Publicystyka - ngo.pl

1. Wstęp

Raport niniejszy powstał w wyniku potrzeby zrozumienia, jak młode pokolenie Polek i Polaków postrzega swoje miejsce w społeczeństwie, jakie wartości są dla niego istotne, skąd czerpie wiedzę o otaczającym świecie oraz jakie ma nastawienie do udziału w życiu politycznym. Pokolenie to dorasta w świecie szybkiego przepływu informacji, rozwoju mediów społecznościowych, popularyzacji technologii i licznych przemian społecznych. W tej rzeczywistości młodzi ludzie są nie tylko odbiorcami zmian, ale również ich współtwórcami.

Rok 2019 był czasem szczególnym. W Polsce trwały przygotowania do wyborów parlamentarnych, klimat społeczny był nacechowany rosnącym napięciem ideologicznym, a debata publiczna coraz częściej angażowała emocje i wykluczenia. Na scenie politycznej

rosło napięcie między środowiskami liberalnymi i konserwatywnymi, a młodzi ludzie zaczęli wyraźnie manifestować swoje stanowiska – zarówno w przestrzeni wirtualnej, jak i fizycznej.

To właśnie młode pokolenie coraz częściej odchodzi od bierności politycznej, uczestnicząc w debacie, protestach, tworząc treści publicystyczne w internecie lub po prostu rozmawiając o polityce w swoich społecznościach. Wzrasta zainteresowanie wyborami i uczestnictwem obywatelskim, co oznacza, że młodzi ludzie nie są już tylko tłem dla decyzji politycznych, lecz aktywnymi aktorami życia społecznego.

W niniejszym raporcie przedstawiamy rezultaty badania przeprowadzonego w czerwcu 2019 roku, które miało na celu uchwycenie tych zjawisk i określenie, jakie wartości, opinie i przekonania dominują wśród młodych mieszkańców Polski.

Uwaga metodologiczna: Badanie zostało przeprowadzone w czerwcu 2019 roku, a więc przed kluczowymi wydarzeniami, które mogły znacząco wpłynąć na postawy młodych ludzi: protestami antyaborcyjnymi w Polsce (2020), pandemią COVID-19 (2020–2022) oraz pełnoskalową wojną w Ukrainie (od lutego 2022). Wyniki te należy więc interpretować z uwzględnieniem możliwych zmian światopoglądowych i społecznych, jakie zaszły wśród młodzieży od czasu badania.

Raport niniejszy powstał w wyniku potrzeby zrozumienia, jak młode pokolenie Polek i Polaków postrzega swoje miejsce w społeczeństwie, jakie wartości są dla niego istotne, skąd czerpie wiedzę o otaczającym świecie oraz jakie ma nastawienie do udziału w życiu politycznym.

Rok 2019 był czasem szczególnym. W Polsce trwały przygotowania do wyborów parlamentarnych, a klimat społeczny był nacechowany rosnącym napięciem ideologicznym. W tym kontekście głos młodzieży - pokolenia dorastającego już w erze cyfrowej, zderzającego się z wielością światopoglądów i przekazów medialnych - staje się szczególnie ważny. To właśnie ta grupa coraz częściej wychodzi z roli biernego obserwatora i zaczyna aktywnie uczestniczyć w debacie publicznej.

Uwaga metodologiczna: Badanie zostało przeprowadzone w czerwcu 2019 roku, a więc przed kluczowymi wydarzeniami, które mogły znacząco wpłynąć na postawy młodych ludzi: protestami antyaborcyjnymi w Polsce (2020), pandemią COVID-19 (2020–2022) oraz pełnoskalową wojną w Ukrainie (od lutego 2022). Wyniki te należy więc interpretować z uwzględnieniem możliwych zmian światopoglądowych i społecznych, jakie zaszły wśród młodzieży od czasu badania.

2. Metodologia

Badanie zostało zrealizowane w dniach 2–6 czerwca 2019 roku przez zespół badawczy SpektrumGroup w formule mieszanej: część respondentów wypełniła ankietę w formie papierowej (na ulicach Warszawy), a większość przez formularz online.

Autorzy badania:

Narzędzia badawcze:
Ankieta liczyła ponad 30 pytań — zamkniętych, półotwartych i otwartych. Pytania dotyczyły m.in. danych demograficznych, preferencji ideologicznych, stosunku do instytucji państwa, zaangażowania społecznego, źródeł informacji, oceny wartości i tożsamości.

Charakterystyka próby:

4. Charakterystyka respondentów

Płeć:

Poglądy polityczne:

5. Źródła informacji i świadomość polityczna

Młodzi Polacy w 2019 roku najczęściej korzystali z internetu jako głównego źródła wiedzy politycznej. Najpopularniejsze kanały to YouTube, media społecznościowe i blogi polityczne.

Źródła wiedzy:

Internet: 75%

Telewizja: 45%

Radio: 25%

Prasa: 10%

Respondenci deklarują w większości, że ich głos „ma znaczenie” i że regularnie głosują lub zamierzają głosować. Często prowadzą rozmowy o polityce w domu.

6. Wartości i tożsamość społeczna

Najczęściej wskazywane wartości to:

Czynniki kształtujące poglądy:

Rodzina i wychowanie

Media i książki

Własne doświadczenia życiowe

Młodzi respondenci często identyfikują się jako osoby religijne i patriotyczne, ale też otwarte na integrację europejską (74% zadeklarowało euroentuzjazm).

7. Ocena sytuacji w kraju

Jak oceniasz ostatnie 4 lata?

Regres: 67%

Stabilizacja: 21%

Rozwój: 12%

Czy Polska jest krajem bezpiecznym?

Tak: 37%

Nie: 20%

Nie jestem pewien: 43%

Kompromis aborcyjny:

Krytyczny/raczej negatywny: 69%

Raczej pozytywny: 18%

Pozytywny: 13%

8. Aktywność społeczna

Uczestnictwo w wyborach:
Większość zadeklarowała aktywny udział w wyborach.

Zaangażowanie społeczne:

Organizacje młodzieżowe: 23%
Protesty społeczne (np. Parada Równości): 17%

Tożsamość obywatelska:
Respondenci wykazują wysoką samoocenę:

61% uznaje się za osoby sukcesu
71% ocenia się jako osoby szczęśliwe (ocena 4–5/5)

9. Wnioski

Badanie pokazuje, że młodzi Polacy są świadomi, zaangażowani i gotowi do działania. Chociaż wielu z nich wyraża krytycyzm wobec sytuacji w kraju, to jednak widoczna jest otwartość, zainteresowanie polityką i chęć aktywnego uczestnictwa w demokracji.

Postawy liberalne, prospołeczne i proeuropejskie dominują wśród uczestników badania, co może odzwierciedlać szerszy trend pokoleniowy.

10. Porównanie z wynikami wyborów prezydenckich 2020

W celu zrozumienia, na ile wyniki ankiety odpowiadają rzeczywistym decyzjom wyborczym młodych obywateli, dokonano porównania danych z badania z wynikami wyborów prezydenckich 2020, w których doszło do II tury między Andrzejem Dudą (PiS) a Rafałem Trzaskowskim (KO). Wybory te odbywały się w bardzo specyficznym okresie – w cieniu pandemii COVID-19 i pod presją silnie spolaryzowanej debaty politycznej. Mimo trudności organizacyjnych, frekwencja była wysoka, a młodzi wyborcy odegrali ważną rolę w kształtowaniu końcowego wyniku.

Struktura wiekowa w badaniu:

18–24 lata: 563 osoby (90%)

25–30 lat: 42 osoby (6,7%)

Rozkład płci w badaniu:

kobiety: 306 (48,9%)

mężczyźni: 320 (51,1%)

Wyniki II tury wyborów prezydenckich 2020 (dane z IPSOS exit poll dla grupy 18–29 lat):

Rafał Trzaskowski: 64%

Andrzej Duda: 36%

Te dane pokazują, że młodzi wyborcy w zdecydowanej większości opowiedzieli się za kandydatem opozycyjnym wobec rządu. Ich decyzje wyborcze są wyraźnie zbieżne z poglądami deklarowanymi w naszym badaniu – liberalizm, socjaldemokracja i inne nurty progresywne łącznie dominowały wśród odpowiedzi ankietowanych. Warto zaznaczyć, że duża część respondentów to mieszkańcy większych miast i osoby z wyższym wykształceniem lub w trakcie studiów – grupy, które statystycznie częściej wspierały Trzaskowskiego.

