Przychody organizacji. Coraz większy problem, ale coraz więcej źródeł
Pomimo tego, że formalności związane z pozyskiwaniem funduszy od grantodawców są dla organizacji coraz poważniejszym problemem, jednocześnie rośnie liczba źródeł, z których czerpią one środki na swoje działania. Szczególnie popularne są źródła publiczne, a więc samorządowe, rządowe oraz unijne, z których łącznie korzysta już 65% organizacji.
Grafika: Grzegorz Laszuk
Formalności związane z pozyskiwaniem środków od grantodawców są dla organizacji pozarządowych coraz poważniejszym problemem. Jeszcze pięć lat temu na przepisy oraz wymogi związane z pozyskiwaniem funduszy narzekała mniej niż połowa (49%) organizacji. Obecnie jest to istotny problem dla 60% fundacji i stowarzyszeń. Pomimo tego, organizacje coraz odważniej korzystają z wielu źródeł finansowania, a ich budżety stają się coraz bardziej zróżnicowane. Jeszcze trzy lata temu typowa organizacja posiadała środki z dwóch różnych źródeł finansowania, obecnie typowe stowarzyszenie lub fundacja ma już trzy takie źródła.
Organizacje pozarządowe chętniej niż w poprzednich latach korzystają z pieniędzy pochodzących ze źródeł samorządowych. W 2014 roku z takich środków korzystało 56% organizacji. Zdecydowanie najczęściej były to pieniądze pochodzące z urzędów miast oraz gmin – udało się je pozyskać 43% fundacji i stowarzyszeń. W poprzednich latach (2007, 2009, 2011) ze środków samorządowych korzystała około połowa organizacji, a wcześniej (w latach 2003, 2005) około 45%.
Większą popularnością cieszą się również środki rządowe oraz administracji centralnej. W 2014 roku korzystało z nich 19% organizacji, podczas gdy trzy lata temu 12%. Coraz więcej organizacji z sukcesem aplikuje także o środki unijne. Jeszcze trzy lata temu były one obecne w budżetach 12% stowarzyszeń i fundacji – obecnie korzysta z nich już 17%. W całej perspektywie finansowej, czyli od 2007 roku, 23% organizacji było beneficjentami środków europejskich.
Kiedy spojrzymy na środki publiczne – samorządowe, rządowe lub unijne łącznie – okaże się, że w 2014 roku zasilały budżety 65% organizacji. Trzy lata temu korzystało z nich natomiast 54%.
Różnice regionalne
Najwięcej organizacji otrzymało dotacje od samorządów w województwach kujawsko-pomorskim (64 proc.), wielkopolskim i lubuskim (po 63 proc.), najmniej – w mazowieckim (48 proc.). Na Mazowszu zarejestrowanych jest najwięcej organizacji pozarządowych – blisko 20 tysięcy – a to oznacza większą konkurencję w ubieganiu się o środki z samorządów.
Największy odsetek organizacji skorzystał ze środków rządowych w województwach mazowieckim (25%), podlaskim (24%), lubelskim i wielkopolskim (po 22%), najmniej – w opolskim (9%) i podkarpackim (12%). Wysoka pozycja Mazowsza wynika z tego, że w Warszawie działają duże organizacje o wysokich budżetach, ogólnopolskiej skali działań, które częściej są beneficjentami środków rządowych (30% organizacji warszawskich).
Źródła przychodów a roczny budżet
Dotacje ze źródeł administracji rządowej i Unii Europejskiej są przeciętnie wyższe niż ze źródeł samorządowych. Nie jest więc zaskoczeniem, że im większy budżet organizacji, tym większa popularność środków rządowych. Ponad połowa (57%) organizacji z rocznym budżetem powyżej 1 miliona złotych otrzymało w 2014 roku środki rządowe. Taki sam był odsetek organizacji z najwyższym budżetem, które w latach 2007-14 otrzymały środki z UE. Warto jednak podkreślić, że między korzystaniem ze środków rządowych i UE oraz wysokością budżetów zachodzi sprzężenie zwrotne – im większy budżet organizacji, tym większy jej potencjał do ubiegania się o kolejne dotacje z tych źródeł.
Z kolei środki samorządowe wydają się atrakcyjne zarówno dla organizacji z niższymi, rocznymi przychodami (od 10 do 100 tysięcy złotych), jak i tych o większych budżetach. Brak dużego zróżnicowania w poziomie korzystania z środków samorządowych świadczy o braku strukturalnych barier w ich pozyskiwaniu.
Źródła przychodów a branża działań
Sprawdziliśmy też, w jaki sposób branża organizacji różnicuje poziom korzystania z poszczególnych źródeł przychodów. Organizacje zajmujące się świadczeniem usług socjalnych najczęściej były beneficjentami środków rządowych – w 2014 roku niemal co trzecia organizacja z tej branży uzyskała dotację rządową. Organizacje sportowe zdecydowanie najczęściej otrzymywały środki ze źródeł samorządowych (70% organizacji sportowych), ale rzadziej niż organizacje z innych branż korzystały ze środków rządowych (10%) i unijnych (9% w 2014 roku i 12% w latach 2007-14).
W 2014 roku najmniej popularne było finansowanie działań ze środków samorządowych wśród fundacji i stowarzyszeń, które zajmują się rozwojem lokalnym (39% z nich). Może to wynikać z faktu przytłoczenia samorządów ogromem zadań własnych, często bez odpowiedniego ich finansowania, w związku z czym w mniejszym stopniu są w stanie wspierać finansowo rozwój lokalny po tym, jak sfinansują zadania związane z edukacją, sportem czy zdrowiem. Fundacje i stowarzyszenia zajmujące się rozwojem lokalnym znacznie częściej niż inne organizacje otrzymywały natomiast środki UE – w latach 2007-14 prawie połowa tych organizacji otrzymała takie wsparcie (45%).
Co to jest NGO? Ile jest w Polsce NGO? Czym zajmują się NGO? Dowiesz się w serwisie fakty.ngo.pl.
Jeszcze trzy lata temu typowa organizacja posiadała środki z dwóch różnych źródeł finansowania, obecnie typowe stowarzyszenie lub fundacja ma już trzy takie źródła.
