Publicystyka - ngo.pl

Jeśli spojrzymy na definicję edukacji globalnej, w istocie zobaczymy w niej mniej "tematów wiedzowych", a więcej tego, jakie perspektywy i formy relacji międzyludzkich powinna kształtować.

"Edukacja globalna umożliwia osobom uczącym się krytyczną refleksję nad światem i miejscem, które w nim zajmują. Otwiera ich oczy, serca i umysły na rzeczywistość świata na poziomie lokalnym i globalnym. Pomaga zrozumieć, wyobrażać sobie, żywić nadzieję oraz działać na rzecz stworzenia świata, w którym panują sprawiedliwość społeczna i klimatyczna, pokój, solidarność, sprawiedliwość i równość, zrównoważony rozwój planety i międzynarodowe zrozumienie. Wiąże się z poszanowaniem praw człowieka i różnorodności, włączeniem i godnym życiem dla wszystkich – obecnie i w przyszłości ” (Fragment preambuły Europejskiej Deklaracji Edukacji Globalnej do 2050 roku).

Powyższa definicja odnosi się zatem w dużej mierze do wartości, umiejętności i postaw. Są one zresztą dość precyzyjnie określone. "Edukacja globalna to nie tylko rzetelne wiadomości na temat takich zagadnień globalnych, jak kryzys klimatyczny i zasobów wodnych, migracje, zanik bioróżnorodności, nierówności społeczno-ekonomiczne, ale też kształtowanie postaw i kompetencji pozwalających wykorzystać tę wiedzę w codziennym życiu jednostki i wspólnoty." Wśród tych kompetencji wymieniane są: samodzielne myślenie (w tym myślenie krytyczne), rozwiązywanie problemów (w tym kreatywność), komunikowanie się, współdziałanie, angażowanie się i sprawczość (zbiorowa i indywidualna), uczenie się i zarządzanie sobą, empatia i troska. (Edukacja globalna w nowej podstawie programowej).

Rzadko pojawia się jednak perspektywa, że powyższe kompetencje, postawy i wartości mogą być rozwijane w szeroki sposób i w odniesieniu do różnorodnej tematyki, nie tylko w tematyce bezpośrednio związanej z reprezentatywnymi obszarami edukacji globalnej, jak migracje czy klimat. Można też odnieść wrażenie, że rzadziej pochylamy się nad uniwersalnymi narzędziami kształtowania takich umiejętności, postaw, wartości, niż nad scenariuszami przekazywania wiedzy.

Temat rozwijania kompetencji globalnych poprzez uniwersalne narzędzia edukacyjne stał się osią kończącego się właśnie projektu Kompas Globalnych Wyzwań, prowadzonego przez Fundację Owoc Spotkania. Był to intensywny program szkoleniowo-superwizyjny dla osób pracujących z młodzieżą w sektorze edukacji i kultury, skupiający się na narzędziach rozwijania kompetencji globalnych.

Unikatową jakość programu stanowiło to, że celem pracy z młodzieżą miało być nie tylko poruszanie zagadnień z zakresu edukacji globalnej, ale stawianie akcentu na kluczowe kompetencje potrzebne do pracy z tymi tematami: dialog, krytyczne myślenie, kreatywność, rozwiązywanie problemów, a także na kluczowe postawy: pracę z wartościami i dobrostanem, rozumieniu mechanizmów dyskryminacji. Założeniem projektu było to, że zmiana społeczna ma wynikać nie tylko z omawiania i przekazywania umiejętności i postaw, ale przede wszystkim stosowania ich w praktyce - modelowania ich w relacji i codziennej pracy z młodzieżą.

Z powyższych powodów cały program bazował na tym, by uczestniczki i uczestnicy najpierw doświadczyli różnych narzędzi rozwijania ww. kompetencji i postaw, następnie przeanalizowali możliwość ich zastosowania w praktyce, by ostatecznie wdrożyć je w prowadzonych przez siebie na co dzień działaniach z młodzieżą. Zapewniało to głębszą refleksję nad stosowanymi narzędziami, większą świadomość jak mogą one oddziaływać na różne osoby i wzmocnienie spójności postaw osób, które prowadzą edukację globalną z postawami, które starają się kształtować u młodzieży. Umożliwiało też tworzenie powiązań pomiędzy tym, co indywidualne, a tym, co globalne - trudno bowiem np. rozmawiać o zrównoważonym globalnym rozwoju, nie rozmawiając o równowadze i dobrostanie poszczególnych osób.

W opiniach osób uczestniczących w programie, różne narzędzia przedstawiane w programie niosły ze sobą różny potencjał, w zależności od kontekstu codziennej pracy z młodzieżą. Dużym zainteresowaniem cieszył się obszar prowadzenia dociekań filozoficznych - jednego z narzędzi krytycznego myślenia. Dla wielu osób poruszające okazały się elementy terapii akceptacji i zaangażowania, stanowiące podstawę do pracy nad tematem wartości. Mocno angażujący punkt stanowiła też facylitacja dialogu w podejściu Nansen Center for Peace and Dialogue - w tym metoda dialogu na cztery ściany. Wśród proponowanych narzędzi znalazły się także autorskie narzędzia opracowany przez zespół Fundacji Owoc Spotkania: Kręgi Dobrostanu oraz "Fortmind. Gra o rozwiązaniach", a także ćwiczenie przeciwdziałania mowie nienawiści stworzone przez zespół European Wergeland Centre.

Osoby uczestniczące w projekcie zrealizowały mikrodziałania, w ramach których wdrażały poznane narzędzia w swoich środowiskach pracy. Dzięki zaangażowaniu kilkunastu osób działania te trwały łącznie prawie 57 godzin i wzięły w nich udział w sumie aż 284 młode osoby. W ramach mikroprojektów podejmowane były takie tematy jak: "Stereotypy w kontekście Globalnego Południa", "Zdrowie psychiczne w ujęciu globalnym", "Dialog w praktyce", "Przyroda w kryzysie"; odbywały się też m.in. warsztaty antywypaleniowe, antydyskryminacyjne, asertywności, na temat migracji i profilaktyki HIV.

Projekt Kompas Globalnych Wyzwań jest współfinansowany przez Unię Europejską w ramach programu grantowego Connect for Global Change. Projekt jest współfinansowany w ramach polskiej współpracy rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

Niniejsza publikacja jest współfinansowana przez Unię Europejską. Odpowiedzialność za jej treść ponosi wyłącznie Fundacja Owoc Spotkania. Treść ta niekoniecznie odzwierciedla stanowisko Unii Europejskiej. Niniejsza publikacja jest współfinansowana w ramach polskiej współpracy rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP. Publikacja wyraża wyłącznie poglądy Fundacji Owoc Spotkania i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej.