Publicystyka - ngo.pl

EKES jest jednak zdania, że jeśli chodzi o praktykę włączania
organizacji społeczeństwa obywatelskiego w realizację polityki
spójności, to nadal pozostaje wiele do zrobienia. Komitet,
opracowując niniejszą opinię, chciałby przyczynić się do lepszej
realizacji zasady partnerstwa w nadchodzącym okresie i liczy na to,
że wobec trwających prac nad dokumentami programowymi w państwach
członkowskich niniejsza opinia może stanowić także użyteczne
narzędzie dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego wobec władz
krajowych i regionalnych.

Organizacje społeczeństwa obywatelskiego

Komitet zaleca szerokie rozumienie pojęcia społeczeństwa
obywatelskiego, które oznacza włączenie w zakres pojęciowy przede
wszystkim takich organizacji społeczeństwa obywatelskiego jak:

• partnerzy społeczni – związki zawodowe i organizacje pracodawców,
• organizacje pozarządowe, których cel działania i misja zdefiniowane są w ich statucie formalnym i prawnym: stowarzyszenia, organizacje społeczno-zawodowe, federacje, fora, sieci i fundacje (ich działalność obejmuje takie obszary jak: ochrona środowiska, ochrona praw konsumentów, rozwój lokalny, prawa człowieka, pomoc społeczna, przeciwdziałanie wykluczeniu społecznemu, rozwój przedsiębiorczości, ekonomia społeczna i wiele innych).

Komitet zdaje sobie sprawę, że przyjęcie tak szerokiego
rozumienia społeczeństwa obywatelskiego może oznaczać trudności z
jego operacjonalizacją na poziomie praktycznym, jest więc zdania,
że jasna definicja reprezentatywności dawałaby organizacjom
społeczeństwa obywatelskiego lepsze niż obecnie umocowanie do
udziału w poszczególnych fazach wdrażania polityki spójności.

Mając na względzie skuteczną realizację polityki spójności,
Komitet uważa, że należy dołożyć wszelkich starań, aby w większym
stopniu wykorzystywać potencjał organizacji społeczeństwa
obywatelskiego, które najczęściej mają atuty ważne dla procesu
realizacji polityki spójności, takie jak:

• doświadczenie i kompetencje w zakresie życia gospodarczego i społecznego,
• dobra znajomość potrzeb regionalnych i lokalnych,
• bezpośredni kontakt z obywatelami i ze swoimi członkami, a co za tym idzie, możliwość wypowiadania się w ich imieniu,
• bezpośredni kontakt z grupami docelowymi i znajomość ich potrzeb,
• umiejętność aktywizacji społeczności lokalnych i wolontariuszy,
• duża efektywność i gotowość do stosowania nowatorskich metod działania,
• możliwość kontroli działań administracji publicznej,
• dobre kontakty z mediami.

Ponadto, zdaniem Komitetu uczestnictwo organizacji społeczeństwa
obywatelskiego obdarzonych zaufaniem społecznym stanowi najbliższy
punkt styku obywateli z UE oraz może przyczynić się do wspierania
transparentności procesu wykorzystywania dostępnych funduszy. Ich
zaangażowanie może spowodować, że decyzje zyskają bardziej
przejrzysty charakter i będą podejmowane wyłącznie na podstawie
merytorycznych kryteriów.

Komitet zwraca także uwagę na potencjał organizacji
społeczeństwa obywatelskiego, zgodnie z ich szczególnym charakterem
i celami statutowymi, w konkretnych dziedzinach, np.:

• w zakresie rynku pracy, zatrudnienia i przedsiębiorczości – gdzie mogą przyczyniać się do lepszego określania priorytetów i działań wpływających na rozwój gospodarczy,
• w zakresie przemian gospodarczych – gdzie ich kompetencje mogą pomóc w walce z negatywnymi, niezamierzonymi, lecz niedostatecznie dostrzeganymi skutkami,
• w zakresie ochrony środowiska – gdzie mogą stanowić gwarancję określania celów strategicznych, priorytetów i kryteriów wyboru projektów z zachowaniem zasady zrównoważonego rozwoju,
• w zakresie wykluczenia społecznego i problematyki równości płci – gdzie ich wiedza praktyczna może zapewnić wdrażanie polityki spójności – z zachowaniem zasady równych szans, przepisów prawnych w tej dziedzinie i z uwzględnieniem aspektu społecznego,
• w zakresie rozwoju lokalnego – gdzie znajomość problemów i potrzeb stanowi pierwszy krok w kierunku ich rozwiązywania,
• w zakresie współpracy transgranicznej – gdzie mogą być bardzo dobrym partnerem w realizacji projektów,
• w zakresie monitorowania wykorzystywania funduszy publicznych, włącznie z sygnalizowaniem i nagłaśnianiem przykładów korupcji.

Rola organizacji społeczeństwa obywatelskiego w procesie realizacji polityki spójności

Komitet zgadza się z propozycjami Komisji Europejskiej i Rady,
że stosowanie zasady partnerstwa musi mieć miejsce na wszystkich
etapach realizacji polityki spójności, poczynając od programowania,
poprzez wdrażanie, aż po ewaluację jej efektów. Komitet podkreśla
także, że udział organizacji społeczeństwa obywatelskiego może
zapewnić lepszą jakość wdrażania i osiągnięcie oczekiwanych
rezultatów. Zdaniem Komitetu zaangażowanie organizacji
społeczeństwa obywatelskiego powinno być zagwarantowane, jeśli
idzie o:

• programowanie na poziomie wspólnotowym,
• programowanie na poziomie krajowym (tworzenie narodowych strategicznych ram odniesienia i programów operacyjnych),
• promocję funduszy strukturalnych i informowanie o możliwościach korzystania ze środków,
• wdrażanie funduszy strukturalnych,
• monitorowanie i ewaluację wykorzystania środków.

Wreszcie Komitet zwraca uwagę na fakt, że w procesie realizacji
polityki spójności organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą
pełnić trojaką funkcję: doradczą – w określaniu celów i
priorytetów; kontrolną – wobec działań podejmowanych przez
administrację publiczną; oraz wykonawczą – jako realizatorzy i
partnerzy projektów współfinansowanych z funduszy
strukturalnych.

Komitet chciałby wyrazić zadowolenie, że w ostatniej wersji
dokumentów (z kwietnia 2006) przywrócony został zapis włączający
podmioty reprezentujące społeczeństwo obywatelskie, partnerów
zaangażowanych w ochronę środowiska, organizacje pozarządowe i
podmioty odpowiedzialne za popieranie równości kobiet i mężczyzn,
do grona podmiotów, których dotyczy zasada partnerstwa.

Programowanie na poziomie wspólnotowym

Zdając sobie sprawę z faktu, że programowanie na poziomie
wspólnotowym jest pierwszym krokiem do wdrażania funduszy
strukturalnych, Komitet chciałby podkreślić znaczenie wszelkich
konsultacji prowadzonych właśnie na tym poziomie. Ostatnio
przeprowadzone przez Komisję konsultacje propozycji strategicznych
wytycznych na lata 2007-2013 potwierdzają zainteresowanie tymi
zagadnieniami organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Komitet
uważa także, że aktywny udział organizacji społeczeństwa
obywatelskiego mógłby być niezwykle cenny we wszystkich ciałach
doradczych działających na poziomie europejskim. Komitet jest
świadom, że zwłaszcza w odniesieniu do tej kwestii w oczywisty
sposób pojawia się zagadnienie reprezentatywności i konieczność
określenia stosownych kryteriów. Doskonałe zastosowanie mogą mieć w
szczególności kryteria określone ostatnio przez Komitet w
odniesieniu do europejskich organizacji pozarządowych.

Programowanie funduszy strukturalnych na poziomie krajowym

Chociaż planowane przez Komisję Europejską uproszczenia mają
szansę sprawić, że polityka spójności będzie bardziej przejrzysta,
EKES ponownie zwraca uwagę na niebezpieczeństwo tkwiące w tych
propozycjach. EKES obawia się przede wszystkim pominięcia
organizacji społeczeństwa obywatelskiego przez władze krajowe i
regionalne, które nie zawsze są otwarte na włączanie ich w proces
wykorzystywania funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności, a co
za tym idzie, ograniczenie kontroli społecznej w odniesieniu do
wydatkowanych środków.

Doświadczenia dotyczące tworzenia kluczowych dokumentów
programowych na lata 2004-2006, opisane w raporcie przygotowanym
dla European Citizen Action Service przez Briana Harveya,
odnoszącym się co prawda tylko do organizacji pozarządowych w
nowych krajach członkowskich, nie napawają niestety optymizmem.
Częste zmiany dat konsultacji, daleko idące zmiany w dokumentach
programowych po zakończeniu konsultacji (np. w prognozach
oddziaływania na środowisko), zbyt późne rozpoczęcie procesu
konsultacyjnego, a co za tym idzie, konieczność zgłoszenia uwag w
zbyt krótkim czasie – to tylko niektóre z wad procesu
sygnalizowanych przez przedstawicieli społeczeństwa
obywatelskiego.

Skutkiem takich działań jest nie tylko zmniejszenie
zainteresowania procesem konsultacji, ale – co gorsza –
zaprzepaszczenie szansy na wprowadzenie istotnych zmian w
dokumentach programowych. W tym miejscu Komitet chciałby bardzo
wyraźnie podkreślić, że poprawnie przeprowadzony proces konsultacji
musi zapewniać nie tylko dostęp do omawianych dokumentów wszystkim
zainteresowanym organizacjom, ale także odpowiedni czas na
zgłaszanie ewentualnych uwag.

Komitet stoi zatem na stanowisku, że sformułowanie przez Komisję
minimalnych wymogów (lub choćby wskazówek), jakie muszą spełniać
państwa członkowskie w odniesieniu do prowadzenia konsultacji, i
konieczność przedstawienia informacji o przebiegu procesu mogłyby
pozytywnie wpłynąć na zmianę sytuacji.

Promocja funduszy strukturalnych

Komitet zauważa, że choć w ciągu ostatnich lat sytuacja
dotycząca dostępności informacji na temat funduszy strukturalnych
uległa poprawie, np. jeśli chodzi o publikowanie ich na stronach
urzędowych, to chciałby zaznaczyć, że tylko niektóre kraje
wykorzystują inne formy promocji i informacji, takie jak prasa,
telewizja czy seminaria i konferencje, skierowane dokładnie do grup
docelowych. Wydaje się, że wykorzystanie możliwości organizacji
społeczeństwa obywatelskiego pod tym względem mogłoby tę sytuację
znacznie poprawić.

Zdaniem Komitetu na poziomie regionalnym promocja funduszy
strukturalnych, niestety, nie wygląda lepiej. Plany promocji i
informacji są opracowywane bez konsultacji albo tylko w trosce o
własny wizerunek, choć włączenie w ten proces organizacji
społeczeństwa obywatelskiego i wykorzystanie ich znajomości różnych
środowisk i problemów mogłoby przyczynić się do przygotowania
bardziej realnych strategii promocyjno-informacyjnych.

Wziąwszy pod uwagę fakt, że fundusze strukturalne przeznaczone
są na konkretne cele społeczno-gospodarcze, a pieniądze na promocję
i informację są tylko środkiem przyczyniającym się do ich
realizacji, należy ze szczególną uwagą podchodzić do zagadnienia
efektywności działań promocyjnych i informacyjnych. Trudno jest
oczywiście definitywnie wskazać najskuteczniejszy w docieraniu do
odbiorców mechanizm wykorzystywania środków na promocję i
informację. Można znaleźć zarówno dobre przykłady działań
promocyjnych i informacyjnych, realizowanych samodzielnie przez
instytucje wdrażające, jak i działań zlecanych agencjom reklamowym
czy firmom PR. Można jednak także wskazać przypadki, kiedy żadna z
tych opcji nie jest skuteczna w docieraniu do zainteresowanych
beneficjentów bądź oferowany produkt nie jest dopasowany do potrzeb
odbiorców.

Wydaje się więc, że zapewnienie organizacjom społeczeństwa
obywatelskiego (będącym w stanie przeprowadzić działania
informacyjne dobrze dopasowane do potrzeb odbiorców oraz gotowym
zrealizować określone działania, często z mniejszym budżetem)
dostępu do środków na promocję i informację jest jednym z warunków
ich skutecznego wykorzystania.

Wdrażanie funduszy strukturalnych

W swoich poprzednich opiniach EKES zwracał już uwagę na
znaczenie grantów globalnych. W tym miejscu chciałby z niepokojem
podkreślić fakt, że na 10 nowych państw członkowskich system
grantów globalnych przyjęły jedynie Czechy, choć i tam znaczenie
tego mechanizmu zostało ograniczone wskutek wprowadzenia przez
administrację publiczną szeregu barier formalnych. Komitet chciałby
zwrócić uwagę na fakt, że doświadczenia krajów, które skorzystały z
tej możliwości, są bardzo pozytywne, zwłaszcza tam, gdzie chodzi o
dotarcie do grup szczególnie defaworyzowanych, np. pod względem
długotrwałego bezrobocia.

