Wielka wojna - analiza Edwina Bendyka w 4 lata od pełnowymiarowej inwazji Rosji na Ukrainę
W czwartą rocznicę pełnoskalowej agresji Rosji publikujemy analizę „Wielka wojna” Edwina Bendyka, prezesa Fundacji Batorego. Tekst jest próbą diagnozy obecnej sytuacji strategicznej Ukrainy oraz kondycji ukraińskiego społeczeństwa w obliczu przedłużającego się konfliktu.
Wojna przekształciła się w długotrwałe zmagania na wyczerpanie, które testują odporność nie tylko państwa ukraińskiego, ale i całej architektury bezpieczeństwa Europy. Dla Ukrainy stawką pozostaje samo istnienie państwa i narodu, co determinuje brak zgody na ustępstwa terytorialne.
Edwin Bendyk przywołuje badania kijowskiego Instytutu Socjologii z ostatniego tygodnia stycznia 2026 roku, z których wynika, że aż 65% respondentów deklaruje gotowość do znoszenia trudów wojny tak długo, jak będzie trzeba i komentuje: W ocenie większości Ukraińców wojna ma przede wszystkim charakter egzystencjalny. Każdy ewentualny kompromis z agresorem postrzegany jest tam jako zagrożenie dla przetrwania społeczeństwa i suwerennego państwa.
Analiza zwraca uwagę na głęboką transformację społeczną, jaka dokonała się w Ukrainie pod wpływem agresji. Mimo zniszczeń infrastruktury, zmęczenia i problemów z mobilizacją, społeczeństwo skonsolidowało się wokół wartości obywatelskich i prozachodniego kursu. Choć jeszcze dekadę temu nastroje społeczne bywały sceptyczne wobec NATO, brutalna polityka Kremla przyspieszyła procesy, którym miała zapobiec. Władimir Putin najprawdopodobniej bardziej się przestraszył demokratyzacyjnego potencjału Rewolucji Godności niż zagrożenia „przeciągnięciem” Ukrainy na Zachód. Zajmując Krym w marcu 2014 roku, a potem wszczynając wojnę w Donbasie, przyspieszył jednak proces, przed którym chciał „uchronić” Ukrainę i młodszego brata – rzekomo nieistniejący naród ukraiński – pisze Edwin Bendyk.
Tekst opisuje także mechanizmy budowania odporności ukraińskiego państwa i społeczeństwo, które mimo różnych deficytów i błędów politycznych, potrafi skutecznie modernizować swój system obronny. Autor wskazuje m.in. na fenomen cyfrowej transformacji administracji i armii oraz zdolność do oddolnej mobilizacji zasobów, co pozwala Ukrainie niwelować technologiczną i materiałową przewagę agresora. Ta specyficzna elastyczność instytucjonalna staje się w warunkach wojennych unikalnym atutem, umożliwiającym państwu funkcjonowanie w stanie permanentnego kryzysu.
W obliczu globalnej niepewności konieczne jest przedefiniowania relacji Polski i Unii Europejskiej z Kijowem. Edwin Bendyk argumentuje, że wsparcie dla Ukrainy nie jest jedynie gestem solidarności, lecz racjonalną inwestycją w stabilność całego kontynentu, gdyż: Ukraina nie jest jedynie beneficjentem pomocy. Przeciwnie, jest dostawcą usługi bezpieczeństwa.
Zapraszamy do lektury całej analizy.
Fundacja im. Stefana Batorego od lat działa na rzecz dobra relacji polsko-ukraińskich. Od początku pełnoskalowej wojny zintensyfikowaliśmy te prace, przygotowując m.in. szereg opracowań analitycznych, tworzonych przez zespoły eksperckie z Polski i Ukrainy. Z opracowań tych płyną także istotne wnioski dla budowania polskiej odporności. Polecamy:
- raport Odporność i solidarność. Ukraińskie społeczeństwo wobec wojny
- raport Solidarność i rozczarowanie. Bilans relacji polsko-ukraińskich w latach 2022–2025
- Wawrzyniec Czubak, Sławomir Kalinowski, Vitaliy Krupin, Podzielone plony. Analiza potencjalnych następstw członkostwa Ukrainy w Unii Europejskiej dla polskiego rolnictwa i przetwórstwa rolno-spożywczego
- Ełła Libanowa, Ołena Małynowska, Ołeksij Pozniak, Kapitał ludzki dla wspólnego dobrobytu. Rekomendacje dla polskiej i ukraińskiej polityki migracyjnej
- MAPA DROGOWA dla negocjacji polsko-ukraińskich w procesie akcesji Ukrainy do Unii Europejskiej
- manifest Przetrwać, wytrwać, zwyciężyć! wraz z komentarzem
Katalog publikacji Fundacji Batorego na temat Ukrainy i relacji polsko-ukraińskich: https://www.batory.org.pl/publikacje/?temat=8074.
Źródło: Fundacja im. Stefana Batorego
