Publicystyka - ngo.pl

Na podstawie najnowszych badań społecznych analizować będziemy wymiary i uwarunkowania polaryzacji, stratyfikacji oraz konfliktów społecznych, ale też czynniki sprzyjające solidarności, współpracy, wyrównywaniu szans i przełamywaniu wzajemnej nieufności.

Profesor Uniwersytetu Civitas Paweł Ruszkowski oraz Michał Feliksiak i Beata Roguska, badacze Centrum Badania Opinii Publicznej w swoim tekście poszukują związków między zjawiskami polaryzacji a podziałami klasowo-warstwowymi w wynikach badań opinii publicznej z 2021, 2023 i 2025 roku. Na potrzeby tej analizy przyjmują, że zjawisko polaryzacji występuje wtedy, gdy akceptacja dwóch przeciwstawnych poglądów różni się w badanych zbiorowościach lub między nimi nie więcej niż o 10 pkt. proc. Wspomniane badania pokazały, że na 12 zmiennych tak definiowane zjawisko polaryzacji wystąpiło w przypadku czterech: chodzi o stosunek do zapewnienia bezpieczeństwa miejsc pracy, do konkordatu, do związków partnerskich osób tej samej płci oraz do integracji europejskiej.

Szczegółowej analizie poddane zostały w tekście dwie ostatnie z tych dzielących Polki i Polaków spraw – stosunek do kwestii zawierania formalnych związków partnerskich przez osoby tej samej płci oraz nastawienie do integracji europejskiej. Autorzy pokazują, że w obu tych przypadkach zjawiska polaryzacji występują zarówno pomiędzy różnymi klasami i warstwami społecznymi, jak i wewnątrz niektórych klas, czyli jako podział obecny wśród osób należących do tej samej kategorii społecznej.

Zjawisko polaryzacji społeczeństwa jest często w życiu politycznym traktowane instrumentalnie jako narzędzie służące do poprawy notowań własnej formacji lub do obniżenia notowań formacji konkurencyjnej. W wielu środowiskach społecznych konsekwencją głębokich różnic światopoglądowych są konflikty w miejscu pracy, w otoczeniu sąsiedzkim i w rodzinach. Podziały o podłożu politycznym rozbudzają silne emocje negatywne, co znajduje wyraz w przekazach formułowanych w mediach społecznościowych. W efekcie tych procesów konflikty utrwalają się i pogłębiają, co prowadzi do różnego typu dysfunkcji w życiu społecznym – piszą autorzy.

Autorzy opisują również interesujący przypadek wygasania napięcia polaryzacyjnego i zastępowania sytuacji współistnienia przeciwstawnych poglądów przez dominację jednej tendencji. Do takiej zmiany doszło mianowicie w stosunku badanych do koncepcji odejścia polskiej energetyki od produkcji energii elektrycznej z węgla w kierunku źródeł odnawialnych oraz elektrowni jądrowych. W roku 2021 poparcie dla utrzymania energetyki węglowej oraz dla jak najszybszego odejścia od węgla było na niemal identycznym poziomie, czyli występowało tu zjawisko polaryzacji. W roku 2023 akceptacja dla węgla była wyższa o 23 pkt. proc., a w roku 2025 o 27 pkt. proc., czyli polaryzacja wokół tej kwestii wygasła.