Kolejną kwestią sygnalizowaną już wcześniej przez Komitet jest
dostępność pomocy technicznej dla organizacji społeczeństwa
obywatelskiego. Zjednoczone Królestwo jest przykładem państwa, w
którym budżet przeznaczony na pomoc techniczną (także jeśli idzie o
Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego), został w dużym stopniu
wykorzystany na włączenie tego typu organizacji w proces wdrażania
funduszy strukturalnych. Z pomocy technicznej były bowiem
finansowane np. działania organizacji „parasolowych”,
zapewniających doradztwo i usługi szkoleniowe dla organizacji
pozarządowych, które mogły dzięki temu podjąć się realizacji
programów i projektów ze środków funduszy strukturalnych. Nie jest
to jednak sytuacja powszechna. Komitet uważa więc, że tam, gdzie
taka sytuacja dotychczas nie miała miejsca, organizacje
społeczeństwa obywatelskiego powinny zostać uznane wprost za
kwalifikujące się do ubiegania się o środki pomocy technicznej.

Komitet chciałby także zwrócić uwagę na fakt, że wymóg
współfinansowania projektów ze środków publicznych może stawiać
organizacje społeczeństwa obywatelskiego w nieuprzywilejowanej
sytuacji. Skutkuje to bowiem ograniczonym dostępem do środków
pochodzących z funduszy strukturalnych, a co za tym idzie,
ograniczoną możliwością realizacji projektów. Komitet chciałby
bardzo wyraźnie stwierdzić, że jego zdaniem fundusze własne –
prywatne – organizacji społeczeństwa obywatelskiego powinny móc
stanowić element współfinansowania (na poziomie państwa
członkowskiego) projektów z funduszy strukturalnych.

Komitet chciałby jednocześnie zwrócić uwagę na zagwarantowanie,
że organizacje społeczeństwa obywatelskiego są w programach
operacyjnych zdefiniowane wprost jako beneficjenci ostateczni, bo
niestety nie jest to powszechną praktyką. Zdaniem Komitetu
zapewnienie możliwości realizacji projektów finansowanych ze
środków strukturalnych organizacjom społeczeństwa obywatelskiego
nabiera także szczególnego znaczenia w kontekście osiągania celów
strategii lizbońskiej i strategicznych wytycznych na lata
2007-2013.

Komitet jest świadom faktu, że ostatecznie kluczowe znaczenie
dla realizacji polityki spójności ma rodzaj projektów, którym
przyznawane jest dofinansowanie. Komitet stoi na stanowisku, że
kompetencje organizacji społeczeństwa obywatelskiego, doskonała
znajomość lokalnych i regionalnych potrzeb, mogą być wykorzystane
przez instytucje odpowiedzialne za proces wyboru projektów, ale ze
zwróceniem szczególnej uwagi na potencjalny konflikt interesów.

Monitorowanie i ewaluacja wykorzystania środków

EKES jest głęboko przekonany, że monitoring i ewaluacja są
bardzo ważnymi elementami procesu wdrażania funduszy
strukturalnych, zapewniającymi nie tylko skuteczne zarządzanie
środkami, ale także osiąganie zaplanowanych celów i rezultatów
polityki spójności. W związku z tym należy dołożyć wszelkich
starań, aby tam, gdzie nie jest to jeszcze powszechna praktyka,
ocena organizacji społeczeństwa obywatelskiego dotycząca procesu
wdrażania i osiąganych efektów mogła być przedstawiona i
uwzględniona w podejmowaniu decyzji. W tym celu niezbędna jest
obecność przedstawicieli organizacji społeczeństwa obywatelskiego w
komitetach monitorujących wdrażanie narodowych strategicznych ram
odniesienia oraz poszczególnych programów operacyjnych.

EKES uważa, że uwzględnianie roli organizacji społeczeństwa
obywatelskiego przez władze państwowe i regionalne będzie wynikać,
z jednej strony, z obowiązku przestrzegania konkretnych zapisów
(lub wskazówek), z drugiej zaś strony, ze zdolności samych
organizacji społeczeństwa obywatelskiego (głównie organizacji
pozarządowych) do samoorganizacji i wyłaniania swoich
przedstawicieli.

EKES uważa również, że należałoby dołożyć wszelkich starań, żeby
zwiększyć efektywność komitetów monitorujących, tak żeby nie były
one tylko ciałami formalnymi ani – jak zdarza się w wielu wypadkach
– miejscami przedstawiania decyzji podjętych już przez
administrację publiczną. Jedną z metod osiągnięcia takiego celu
jest – zdaniem Komitetu – udział organizacji społeczeństwa
obywatelskiego, które mają szansę wnieść do takiej debaty nowy
punkt widzenia.

