Publicystyka - ngo.pl

Większość naszych dyskutantów, zabierających głos w dyskusji nad wchodzeniem aktywistów i działaczy organizacji pozarządowych do władz lokalnych, zgodziła się co do tego, że podobne decyzje mogą przynieść dobre efekty. Trzeba jednak pamiętać o kilku warunkach, spełnienie których pozwoli nie tylko rozsądniej podjąć decyzję o starcie w wyborach, ale także zadbać o to, by nie zaszkodzić swoim dotychczasowym działaniom – na przykład organizacji pozarządowej, w której działał dany kandydat.

Nie należy bowiem uznawać, że miejski aktywista czy działacz organizacji pozarządowej z definicji jest przygotowany do pełnienia funkcji we władzach lokalnych. „Społecznicy, którzy chcą wejść w politykę (politics), najpierw niech pomyślą o polityce publicznej (public policy). Niech wchodzą w tę pierwszą politykę, gdy są pewni swoich umiejętności, które pozwolą im wnieść nową jakość do życia publicznego” – przekonywał w dyskusji doktor Andrzej Zybała z Collegium Civitas, zajmujący się między innymi politykami publicznymi i dialogiem społecznym. Przestrzegał również wyraźnie przed łączeniem w jednym czasie ról działacza i samorządowca, zwracając jednocześnie uwagę, że polskiej scenie politycznej – lokalnej i centralnej – potrzeba motywacji działaczy, którzy wchodzą do polityki „aby móc rozwiązać ludzkie problemy, które trudno im rozwiązać z pozycji właśnie działacza NGO”.

Piotr Masłowski, szef rybnickiego Centrum Rozwoju Inicjatyw Społecznych i kandydat na prezydenta Rybnika, który, co oczywiste, przychylnie patrzy na aktywistów i działaczy organizacji, którzy kandydują do władz lokalnych, także widzi pewne ograniczenia w tym względzie. Przekonuje: „nie wyobrażam sobie, żeby organizacje watchdogowe, zajmujące się działaniami strażniczymi, podejmowały tego typu inicjatywy, angażując się instytucjonalnie, bo ze względu na przejrzystość i uczciwość nie można jednocześnie zajmować się kontrolą władzy i rywalizowaniem z nią o głosy wyborców”. Z drugiej jednak strony, stwierdzał, że „jeżeli jednak chcemy zmian w kraju, to musimy ludzi przygotowanych do działalności publicznej zachęcać, żeby brali byka za rogi”, pytając, jak się zdaje – retorycznie, „dlaczego nie wypychać do polityki ludzi, którzy mają doświadczenie w pomaganiu innym?”.

Podobnie na sprawę patrzy Anna Wachowska-Kucharska, poznańska aktywistka, związana obecnie ze Społeczną Inicjatywą Wyborczą „Poznaniacy”, która uważa, że „organizacje nie powinny przejmować się tym, jak będą wypadały, gdy wejdą do tak zwanej polityki. Nie chodzi o to, jak wypadną, ale o to, czy będą skuteczne”, uznając udział w wyborach i rywalizowanie o władzę za jedną z możliwych form rzeczywistej partycypacji, a także zapewnienia odpowiedniej reprezentacji mieszkańców i ich spraw.

O głos w debacie poprosiliśmy również Katarzynę Batko-Tołuć z Sieci Obywatelskiej – Watchdog Polska, organizacji strażniczej zajmującej się jawnością i etyką życia publicznego. Podobnie jak doktor Zybała, Batko-Tołuć stwierdziła, że niedopuszczalne jest jednoczesne zasiadanie we władzach samorządowych i działanie w organizacji pozarządowej, gdyż taka sytuacja prowadzi do obniżania poziomu zaufania społecznego, konfliktu interesów i możliwego uzależnienia organizacji od bieżącej sytuacji politycznej. Ostatecznie – przekonuje – chodzi bowiem o ideały: „Podstawowym warunkiem przejmowania władzy przez społeczników jest posiadanie dobrze ukształtowanego systemu wartości demokratycznych i wysokiej kultury politycznej. Władza to służba i odpowiedzialność. Służba znacznie trudniejsza niż w organizacji”.

Jako ostatni w naszej dyskusji wypowiedział się Jan M. Grabowski, prezes Kujawsko-Pomorskiej Federacji Organizacji Pozarządowych. Zwrócił on uwagę na systemowe ograniczenia, jakie na kandydatów nakładają reguły organizacji wyborów – także lokalnych. Przekonuje on, że w obecnej sytuacji i otoczeniu prawnym, aktywiści i działacze organizacji pozarządowych, chcący kandydować do władz lokalnych, są w bardzo złej sytuacji: „Obecne zasady organizacji wyborów nie służą rozwojowi, zmianie, ani wyłonieniu najlepszych możliwych w danym czasie reprezentantów”. Grabowski pyta zatem, czy nie nadszedł czas, by „rozpocząć pracę koncepcyjną nad zmianą systemu wyborczego? Nad odpartyjnieniem samorządów? Nad szeroką i przemyślaną edukacją obywatelską? Czy wreszcie nad przywracaniem samorządności właściwego wymiaru?”, postulując jednocześnie większy udział społeczników we wpływaniu na politykę publiczną poprzez konsultacje społeczne, gremia opiniodawcze i ciała dialogu.

Postawione przez nas na początku debaty pytanie, jak się zresztą można było spodziewać, nie doczekało się zatem jednoznacznej odpowiedzi. Wydaje się jednak, że podstawowym postulatem wyłaniającym się z dyskusji, jest z jednej strony konieczność dobrego przygotowania działaczy i aktywistów chcących walczyć o władzę lokalną, z drugiej zaś – pogłębiona refleksja i świadomość wiążących się z podobną decyzją konsekwencji. Zarówno tych pozytywnych, jak i negatywnych.