Publicystyka - ngo.pl

Organizacje pozarządowe, spółdzielnie socjalne i inne podmioty prowadzące działalność pożytku publicznego mogą wynająć w Warszawie lokal na preferencyjnych warunkach, tj. przede wszystkim po stawkach niższych niż rynkowe. Mogą ubiegać się o taki lokal poza konkursem lub przetargiem. Lokal może być wynajęty na okres do 3 lat lub do 10 lat (na podstawie uchwały nr LVI/1668/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 28 maja 2009 r. oraz Zarządzenia nr 5923/2014 Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 7 maja 2014 r.).

CZYTAJ TAKŻE: Porozmawiajmy o lokalach

W lokalu wynajętym na preferencyjnych warunkach organizacja może prowadzić działalność pożytku publicznego, czyli na przykład w zakresie pomocy społecznej, edukacji, kultury lub sztuki, a działania te mają wspierać rozwój wspólnot i społeczności lokalnych i być zgodne ze statutem organizacji. Zakres działalności pożytku publicznego jest zdefiniowany w art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie.

Organizacja może prowadzić również w wynajętym lokum działalność gospodarczą, ale tylko wtedy, gdy całość dochodów z tej działalności jest przeznaczana na cele statutowe.

Organizacje ubiegające się o lokal składają odpowiedni wniosek, na podstawie którego Zarząd Dzielnicy, właściwy dla lokalizacji danego lokalu, ocenia ich wiarygodność i możliwość realizacji wniosku.

Tyle podstawy prawnej. A jak w rzeczywistości realizowane są założenia dotyczące ułatwień w wynajmowaniu siedzib dla organizacji pozarządowych? Sprawdziliśmy, ile umów najmu z organizacjami zawarły władze poszczególnych dzielnic od początku 2014 roku do końca maja 2018 r. Chodziło jedynie o nowe umowy, które zostały podpisane na preferencyjnych warunkach, na okres dłuższy niż 3 lata i nie dłuższy niż 10 lat.

CZYTAJ TAKŻE: Co decyduje, że organizacja dostaje lokal?

Z danych, które co kwartał trafiają do Centrum Komunikacji Społecznej, wynika, że dzielnice podpisały zaledwie cztery takie umowy: w Śródmieściu z Polskim Towarzystwem Chemicznym – w lokalu mieści się Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie; na Ochocie z Wojskowym Stowarzyszeniem Społeczno-Kulturalnym SWAT – na prowadzenie działalności opiekuńczo-wychowawczej; na Pradze-Północ z Fundacją Międzynarodowy Ruch na rzecz Zwierząt VIVA – na siedzibę biura oraz na Bielanach z Fundacją Zdrowia i Opieki Społecznej oraz Edukacji „Z.O.E.” – na prowadzenie działalności statutowej.

Pozostałe dzielnice wynajmują organizacjom lokale na maksimum trzy lata, z możliwością przedłużenia umowy.

Dla porównania, liczba wszystkich umów na wynajem, zawartych przez poszczególne dzielnice z organizacjami pozarządowymi od początku 2014 roku do końca maja 2018 roku (łącznie z tymi podpisanymi na okres do 3 lat), na podstawie danych przekazywanych przez dzielnice do Centrum Komunikacji Społecznej, prezentuje się następująco: Śródmieście –142 umowy, Praga Południe – 26 umów, Ochota – 21, Wola – 20, Mokotów­ –18, Bielany –16, Żoliborz – 11, Praga Północ – 10, Wilanów – 7, Białołęka i Targówek – po 4 umowy, Ursus, Ursynów, Włochy i Wawer – po jednej. Bemowo, Wesoła i Rembertów nie podpisały żadnej umowy, m.in. dlatego, że dzielnice Bemowo i Wesoła nie mają lokali użytkowych.

Dorota Borasińska z Biura Polityki Lokalowej Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy potwierdza, że większość umów z działaczami pozarządowymi podpisywana jest na nie dłużej niż 3 lata.

– W tym okresie władze dzielnicy monitorują działalność danej organizacji. Gdy instytucja wypełnia swoje deklaracje statutowe, wówczas nie ma przeszkód, aby tę umowę przedłużyć – tłumaczy Dorota Borasińska, informując jednocześnie, że nawet, gdy organizacja stara się o przedłużenie najmu, składa takie same dokumenty jak na początku ubiegania się o lokal.

– Organizacje, które wypełniają swoje cele statutowe oraz nie łamią przepisów umowy najmu, mają przedłużane umowy – mówi Dorota Borasińska. – Jednak bardzo często deklaracje, które padają podczas starań o wynajem lokalu, nie przekładają się na późniejsze faktyczne działania organizacji. Jeśli zatem okazuje się, że dany lokal jest wykorzystywany niezgodnie z przeznaczeniem albo nie przez instytucję, która go wynajęła, wówczas najem z daną organizacją nie jest przedłużany – dodaje.

Organizacje pozarządowe, którym szczególnie zależy na umowach dłuższych niż 3 lata (gdy jest to np. warunek otrzymania grantu), mogą w tej sprawie wnioskować do zarządu dzielnicy i – o ile nie ma przeszkód formalnych (np. zgłoszonych roszczeń byłych właścicieli nieruchomości lub ich następców prawnych) – umowa sporządzana jest na okres powyżej 3 lat. W pozostałych przypadkach standardowo umowy zawierane są do 3 lat.

CZYTAJ TAKŻE: Lokale dla NGO. Gdzie się podzieje „Niebieska Linia”?

Organizacje pozarządowe mogą oczywiście starać się o najem lokalu na normalnych, konkursowych (przetargowych) zasadach. Z tej możliwości korzysta jedynie ok. 2%. organizacji, poszukujących miejsca w stolicy. Zdaniem Doroty Borasińskiej, są to po pierwsze, organizacje, które mają ugruntowany program oraz stabilną sytuację finansową i wolą zapłacić nieco wyższy czynsz, a w zamian za to szybko uzyskać konkretny lokal (procedura pozakonkursowa może trwać dłużej), a po drugie, takie, których działalność nie odpowiada na zapotrzebowanie danej dzielnicy, więc nie mają szans na uzyskanie preferencyjnych warunków wynajmu.