Komitet zwraca uwagę, że wśród najczęściej sygnalizowanych
problemów związanych z uczestnictwem w monitorowaniu funduszy
strukturalnych pojawiają się także: ograniczony dostęp do
dokumentów, brak środków finansowych niezbędnych do pełnienia
takich funkcji oraz nieprzejrzysty system wyboru przedstawicieli
organizacji społeczeństwa obywatelskiego. Tego rodzaju
spostrzeżenia są, zdaniem Komitetu, bardzo ważnym sygnałem do
podjęcia starań o zmianę sytuacji w kolejnym okresie programowania.
EKES uważa również, że przedstawiciele organizacji społeczeństwa
obywatelskiego w komitetach monitorujących powinni mieć dostęp do
szkoleń, a także zwrotu poniesionych kosztów (np. podróży), by
mogli skutecznie wypełniać swoje zadania.

Postulaty Komitetu

Komitet wielokrotnie już formułował opinie w sprawie polityki
spójności i funduszy strukturalnych, zwracając uwagę na ogromną
rolę organizacji społeczeństwa obywatelskiego. W tej sprawie
wypowiadało się także wiele innych instytucji. Wziąwszy pod uwagę
zawarty w Trzecim raporcie spójności zapis: „w celu propagowania
lepszego sprawowania rządów, należy poprzez odpowiednie mechanizmy
w większym stopniu angażować partnerów społecznych oraz
przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego w tworzenie, wdrażanie
oraz monitorowanie interwencji”, Komitet ma nadzieję, że to
stanowisko znajdzie wyraz w ostatecznie przyjętych regulacjach i
kolejnym okresie programowania. EKES ma także nadzieję, że Komisja
Europejska opracuje wskazówki dla państw członkowskich, oparte na
uwagach zawartych w niniejszej opinii.

Komitet zdaje sobie jednak sprawę, że uwzględnienie jego
rekomendacji i postulatów zależeć będzie głównie od państw
członkowskich. Dlatego zwraca się zarówno do władz krajowych, jak i
regionalnych z apelem o zapewnienie – bez względu na kształt
przyjętych regulacji – większego udziału organizacji społeczeństwa
obywatelskiego w procesie realizacji polityki spójności.

Wziąwszy powyższe pod uwagę, Komitet formułuje następujące
rekomendacje skierowane do Komisji i Rady oraz do państw
członkowskich (władz krajowych i regionalnych) i organizacji
społeczeństwa obywatelskiego:

Programowanie na poziomie wspólnotowym

• W swojej opinii w sprawie reprezentatywności europejskich organizacji społeczeństwa obywatelskiego Komitet przedstawił pewne podstawowe kryteria, zapraszając do korzystania z efektów jego prac. Jasna definicja reprezentatywności dawałaby organizacjom społeczeństwa obywatelskiego lepsze niż obecnie umocowanie do udziału w procesie wdrażania polityki spójności.
• Komitet ma nadzieje, ze zapis w regulacjach ogólnych (z kwietnia 2006), dotyczący konsultacji na poziomie wspólnotowym, gwarantuje prawo do uczestnictwa także innym reprezentatywnym organizacjom europejskim.
• Komitet zwraca się do Komisji i Rady o wyraźne podkreślenie w regulacjach dotyczących współpracy transgranicznej, że organizacje społeczeństwa obywatelskiego mogą być partnerami w podejmowanych działaniach.
• Komitet zwraca się do Komisji o promowanie i przestrzeganie minimalnych standardów konsultacji w odniesieniu do polityki spójności i wykorzystywanie w większym stopniu mediów elektronicznych.

