jury. 

Pierwsze ogłoszenia dopełniają „Niezbyt wygórowane oczekiwania” Eivinda Landsvika, prezentowane podczas canneńskiej Directors’ Fortnight. W głównej roli debiutuje Marie Ulven – znana szerzej jako Girl in Red – której partneruje Anders Danielsen Lie („Najgorszy człowiek na świecie”). To przewrotna opowieść o młodej artystce, która zamiast piąć się dalej po szczeblach kariery, musi się zatrzymać i na nowo poukładać własne życie. „Krytyczne Premiery to jedna z najbardziej wyczekiwanych części programu, bo pozwala nam reagować na to, co właśnie dzieje się w światowym kinie. Wybieramy filmy, które mają szansę nie tylko zachwycić, ale też uruchomić rozmowę – i właśnie takie tytuły otwierają tegoroczną sekcję” – zaprasza Malwina Czajka.

Organizatorzy przypominają, że trwają nabory do konkursów rozwijających nowe głosy krytyki filmowej. Teksty do Krytyk Pisze można zgłaszać do 13 września, natomiast zgłoszenia do Krytyk Mówi, skierowanego do twórców vlogów, podcastów, audycji i innych internetowych formatów krytycznofilmowych, przyjmowane są do 27 września. Tylko do 31sierpnia trwa jeszcze przedsprzedaż karnetów na 17. FKA, które otwierają dostęp do festiwalowych seansów, spotkań, dyskusji i warsztatów, a także do internetowej odsłony wydarzenia. Save the date - 17. Festiwal Kamera Akcja odbędzie się w Łodzi w dniach 22–25 października 2026 roku, natomiast jego część online zaplanowano wcześniej – od 19 do 21 października.

17. Festiwal Kamera Akcja odbędzie się od 22 do 25.10.2026 r. w Łodzi oraz online od 19 do 21.10.2026 r. na platformie Think Film. Zadanie realizowane jest dzięki dofinansowaniu z budżetu Miasta Łodzi. Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego, Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej oraz Uniwersytetu Łódzkiego – mecenasa festiwalu. Głównymi partnerami festiwalu są Monopolis, Szkoła Filmowa w Łodzi i Muzeum Kinematografii. Festiwal Kamera Akcja i Festiwal Mediów Człowiek w Zagrożeniu tworzą sieć współpracy „Łódzki Festiwal Filmowy”.