Różnice i podobieństwa:

Wśród młodych wyborców Trzaskowski zdecydowanie zwyciężył – wyniki te są spójne z dominacją poglądów liberalnych i lewicowych w naszym badaniu.

Poparcie dla konserwatyzmu i nacjonalizmu, które łącznie stanowiły ok. 25% w badaniu, znajduje swoje odbicie w 36% poparcia dla Dudy.

Wyraźna przewaga kobiet i mieszkańców dużych miast w próbie badawczej może mieć wpływ na liberalną przewagę – jest to zgodne z trendami społecznymi obserwowanymi w Polsce.

Wnioski z porównania: Choć badanie nie miało charakteru reprezentatywnego, dobrze odwzorowuje nastroje panujące wśród młodzieży – zwłaszcza tej miejskiej i wykształconej. Preferencje polityczne w grupie wiekowej 18–29 lat w 2020 roku wykazują silną korelację z poglądami deklarowanymi przez respondentów w 2019 roku. Równocześnie można przypuszczać, że doświadczenia ostatnich lat (pandemia, protesty, wojna) mogły dodatkowo pogłębić procesy politycznej mobilizacji i wyraźnego rozwarstwienia światopoglądowego wśród młodych wyborców.

W celu zrozumienia, na ile wyniki ankiety odpowiadają rzeczywistym decyzjom wyborczym młodych obywateli, dokonano porównania danych z badania z wynikami wyborów prezydenckich 2020, w których doszło do II tury między Andrzejem Dudą (PiS) a Rafałem Trzaskowskim (KO).

Struktura wiekowa w badaniu:

18–24 lata: 563 osoby (90%)

25–30 lat: 42 osoby (6,7%)

Rozkład płci w badaniu:

kobiety: 306 (48,9%)

mężczyźni: 320 (51,1%)

Wyniki II tury wyborów prezydenckich 2020 (dane z IPSOS exit poll dla grupy 18–29 lat):

Rafał Trzaskowski: 64%

Andrzej Duda: 36%

Różnice i podobieństwa:

Wśród młodych wyborców Trzaskowski zdecydowanie zwyciężył – wyniki te są spójne z dominacją poglądów liberalnych i lewicowych w naszym badaniu.

Poparcie dla konserwatyzmu i nacjonalizmu, które łącznie stanowiły ok. 25% w badaniu, znajduje swoje odbicie w 36% poparcia dla Dudy.

Wyraźna przewaga kobiet i mieszkańców dużych miast w próbie badawczej może mieć wpływ na liberalną przewagę – jest to zgodne z trendami społecznymi obserwowanymi w Polsce.

Wnioski z porównania: Choć badanie nie miało charakteru reprezentatywnego, dobrze odwzorowuje nastroje panujące wśród młodzieży – zwłaszcza tej miejskiej i wykształconej. Preferencje polityczne w grupie wiekowej 18–29 lat w 2020 roku wykazują silną korelację z poglądami deklarowanymi przez respondentów w 2019 roku.

Pieniądze

Wiara

Miłość

Przyjaźń

Rodzina

Inne (libertarianizm, socjalizm, komunizm, anarchizm): 18%

Nacjonalizm: 7%

Konserwatyzm: 17%

Socjaldemokracja: 15%

Liberalizm: 43%

powyżej 30 lat: <5%

25–30 lat: 7%

20–24 lata: 23%

18–20 lat: 66%

Wiek:

Mężczyźni: 320 (51%)

Kobiety: 306 (49%)

Zróżnicowanie płci, wykształcenia i miejsca zamieszkania

Wiek: 18–30 lat

Forma: 616 online, 10 papierowo

Liczba respondentów: 626

Mikołaj Wasiewicz

Adrian Wagstyl

Damian Patryk Kujawa (koordynator)