Publicystyka - ngo.pl

Nauczyciele przejawiają większy entuzjazm związany z powrotem do szkoły. Jednocześnie w części tej grupy widoczny jest problem wypalenia zawodowego. Eksperci Centrum Edukacji Obywatelskiej w opublikowanym raporcie alarmują, że to, jak przebiega powrót do stacjonarnej szkoły, w dużym stopniu ukształtuje sytuację w edukacji na kolejne lata.

W pierwszych dniach po powrocie do stacjonarnej szkoły* zarówno nauczyciele, jak i uczniowie uznawali swoją sytuację za szczególną. Dla aż 73% badanych uczniów powrót do szkoły oznacza stres, a 52% komunikuje w związku z powrotem tylko negatywne emocje. Wśród nauczycieli tak krytyczny stosunek do powrotu przejawia 20% badanych. Sytuacja jest jeszcze trudniejsza w szkołach średnich. Co ważne, aż 25% uczniów i 53% nauczycieli biorących udział w badaniu chciałoby w tej sytuacji otrzymać wsparcie psychologiczne.

Nauczyciele często wskazywali, że powrót do pracy stacjonarnej rozbudza w nich chęć do działania (48%). Jednak pytani o objawy wypalenia zawodowego przyznawali, że w ostatnim czasie jest więcej dni, kiedy już przed pracą czują się zmęczeni (47%). Problem wypalenia zawodowego może dotyczyć nawet 15% nauczycieli.

– Powrót do tradycyjnej szkoły jest trudny zarówno dla uczniów, jak i nauczycieli. Dlatego dobrze, że MEiN apelowało do szkół o skupienie się na odbudowywaniu szkolnych relacji i dbaniu o kondycję psychiczną uczniów. Zdecydowana większość szkół przyjęła ten priorytet, choć w naszej ankiecie pojawiały się głosy uczniów, których nauczyciele nadal weryfikują ich wiedzę po powrocie do szkół. Są to zwykle przypadki pojedynczych nauczycieli, ale rzutują na odbiór powrotu do szkoły – komentuje dr Jędrzej Witkowski, prezes Centrum Edukacji Obywatelskiej.

Edukacja zdalna pokazała uczniom, że bezpośredni kontakt z nauczycielem jest dla nich bardzo ważny (58%). Duże znaczenie tego kontaktu potwierdzają również ci uczniowie, którzy po powrocie do szkoły odczuwali jedynie negatywne emocje (43%).

„Ciężej uczyć się od nauczyciela podczas nauki zdalnej niż w szkole. Niektórych rzeczy samemu nie potrafisz się nauczyć, ktoś musi ci pokazać, jak to zrobić” – napisał jeden z uczniów, biorących udział w badaniu. 

Jednocześnie 45% badanych młodych ludzi jest zdania, że codzienna obecność w szkole nie jest potrzebna do skutecznego zdobywania wiedzy. 55% młodych badanych zgadza się ze stwierdzeniem, że w tym okresie nauczyli się samodzielności i odpowiedzialności, a dla 47% to nauka stacjonarna jest trudniejsza niż zdalna.

– Przyczyną tego, że część uczniów jako trudniejszą postrzega edukacją stacjonarną, może być jej mniejsza elastyczność, większy zakres kontroli nauczyciela w czasie zajęć w szkole, trudności w relacjach z rówieśnikami i czasochłonność dojazdów – mówi Witkowski – Z naszego badania wynika, że istnieje również grupa uczniów, którzy dobrze odnaleźli się w formule edukacji zdalnej. Deklarują oni, że nauczyli się samodzielności, a dodatkowy wolny czas wykorzystali na rozwój swoich pasji i zainteresowań – dodaje.

Oto jeden z komentarzy uczniowskich, który pojawił się w badaniu: „Dla mnie osobiście edukacja zdalna jest dużo wygodniejsza, ponieważ zajmuje mniej czasu, nie trzeba dźwigać ciężkiego plecaka z książkami, a na przerwach można zjeść świeże śniadanie. Stanowczo wolę uczyć się sam niż w grupie, w chaosie i w kłótniach”.

W raporcie „Szkoła ponownie czy szkoła od nowa? Jak wygląda powrót do stacjonarnej edukacji?” Centrum Edukacji Obywatelskiej zwraca uwagę, że okres po powrocie do szkół silnie wpłynie na nasz system edukacji w kolejnych latach. – Możemy teraz skupić się na odtwarzaniu szkolnych rutyn sprzed pandemii lub przyjrzeć się wnikliwe obecnej sytuacji i na jej podstawie wyobrazić sobie, jaka powinna być szkoła, która lepiej odpowiadałaby na potrzeby uczniów i nauczycieli – komentuje Witkowski.

Z raportu wynika, że najważniejsze wyzwania stojące przed szkołami to:

• odbudowa motywacji i zaangażowania uczniów zestresowanych powrotem do szkoły,
• praca nad wyrównywaniem większych niż dotychczas różnic w poziomie wiedzy pomiędzy uczniami,
• zapewnienie dostępności psychologów i pedagogów szkolnych oraz elementów wsparcia psychologicznego dla nauczycieli,
• odpowiedzenie na potrzeby grupy nastolatków, którzy docenili elastyczność edukacji zdalnej, a teraz sceptycznie patrzą na powrót do szkoły.

Raport i pełne rekomendacje dla szkół, jednostek samorządu terytorialnego, instytucji, organizacji edukacyjnych dostępne są do bezpłatnie na: https://ceo.org.pl/publikacje/rozwoj-szkoly-i-doskonalenie/szkola-ponownie-czy-szkola-od-nowa-jak-wyglada-powrot-do. Mogą być one przydatne zarówno w ostatnich tygodniach pracy przed wakacjami, podczas przygotowywania się do nowego roku szkolnego oraz w długoterminowej perspektywie.

*badanie Centrum Edukacji Obywatelskiej zostało przeprowadzone w dniach 17-25 maja 2021.