Publicystyka - ngo.pl

- Ruch regionalnych stowarzyszeń kulturalnych jest jak drzewo o mocnym pniu i bardzo solidnych korzeniach – mówił Maciej Klimczak podczas uroczystości, która odbyła się 26 lutego 2003 w Muzeum Niepodległości w Warszawie. Złote i Srebrne Krzyże zasługi otrzymali liderzy stowarzyszeń kulturalno-naukowych o najdłuższej historii.

W Polsce działa ok 1500 stowarzyszeń kulturalno-naukowych. Liczą około pół miliona członków. Zrzeszone są w Ruchu Stowarzyszeń Regionalnych Rzeczpospolitej Polskiej. Najstarsze spośród nich powstały w XIX wieku i w pierwszych czterdziestu latach wieku XX. Pierwszym stowarzyszeniem naukowo-kulturalnym powstałym w Polsce 200 lat temu było Królewskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Warszawie, dzisiaj działające pod nazwą Towarzystwa Naukowego Warszawskiego Współcześnie stowarzyszenia podejmują bardzo różnorodną działalność. Zajmują się twórczością śpiewaczą, muzyczną, teatralną, fotograficzną. Istnieje wiele towarzystw miłośników własnej miejscowości. Wydają publikacje o historii swoich miejscowości, organizują życie kulturalne. W prawie pięciuset stowarzyszeniach, zajmujących się sztuką organizowane są ogniska muzyczne i plastyczne dla dzieci. Ważnym polem działania stowarzyszeń jest także popularyzacja wiedzy.
- Stowarzyszenia mają dwa filary. Jednym jest regionalizm, a drugim kultura - mówi Anatol Jan Omelaniuk, przewodniczący Ruchu Stowarzyszeń Regionalnych Rzeczpospolitej Polskiej. - Regionalizm jest ideologią naszych stowarzyszeń. Zajmują się zakorzenianiem, zadomowianiem w ojcowiźnie, w małej ojczyźnie. Pielęgnują tradycje, chronią dziedzictwo narodowe, a także stwarzają warunki do uczestnictwa w kulturze społeczności. Dzisiaj, szczególne zadanie tych stowarzyszeń polega na aktywizowaniu społeczności lokalnej do uczestnictwa w życiu kulturalnym, do aktywizowania ich w kierunku samorządności, samoorganizacji.

Oprócz krzyży zasługi, podczas uroczystości wręczono także medale im. Aleksandra Patkowskiego - organizacyjne wyróżnienia dla najaktywniejszych w Polsce regionalistów. Jednym z wyróżnionych w ten sposób był franciszkanin ojciec Leon Dyczewski, prof. KUL, kierownik Katedry Socjologii Kultury. Jego zdaniem, obecnie w okresie przygotowań Polski do wejścia do Unii Europejskiej stowarzyszenia kulturalne mają do odegrania ogromną rolę:
- Każde stowarzyszenie, które związane jest z kulturą, dzisiaj jest niesamowicie ważne dla społeczeństwa polskiego i w ogóle dla Polski jako kraju i państwa – mówi o. Dyczewski. - Jeżeli Europa się jednoczy, to poszczególne narody, kraje, państwa będą istniały gównie dzięki kulturze, bo to będzie ich własne. Wszystko inne jest wspólne. Mamy wspólne samochody, ubrania, media. Łącznie z hamburgerami: amerykańskie i polskie są jednakowe. Natomiast właśnie kultura będzie nas różniła. I każde państwo, które dba o swoich obywateli, dba o rozwój kultury. Kultury typowej, charakterystycznej dla tego narodu, regionu, państwa. Dlatego każde nowe stowarzyszenie, które zajmuje się kulturą w Polsce należy witać z wielką radością i powinno być wspierane przez państwo.

Stowarzyszenia regionalne, podczas swojego siódmego kongresu, który odbył się we wrześniu 2002 roku złożyły deklarację popierającą udział Polski w Unii Europejskiej.
- Ale ważnym dla nas zadaniem jest, ażeby wchodzić w struktury unijne z własną duszą, narodową, polską – zaznacza Anatol Jan Omelaniuk. - Stoją przed nami zatem dwa zadania. Z jednej strony zachęcać i uświadamiać korzyści płynące z wejścia do Unii Europejskiej, ale z drugiej strony mobilizować społeczności, ażeby do tej Europy wejść z własnym, narodowym posagiem, to znaczy z zachowanymi narodowymi wartościami polskimi.

Spotkanie z Maciejem Klimczakiem było także okazją do zapoznania się z planami dotyczącymi polityki kulturalnej państwa. Podsekretarz stanu wymienił sześć obszarów, na których Ministerstwo Kultury skupi w najbliższym czasie swoje działania. Są to: czytelnictwo, ochrona zabytków, kinematografia (powstanie Instytutu Sztuki Filmowej), utworzenie kanału tematycznego dotyczącego kultury w telewizji publicznej, uzyskanie możliwości finansowania projektów kulturalnych realizowanych przez organizacje pozarządowe oraz zwiększenie zdolności absorpcyjnych środków unijnych (o dwóch ostatnich kwestiach Maciej Klimczak wypowiadał się w wywiadzie dla redakcji ngo.pl: Czy hazard wesprze kulturę?). Podniesieniu poziomu czytelnictwa w Polsce ma służyć przygotowywany 3-letni program upowszechniania czytelnictwa, który zakłada m.in. podnoszenie kwalifikacji bibliotekarzy, a także rozwój i wzmacnianie sieci bibliotek oraz inwestycje w ich wyposażenie. Ministerstwo Kultury ma nadzieje, że w tych działaniach poważnym sojusznikiem administracji publicznej będą organizacje pozarządowe. Podobnie jak w działaniach na rzecz ochrony zabytków i dziedzictwa kultury materialnej.