Publicystyka - ngo.pl

– W Polsce działa około 100 tys. podmiotów ekonomii społecznej. Ich celem nie jest wyłącznie generowanie zysku, ale też wspieranie osób wykluczonych i potrzebujących, m.in. przez tworzenie dla nich miejsc pracy. PES to nie tylko stowarzyszenia i fundacje, ale także m.in. spółdzielnie socjalne, zakłady aktywności zawodowej oraz warsztaty terapii zajęciowej. Są to podmioty z misją społeczną, które funkcjonują między rynkiem komercyjnym a sektorem publicznym – tłumaczy Michał Kopeć, dyrektor Departamentu Programów Europejskich BGK.

PES stoją przed rozmaitymi wyzwaniami. Prócz braku dostępu do kapitału i niestabilnej sytuacji finansowej, respondenci wskazują także na problem skomplikowanych regulacji prawnych.

Niemal połowa beneficjentów pożyczek dla PES (49 proc.) prowadzi działalność not-for-profit, czyli taką, w której zysk może wystąpić, ale jest przeznaczany na działalność statutową. Dlatego właśnie głównym źródłem finansowania działalności bieżącej badanych PES są przychody z prowadzonej działalności gospodarczej.

Ciekawe wydają się również odmienne struktury finansowania działalności bieżącej PES z różnych branż. Dla podmiotów ekonomii społecznej świadczących usługi gastronomiczne najczęstszym źródłem finansowania działalności bieżącej są przychody z działalności gospodarczej, natomiast dla PES działających w obszarze edukacji i wychowania – darowizny od podmiotów prywatnych i wsparcie dotacyjne.

Blisko co trzecia złotówka przeznaczona na inwestycję PES pochodziła z wypracowanego przychodu. Dotyczy to obu badanych grup. Nieco inaczej rozkłada się udział wykorzystania środków z dotacji. W grupie beneficjentów ok. 35 proc. kapitału na inwestycje pochodziło z tego źródła, a w grupie kontrolnej – 47 proc. Jednocześnie beneficjenci pożyczek dla PES zdecydowanie częściej niż podmioty w grupie kontrolnej sięgały po komercyjne finansowanie zwrotne.

Dostęp do finansowania dłużnego ma duży wpływ na decyzje PES o prowadzeniu inwestycji. Aż 84 proc. PES z grupy beneficjentów inwestowało w ostatnich trzech latach, a niemal połowa (48 proc) dokonała więcej niż jednej inwestycji. Podmioty ekonomii społecznej z próby kontrolnej inwestowały rzadziej.

Beneficjenci pożyczek dla PES realizują także większe inwestycje niż podmioty z próby kontrolnej. Inwestycje o łącznej wartości przekraczającej 100 tys. zł deklaruje 73 proc. beneficjentów i 47 proc. PES z grupy kontrolnej. Wśród inwestycji podejmowanych przez PES najczęściej można wymienić remonty i roboty budowlane oraz naprawy maszyn, urządzeń technicznych. Z badania wynika, że PES stosunkowo rzadko inwestują w digitalizację.

Głównym celem badania było poznanie potrzeb finansowych PES, co umożliwi dopasowanie oferty finansowania do ich potrzeb i specyfiki.

– Badanie prowadziliśmy na grupie beneficjentów pożyczek dla podmiotów ekonomii społecznej. W grupie kontrolnej znalazły się PES niekorzystające w ostatnich latach z takiego finansowania, ale posiadające cechy zbliżone do beneficjentów pożyczek dla PES. W ten sposób chcieliśmy pokazać w możliwie najdokładniejszy sposób sytuację PES. Z uwagi na zróżnicowanie PES, badanie tego segmentu podmiotów stanowi wyzwanie – mówi Anna Podsiad, analityczka BGK.

Bank Gospodarstwa Krajowego od ponad 10 lat jest operatorem programów dla  PES. To działalność zlecona bankowi przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej oraz Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Wsparcia udzielają partnerzy finansujący, czyli instytucje wyspecjalizowane w dystrybucji pożyczek. W ten sposób do PES trafiło dotychczas finansowanie w formie 2 tys. preferencyjnych pożyczek na kwotę blisko 220 mln zł. Z badania wynika, że 65% podmiotów, do których trafiły te środki, odczuło poprawę sytuacji finansowej.

Zapraszamy do zapoznania się z treścią raportu „Podmioty ekonomii społecznej na rynku finansowym: potrzeby, wyzwania i plany” autorstwa Departamentu Badań i Analiz BGK.