Szkoła odporna na kryzysy – wnioski z grupy roboczej podczas VI Szczytu dla Edukacji
Podczas VI Szczytu dla Edukacji, który odbył się 3 grudnia 2025 roku w warszawskiej przestrzeni Samo Centrum Wszechświata, jedną z grup roboczych poświęcono pytaniu o to, jak budować szkołę bezpieczną i odporną na współczesne kryzysy. W dyskusji wzięła udział również prezeska Fundacji Code for Green.
Spotkanie zgromadziło ponad 170 uczestników – nauczycieli, dyrektorki i dyrektorów szkół, ekspertów edukacyjnych oraz przedstawicieli władz oświatowych. Pod hasłem „Edukacja w centrum. Bo szkoła nie może czekać” uczestnicy wspólnie zastanawiali się nad najważniejszymi wyzwaniami polskiej szkoły i rozwiązaniami, które mogą przyspieszyć jej rozwój.
W ramach Grupy A „Szkoła bezpieczna i odporna na kryzysy” dyskusja koncentrowała się wokół koncepcji „rezylientnej szkoły”, przygotowanej przez Fundację Code for Green i dr Małgorzatę Snarską-Nieznańską. Rezyliencja w edukacji oznacza zdolność szkoły do radzenia sobie z różnego rodzaju zakłóceniami – od kryzysów klimatycznych, przez zagrożenia bezpieczeństwa, po problemy zdrowia psychicznego i cyberprzemoc – przy jednoczesnym zachowaniu jej podstawowych funkcji edukacyjnych i społecznych.
Uczestnicy podkreślali, że szkoła XXI wieku nie może być już wyłącznie miejscem przekazywania wiedzy. W wielu miejscowościach jest ona jedną z najważniejszych instytucji publicznych i naturalnym punktem wsparcia dla lokalnej społeczności w sytuacjach kryzysowych.
Dyskusja została osadzona w trzech wymiarach rezyliencji:
- adaptacji – dostosowywania organizacji pracy do nowych warunków,
- absorpcji – zdolności szkoły do utrzymania podstawowych funkcji w czasie kryzysu,
- transformacji – wprowadzania trwałych zmian, gdy dotychczasowy model przestaje wystarczać.
W trakcie pracy w podgrupach uczestnicy wskazali trzy kluczowe obszary budowania odporności szkoły: klimat i środowisko, bezpieczeństwo i gotowość kryzysową oraz zdrowie psychiczne i cyberbezpieczeństwo.
W części dotyczącej klimatu i środowiska podkreślano znaczenie szkoły jako miejsca kontaktu dzieci z naturą oraz potrzebę rozwijania edukacji terenowej. Zwrócono również uwagę na rolę szkoły jako przestrzeni schronienia – zarówno w wymiarze fizycznym, jak i psychicznym – w sytuacjach kryzysowych.
Druga podgrupa skupiła się na wyzwaniach związanych z cyberbezpieczeństwem i zdrowiem psychicznym. Uczestnicy zgodnie wskazywali, że fundamentem odporności szkoły są relacje – pomiędzy uczniami, nauczycielami i rodzicami. Wśród propozycji pojawiły się m.in. systemowe wsparcie dla nauczycieli w formie superwizji, rozwijanie modelu „uważnej i bezpiecznej szkoły” oraz powołanie funkcji osoby odpowiedzialnej za koordynację działań związanych z rezyliencją.
Jednym z ważniejszych wniosków było także wskazanie multifunkcyjności szkoły jako nowego filaru jej odporności. Oznacza to postrzeganie placówki nie tylko jako miejsca edukacji, ale również przestrzeni aktywności lokalnej społeczności i wsparcia w sytuacjach kryzysowych.
Uczestnicy podkreślali jednocześnie, że budowanie odporności szkół wymaga realnego wsparcia systemowego – w tym stabilnego finansowania, współpracy instytucji państwowych oraz unikania nadmiernej formalizacji, która utrudnia reagowanie na realne potrzeby szkół.
Źródło: Fundacja Code For Green
