Publicystyka - ngo.pl

Konferencja służyła przede wszystkim prezentacji warszawskich doświadczeń w prowadzeniu konsultacji społecznych. Uczestnicy i uczestniczki spotkania, którzy przyjechali do Warszawy z całej Polski, mogli wysłuchać szeregu ciekawych wystąpień przedstawicieli różnych biur stołecznego Ratusza, jednostek miejskich, a także firm i organizacji współpracujących z Miastem o konkretnych przykładach procesów konsultacyjnych, o najważniejszych wyzwaniach związanych z konsultacjami, ale także o korzyściach z nich wynikających.

– Jeśli robisz coś dla kogoś, zanim zaczniesz działać, spytaj go, czego potrzebuje. Jeśli taka idea będzie przyświecać naszym działaniom, wzrośnie szansa, że będą one trafione i spełniające potrzeby swoich odbiorców – mówiła Anna Petroff-Skiba z Centrum Komunikacji Społecznej, podczas pierwszej prezentacji pod znamiennym tytułem „Po co nam konsultacje z mieszkańcami?”.

Szczytna idea koniec końców musi jednak przyjąć bardzo konkretną formę. Jaką? I jak sprawić, aby przyniosła ona pożądane efekty zanim poniesiemy nierzadko niemałe koszty? O tym, czyli o ryzyku w konsultacjach społecznych mówiła Anna Wieczorek z Think Thank MIASTO.

Na przykładzie konsultacji dotyczących ustanowienia płatnej strefy parkowania na Pradze pokazała, że mądrze zaplanowane spotkania z mieszkańcami, uwzględniające wcześniej oszacowane ryzyko, mogą zakończyć się sukcesem nawet przy tak drażliwym temacie. Jednak bardzo dobrze zaplanowane spotkania nie przyniosłyby nic poza karczemnymi awanturami w przypadku innych konsultacji – zmian w Ogrodzie Krasińskich.

– Tutaj sytuacja nie była złożona, ale sprawie towarzyszyły bardzo złe emocje, ponieważ w ramach rewitalizacji w parku wycięto wiele drzew. Wiedzieliśmy, że zanim zaczniemy rozmawiać, musimy odbudować zaufanie – opowiadała Anna Wieczorek. Zamiast spotkań zaproponowano więc spacery przed otwarciem rewitalizowanego obszaru. Każdy mógł przyjść i zobaczyć park w trakcie zmian. Zadać pytania. Także burmistrzowi, który był obecny.

Monika Pastuszka z CKS-u dzieliła się z kolei doświadczeniami związanymi z komunikacją o konsultacjach.

– Komunikacja ma znacznie. Może zadecydować o powodzeniu lub porażce całego procesu – mówiła, podkreślając, że niezwykle ważny jest język, jakim mówi się o konsultacjach (musi być prosty, bez określeń urzędowych, włączający), a także oprawa graficzna, która również jest komunikatem.

Konferencja była okazją do pokazania w jaki sposób konsultacje mogą (a raczej powinny) być narzędziem wspierającym zarządzanie miastem. Mówiła o tym m.in. Paulina Nowicka – Pełnomocnik Prezydenta Warszawy ds. strategii rozwoju miasta na przykładzie partycypacyjnego tworzenia strategii #Warszawa2030.

– Do uruchomienia konsultacji przygotowywaliśmy się pół roku. W tym czasie zaplanowaliśmy cały proces, zidentyfikowaliśmy zadania po to, aby zobaczyć powiązania między nimi oraz gdzie będziemy potrzebowali głów i rąk do pracy – mówiła. – A potem ważne było ,aby nie trzymać się tego planu kurczowo, zobaczyć ryzyka i umieć na nie reagować.

Wypracowaną strategię teraz trzeba przełożyć na plany miejscowe. W jaki sposób nad nimi pracować partycypacyjnie opowiadała Monika Komorowska z Biura Architektury i Planowani Przestrzennego UM st. Warszawy.

– O planach miejscowych słyszymy, gdy jest problem . Gdy pod blokiem zaczyna nam wyrastać nowa inwestycja. Wtedy mieszkańcy pytają „Kto na to dał zgodę?„. I szukają telefonów do miejskich instytucji. W 2014 roku, w Centrum Komunikacji Społecznej zdecydowaliśmy, że chcemy to zmienić – zacząć rozmawiać o planach miejscowych tak wcześnie, aby mieszkańcy mieli na nie realny wpływ – opowiadała o pilotażowym projekcie realizowanym przez CKS, gdy zmieniła się ustawa o planowaniu przestrzennym. – Chcieliśmy pogłębić minimum zapisane w ustawie.

W efekcie bardzo złożonego procesu trwającego blisko cztery lata – w 2018 r. udało się uchwalić wykonsultowany miejscowy plan zagospodarowania objęty pilotażowym projektem.

– Na tym ostatnim etapie uchwalania, gdy plan został wyłożony i można było zgłaszać do niego uwagi mieszkańcy nie byli już tak entuzjastycznie nastawieni, jak wcześniej. Widzieli, że nie wszystkie ich potrzeby udało się uwzględnić, ale mieliśmy twarde argumenty: byliśmy tutaj przez cały czas, rozmawialiśmy. Mieszkańcy rozumieli jednak, z czego taki, a nie inny plan wynika. 

Obecnie w mieście prowadzonych jest około 200 procesów planistycznych, w których - z większym lub mniejszym powodzeniem - wykorzystuje się doświadczenia zdobyte podczas tego pilotażowego projektu.

W procesie konsultacyjnym powstawał także inny ważny dokument miejski – Strategia adaptacji miasta do zmian klimatycznych. Do konsultacji założeń tej strategii zaproszeni zostali nie tylko eksperci i urzędnicy, ale także mieszkańcy. W 18 warsztatach zorganizowanych w 18 stołecznych dzielnicach wzięły udział 192 osoby. Konsultowano nie tylko założenia, ale także to, co na ich podstawie powstało, czyli samą strategię.

– Wiemy, że zarówno sam proces, jak i dokument są wzorem dla innych samorządów – mówiła Marta Bugaj z Biura Infrastruktury UM st. Warszawy. – Przygotowanie się do zmian klimatu nie jest jakimś niezwykłym wyzwaniem, chociaż prawdą jest, że zmiany klimatyczne to trudny temat polityczny i społeczny. Konsultacje są wsparciem w dyskusjach o tych zagadnieniach i we wprowadzaniu zmian społecznych z nich wynikających.

Na zakończenie konferencji uczestnicy mieli okazję zapoznać się z praktycznymi szczegółami prezentowanych procesów konsultacyjnych podczas warsztatów z prelegentami. Z opisami tych procesów można się zapoznać także w publikacji wydanej przez UM st. Warszawy „Konsultacje społeczne. 24 inspiracje z Warszawy”.