Publicystyka - ngo.pl

Uczymy się, by zdobyć wiedzę, umiejętności, zawód, konkretną specjalizację. Będąc aktywnym zawodowo wciąż rozwijamy się, aby być na bieżąco ze zmianą przepisów, metod i procedur. Nie ma znaczenia czy chodzi o lekarza, pedagoga, inżyniera, nauczyciela – ciągły rozwój, samokształcenie stwarza nowe możliwości i gwarancje wysokich efektów pracy.

Czy edukacja jest kluczowa również dla sektora obywatelskiego? Zdecydowanie tak, gdyż chodzi o jej specyficzny element, a mianowicie o edukację obywatelską. Przygotowanie do bycia świadomym i aktywnym członkiem społeczeństwa wydaje się tak samo ważne, a nawet ważniejsze niż przekazanie młodemu pokoleniu zasad rachowania, planowania czy układu biologicznego człowieka. Można bowiem być geniuszem, ale bez właściwych relacji społecznych, odpowiedzialności obywatelskiej i pełnienia w społeczeństwie różnych funkcji trudno pozbyć się wrażenia pewnego braku.

Potrzebę rozwoju działań w obszarze edukacji obywatelskiej dostrzegają organizacje pozarządowe. W pracach nad Strategiczną Mapą Drogową Rozwoju Sektora Obywatelskiego w Polsce, edukacja obywatelska jako proces wskazywana jest jako jeden z priorytetów trzeciego sektora. Organizacje pozarządowe jako podmioty będące zdecydowanie „bliżej ludzi” niż pozostałe sektory, pełnią coraz częściej ważne role edukacyjne i socjalizujące. Tak często powtarzane hasło „społeczeństwo obywatelskie” nierozerwalnie łączy się z edukacją. Składową tego społeczeństwa jest przecież obywatel. Obywatel jest najważniejszy – jego rozwój, dobrostan, zaspokajanie potrzeb i relacje z „państwem” oparte na zasadzie pomocniczości.

Nie byłoby społeczeństwa obywatelskiego bez świadomych, zaradnych i współodpowiedzialnych obywateli. Bez takich postaw obywateli trudno byłoby też tworzyć organizacje pozarządowe czy współuczestniczyć w procesie decyzji samorządowych. Nic więc dziwnego, że sektor pozarządowy tworząc własną strategię obywatelską, edukację na rzecz aktywizacji obywatelskiej stawia jako jeden z pięciu podstawowych wyzwań (priorytetów).

W ramach Strategicznej Mapy Drogowej Rozwoju Sektora Obywatelskiego w Polsce działają partnerstwa tematyczne skupione wokół konkretnych działań. Organizacje będące członkami partnerstwa nr 5 angażują się w działania na rzecz wprowadzenia rzetelnej edukacji obywatelskiej w systemie edukacji formalnej (szkolnej).

Czy to proces łatwy, zwłaszcza w sytuacji, gdy zmiany społeczne, ekonomiczne, polityczne i edukacyjne zachodzą tak szybko? Czy łatwo działać oddolnie, angażować się w proces zmiany, kiedy w sektorze pozarządowym trudno o stabilizację? Na przestrzeni minionych lat sektor pozarządowy stał się profesjonalistą w wielu obszarach życia obywateli. Jego skuteczność jest pozytywnie oceniana przez znaczną część społeczeństwa, a podejmowane działania – w tym naprawcze – bardzo często okazują się pionierskie.

Część działań związanych z edukacją obywatelską oczywiście spoczywa na oświacie publicznej, jednak w tym procesie zadaniem organizacji pozarządowych staje się również jego kontrolowanie, wspieranie i uzupełnienie. W działaniach partnerstwa tematycznego nr 5 ważne zadanie stanowi zebranie i opisanie dorobku organizacji pozarządowych w działaniach na rzecz edukacji obywatelskiej na przestrzeni ostatnich 25 lat.

Czy prawdą jest, że żyjemy w kraju coraz bardziej efektywnych jednostek i umiarkowanie efektywnej wspólnoty? Między innymi takie pytania pojawiają się w poszukiwaniu miejsca organizacji pozarządowych w działaniach na rzecz edukacji. Partnerstwo tematyczne skupiło swoją aktywność na trzech obszarach:

1) publikacja przedstawiająca unikalną rolę organizacji pozarządowych w procesie edukacji obywatelskiej (wśród przedstawianych zagadnień znajdą się: wyzwania dla edukacji; obszary edukacji obywatelskiej; wskazanie relacji szkoły a środowiska zewnętrznego w jakim działa; samorządność uczniowska jako skuteczna metoda przygotowania do życia obywatelskiego; wolontariat; edukacja nieformalna);

2) archiwum dobrych praktyk – stworzenie swego rodzaju internetowej biblioteki będącej dorobkiem trzeciego sektora w temacie edukacji obywatelskiej. Elementami tej biblioteki będą miedzy innymi publikacje, raporty, poradniki wydawane w wersji papierowej i elektronicznej, które są dorobkiem organizacji eksperckich w Polsce prowadzących działania edukacyjne;

3) elementarz edukacji obywatelskiej – w oparciu o dorobek praktycznych działań podejmowanych przez organizacje na rzecz edukacji obywatelskie, ma powstać materiał przydatny dla samorządów, instytucji publicznych i organizacji, które swoimi działaniami chcą efektywnie wdrażać edukację obywatelską.

Członkami partnerstwa tematycznego nr 5 są:

– Byczyńskie Stowarzyszenie Oświatowe „Tarcza”

– Centrum Edukacji Obywatelskiej

– Federacja Inicjatyw Oświatowych

– Fundacja „W rozwoju”.

– Fundacja Civis Polonus

– Fundacja Laboratorium Zmiany

– Polska Fundacja im. Roberta Schumana

Każdy z członków partnerstwa określił swoje oczekiwania, ale też możliwy wkład w działania całej grupy. Ważne, aby podejmować się zadań realnych i możliwych do zrealizowania przy posiadanych zasobach ludzkich. Członkami partnerstwa mogą być organizacje pozarządowe działające w Polsce, którym bliskie są działania w obszarze edukacji i oświaty. Kluczowa jest motywacja, aby organizacje te autentycznie chciały się włączyć w działania partnerstwa, które mają doprowadzić w dłuższym okresie czasu do wprowadzenia edukacji obywatelskiej do systemu edukacji formalnej.

Więcej informacji o Strategicznej Mapie Drogowej Rozwoju Sektora Obywatelskiego w Polsce na stronie internetowej: www.mapa3sektora.org oraz nowastrategiasektora.ngo.pl/.

Partnerstwa tematyczne stwarzają okazję do dyskusji, wymiany doświadczeń, ale nade wszystko do podejmowania konkretnych działań. Jakich i w jakim sposób, to już zależy od każdego partnerstwa indywidualnie. Ważne jednak, że platformą wspólną jest Strategiczna Mapa Drogowa Rozwoju Sektora Obywatelskiego w Polsce.

Dr Dorota Piechowicz-Witoń, inicjatorka partnerstwa tematycznego „Działania na rzecz wprowadzenia rzetelnej edukacji obywatelskiej do systemu edukacji formalnej (szkolnej)”.