Programowanie na poziomie krajowym

• Komitet zwraca się do Komisji z postulatem sformułowania wskazówek dotyczących procesu konsultacji dokumentów strategicznych i programowych, tworzonych w państwach członkowskich. Zdaniem Komitetu istotne znaczenie ma tu nie tylko przedstawienie planu konsultacji społecznych, ale także przekazanie informacji zwrotnej o jego realizacji.
• Komitet zachęca państwa członkowskie, ich władze krajowe i regionalne odpowiedzialne za przygotowanie dokumentów programowych, do wzięcia na siebie obowiązku przeprowadzenia poprawnego procesu konsultacji, z uwzględnieniem takich czynników jak: odpowiedni czas na zgłaszanie uwag przez zainteresowane organizacje społeczeństwa obywatelskiego, dostępność konsultowanych dokumentów, dokumentowanie przebiegu konsultacji oraz rejestrowanie zgłaszanych uwag.
• Komitet zachęca organizacje społeczeństwa obywatelskiego do aktywnego uczestnictwa, w szczególności w procesie konsultacji.
• Komitet zachęca państwa członkowskie, ich władze krajowe i regionalne, odpowiedzialne za przygotowanie dokumentów programowych, do uważnego słuchania opinii i uwag zgłaszanych przez organizacje społeczeństwa obywatelskiego oraz uwzględniania ich w opracowywanych dokumentach.

Promocja funduszy strukturalnych

• Komitet stoi na stanowisku, że państwa członkowskie oraz władze regionalne powinny w większym stopniu wykorzystywać potencjał tkwiący w organizacjach społeczeństwa obywatelskiego, włączać je w opracowywanie planów promocji oraz wspierać oddolnie powstające inicjatywy, przeznaczając na to odpowiednie środki finansowe, dostępne na promocję i informację o funduszach strukturalnych.

Wdrażanie funduszy strukturalnych

• Komitet uważa, że powinny zostać podjęte starania zmierzające do zachęcenia państw członkowskich do wykorzystywania mechanizmu grantów globalnych. Najbardziej odpowiednia do podjęcia takich starań wydaje się Komisja Europejska, ale także organizacje społeczeństwa obywatelskiego, działające w poszczególnych krajach.
• Komitet apeluje do państw członkowskich, zwłaszcza tych, które dotychczas nie zdecydowały się na wprowadzenie mechanizmu grantów globalnych, o skorzystanie z dobrych doświadczeń innych i zastosowanie go w okresie 2007-2013.
• EKES uważa, że należy dołożyć wszelkich starań, aby organizacje społeczeństwa obywatelskiego miały dostęp do środków z pomocy technicznej.
• Komitet, uwzględniając pozytywną rolę, jaką mogą odegrać organizacje społeczeństwa obywatelskiego, apeluje do krajowych i regionalnych władz państw członkowskich o uproszczenie procedur w procesie aplikowania o środki pomocy technicznej.
• Komitet apeluje także do państw członkowskich o uwzględnienie w opracowywanych budżetach funduszy własnych organizacji społeczeństwa obywatelskiego (partnerów społecznych i organizacji pozarządowych) jako elementu współfinansowania projektów.
• Komitet apeluje do państw członkowskich o zdefiniowanie wprost w programach operacyjnych organizacji społeczeństwa obywatelskiego jako beneficjentów ostatecznych. Jednocześnie Komitet zwraca się do Komisji o dopilnowanie, by w dokumentach przedstawianych przez państwa członkowskie organizacjom społeczeństwa obywatelskiego zapewniono dostęp do środków strukturalnych.
• Komitet apeluje do państw członkowskich o korzystanie z wiedzy i doświadczenia organizacji społeczeństwa obywatelskiego przy wyborze projektów, oraz zwraca uwagę na konieczność dołożenia starań, jeśli idzie o uniknięcie potencjalnego konfliktu interesów.
• Komitet zwraca także uwagę na konieczność zniesienia lub ograniczenia niektórych formalnych i technicznych barier, utrudniających organizacjom społeczeństwa obywatelskiego korzystanie z funduszy strukturalnych.

Monitoring i ewaluacja wykorzystania środków

• Komitet stoi na stanowisku, że Komisja powinna przedstawić wskazówki dotyczące zasad włączania organizacji społeczeństwa obywatelskiego w proces monitoringu i ewaluacji z uwzględnieniem konieczności zachowania obiektywizmu i bezstronności uczestniczących osób i organizacji.
• Komitet oczekuje, że informacja zwrotna dotycząca tego, w jaki sposób zasada partnerstwa realizowana jest w odniesieniu do komitetów monitorujących, będzie stanowić element sprawozdania przedstawianego przez państwa członkowskie.
• Komitet apeluje do państw członkowskich o zapewnienie przedstawicielom organizacji społeczeństwa obywatelskiego dostępu do szkoleń gwarantujących skuteczne wypełnianie roli członków komitetów monitorujących.
• Komitet apeluje do organizacji społeczeństwa obywatelskiego o utrzymywanie stałych kontaktów ze swoimi przedstawicielami w komitetach monitorujących i zapewnienie przepływu informacji w obydwu kierunkach.