Wolontariusze w Akcji. Superbohaterowie NGO. Co udało nam się zrobić przez 3 lata
We wrześniu 2023 rozpoczęliśmy projekt „Wolontariusze w Akcji. Superbohaterowie NGO" finansowany z Korpusu Solidarności, Rządowego Programu Wspierania i Rozwoju Wolontariatu Systematycznego, prowadzonego przez Narodowy Instytut Wolności (NIW-CRSO). Trzy lata, 344 270 zł budżetu, jeden cel - zbudować w Klastrze Innowacji Społecznych dojrzały system wolontariatu systematycznego. Projekt kończy się 31 sierpnia 2026, więc czas na podsumowanie.
Trzy lata to 25 systematycznych wolontariuszy rocznie i łącznie ponad 13 500 godzin pracy wolontariackiej zaplanowanej we wniosku: 1 500 godzin w 2023, po 4 500 w 2024 i 2025, 3 000 w ostatnich ośmiu miesiącach 2026. Każdy wolontariusz pracuje średnio 120 do 180 godzin w roku. Dzisiejsza baza Klastra to 120 osób, w tym 34 stałych wolontariuszy aktywnych w ostatnich trzech miesiącach. Pełna ewidencja prowadzona jest w Systemie Obsługi Wolontariatu (SOW).
Najważniejsza zmiana strukturalna to etat koordynatora wolontariatu, którego wcześniej nie mieliśmy. Koordynację wolontariatu dzielili między siebie koordynatorzy projektów i nikt nie miał na to czasu. Nowy koordynator przeszedł trzymiesięczny tutoring - 72 godziny pracy z tutorem, plus Szkołę Dobrego Wolontariatu prowadzoną przez NIW. Wśród osób, które pełniły tę rolę przez trzy lata projektu, były między innymi Yuliia Stefiuk, Daria Dygas i Karolina Jedziniak.
Plan wniosku przewidywał sześć szkoleń i zrealizowaliśmy wszystkie. Szkolenie wstępne dla nowych wolontariuszy w 2023 roku, Service Learning, czyli uczenie przez zaangażowanie, prowadzone w Katowicach w siedzibie New Europe Foundation i połączone z warsztatem pisania wniosków o minigranty, szkolenie z kompetencji miękkich w 2024, szkolenie dla pracowników o współpracy z wolontariuszami w 2024, Outdoor Education prowadzone przez partnera norweskiego w 2025 i nowoczesne formy wolontariatu: wyjazdowe szkolenie w Międzybrodziu Bialskim w 2024.
Latem 2024 zebraliśmy około 40 osób, wolontariuszy i pracowników, w Ośrodku Pracy i Edukacji „Społecznik" w Międzybrodziu Bialskim. Dwa dni gry terenowej „Misja wolontariusza", warsztatów z organizacji eventów i spływu kajakowego po jeziorze. To był pierwszy moment, kiedy zespół wolontariuszy stał się grupą, a nie listą imion w Excelu.
W maju 2025 odwiedziliśmy Trondheim: trzydniowa wizyta studyjna, koordynator wolontariatu plus dwoje wolontariuszy. Pierwotny partner TTB Association zawiesił działalność, więc zmieniliśmy go na innego. Tematem był eko wolontariat, edukacja outdoorowa i zrównoważony rozwój. W listopadzie 2025 pojechaliśmy do Bolonii, do partnera YouNet, jednego z europejskich liderów koordynacji projektów wolontariackich. Spotkania o roli wolontariuszy w strukturach NGO, edukacja pozaformalna, warsztaty metodyczne. Z obu wizyt powstały podsumowania z dobrymi praktykami do zastosowania w Klastrze.
12 minigrantów przez trzy lata, po 1 500 zł każdy, łącznie 18 000 zł na autorskie projekty wolontariuszy. Edycja 2023 to między innymi „Kącik wolontariuszy" w Katowicach, „Świąteczne Sieciowanie. Wigilia dla wolontariuszy Helping Hands", „Świąteczne Światełko w Czernichowie" (wigilia dla ponad 40 seniorów) i „Zimowe Szachy w Katowicach" (charytatywny turniej dla Domu Dziecka). Edycja 2024 - „Bingo Międzypokoleniowe", „Świat bajtla przez pryzmat dźwięku", „Zacznij Gadać" i projekt opieki nad bezdomnymi kotami w Świętochłowicach. Edycja 2025 - „EKO-Rytmy" Jagody Polak, „Psyche w rytmie" Dominiki Kocur, „Zasłużeni (nie)zapomniani" Szymona Kukułki i „Projekt Pachnący Kwiatami" Bożeny Józefiak z DPS „Nadzieja" w Chorzowie.
Przez trzy lata uruchomiliśmy dedykowaną zakładkę wolontariatu na stronie klaster.org.pl, opublikowaliśmy ponad 15 postów promujących wolontariat systematyczny w social mediach i 12 artykułów, w tym 8 o wolontariacie systematycznym i 4 o samym projekcie. Wolontariusze otrzymali zestawy materiałów promocyjnych - koszulki, kamizelki, gadżety na Międzynarodowy Dzień Wolontariusza 5 grudnia. Nagraliśmy filmy promocyjne, wydrukowaliśmy ulotki i plakaty. Klaster przeszedł proces certyfikacji „Miejsce Przyjazne Wolontariuszom" prowadzony przez NIW i opracował Plan Rozwoju.
Wolontariatu - dokument planistyczny pokazujący, jak organizacja chce rozwijać wolontariat po zakończeniu projektu. Po 31 sierpnia 2026 zostaje etat koordynatora wolontariatu, system SOW wpisany w codzienność, baza 120 wolontariuszy, dwaj partnerzy zagraniczni do dalszej współpracy, cykl minigrantów, który możemy powtórzyć z innych źródeł, certyfikat MPW i, najważniejsze, organizacja, która wie, jak pracować z wolontariuszami systematycznymi, a nie tylko jak ich „mieć".
Artykuł powstał w ramach projektu „Wolontariusze w Akcji - Superbohaterowie NGO", realizowanego przez Fundację Klaster Innowacji Społecznych. Projekt dofinansowany ze środków Korpusu Solidarności - Rządowego Programu Wspierania i Rozwoju Wolontariatu Systematycznego na lata 2018-2030 przez Narodowy Instytut Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego.