Publicystyka - ngo.pl

Większości z nas ta zabawa
nieodmiennie kojarzy się z dzieciństwem, z jego błogością,
beztroską i… chwiejnością sympatii i antypatii Wystarczyło, żeby
ktoś wcześniej dotarł do ulubionej zabawki, żeby w zabawie dać temu
wyraz: tej nie lubię! Albo, jeśli ktoś oddał nam część smakowitego
podwieczorku, to można było odwdzięczyć się haftowaną
chusteczką.

Ostatnio jednak można odnieść wrażenie, że ta dziecięca zabawa cieszy się niezwykłą popularnością także wśród dorosłych. Rządząca partia polityczna, od trzech miesięcy, pokazuje nam jej dorosłą wersję. Dziś lubię tych, bo chcą poprzeć naszą propozycję rządu. Jutro tamtych, bo programowo jest nam z nimi po drodze. Ale już pojutrze nie lubię nikogo. Partie stojące dookoła też biorą udział w tej zabawie: wdzięczą się jak na konkursie piękności, robią zalotne miny, aby chwilę później powiedzieć: nie wykluczam, że się polubimy. Byłoby to nawet śmieszne, gdyby nie dwa istotne czynniki. Po pierwsze, żadna gra nie bawi w nieskończoność – zmęczyć może nie tylko grających, ale i znudzić ewentualnych obserwatorów. A wypowiadane słowa tracą swoją wartość i wagę, zmieniając się zwykły bełkot.  I czynnik drugi – znacznie bardziej istotny: gra toczy się o dużo większą stawkę niż niewinny całus: losy kraju, jego wizerunek, jakość życia, naszą przyszłość. 

Większość z nas już przestała się
uśmiechać, oglądając te harce. Coraz częściej z niesmakiem patrzymy
na kolejne odsłony tego spektaklu. Coraz częściej ciśnie nam się na
usta: to nie tak miało być! Już przestało mieć znaczenie, kto na
kogo głosował. I dlaczego: czy uwierzyliśmy w program, czy
zaufaliśmy obietnicom, czy ludziom. Rośnie frustracja. I złość. I
zniechęcenie. Powody są różne. U jednych rozczarowanie budzi fakt,
że prawie pewna koalicja nie powstała. Innym wizja nowego układu
między mrozi krew w żyłach. Jeszcze inni z lękiem myślą o nowych
wyborach: ich wyniku i możliwej frekwencji. Powoli przestajemy
liczyć na to, że zapanuje ład i porządek, wierzyć w wypowiadane
słowa, spodziewać się jakiegoś konstruktywnego przełomu. To chyba
najgorsze, co mogło się zdarzyć. Towarzyszące nam od trzech
miesięcy poczucie chaosu, niepewności, niejasnych reguł gry i
mnożących się wątpliwości co do celów poszczególnych zagrań – męczy
wyborców. Przesuwa w czasie zajęcie się najważniejszymi problemami
przez rząd. Destabilizuje prace Sejmu. I zamiast niezbędnej
dyskusji o kierunkach przyszłych działań przynosi kłótnie, gorszące
sceny i ujawniane kłamstwa. A przed nami przecież perspektywa, że
to będzie trwało jeszcze prawie cztery lata!

A miało być tak pięknie! Odnowa
moralna władzy i nowa umowa społeczna. IV Rzeczpospolita tym
różniąca się od poprzednich, że tworzona na nowych fundamentach i w
oparciu o zapomniane wartości. W tym na przykład uczciwość. Jak
niewiele już z tego zostało! Bo nie można przecież nie zadać sobie
pytania: czy to, co się dzieje na naszych oczach, wciąż mieści się
w granicach demokracji? Czy wciąż mieści się w granicach normalnej
walki politycznej i ścierania się różnych wizji rozwoju państwa?
Czy w końcu mieści się w granicach dobrego smaku? A jeśli nie, to
co my, obywatele i wyborcy mamy z tym fantem zrobić? A jako
organizacje pozarządowe? Jako grupy zorganizowanych obywateli,
którym nie jest obojętna rzeczywistość, w której działają?

Przed IV Ogólnopolskim Forum Inicjatyw Pozarządowych, zbiegającym się z wyborami parlamentarnymi, przyszło mi napisać: „Być obywatelem to nie tylko prawo wyborcze. To nie tylko prawo bycia wybranym, jeśli ktoś czuje taką potrzebę. To, w jakimś sensie, także obowiązek uczestniczenia w tym, co dzieje się dzień po dniu. Obowiązek obserwacji, rozumienia i reagowania w miarę swoich możliwości. Oddanie głosu na tę czy inną osobę to tak naprawdę udzielenie kredytu zaufania: wierzę, że zrobisz to, co obiecujesz. Ale nie jest to zaufanie bezwarunkowe. Za oddanym głosem idzie więc kolejne prawo: prawo do patrzenia na ręce. I prawo do powiedzenia stop!, jeśli wybrany zbyt głęboko zachłyśnie się otrzymaną władzą lub zbyt szybko zapomni o składanych deklaracjach. Bez tej nieustającej kontroli, bez prawa do niej i prawa do krytyki, sam akt wyborczy byłby przecież niewiele wart. Głosując, odpowiedzialny i rozsądny, obywatel zawiera swoistą umowę: ja daję ci pełnomocnictwo do rządzenia w moim imieniu, Ty – słowo, że zrobisz to najlepiej jak umiesz. Jeśli nie – umowa ta, jak każda inna może zostać wypowiedziana”. Nie spodziewałam się, tak jak nikt się nie spodziewał, że tak szybko staniemy przed koniecznością ponownego zapoznania się z warunkami umowy. 

Gdzie podziała się polityka jako służba dla obywateli? Gdzie zagubili się ci politycy, którym przyświeca przede wszystkim wspólna troska o polis (państwo)?  Gdzie nasze, obywateli i wyborców w tym wszystkim miejsce? Ile jeszcze powinniśmy dać czasu politykom, posłankom i posłom na opamiętanie się? Jak skutecznie domagać się standardów życia politycznego? W istocie, ich określenia i przestrzegania. Czy naprawdę pozostaje nam tylko niema obserwacja? Mamy jakieś możliwości: to są wciąż nasze posłanki i posłowie. Daliśmy im kredyt zaufania i możemy dać im znać, że nie podoba nam się to, co robią. Listy, maile, oświadczenia – ciągle pozostają do naszej dyspozycji pokojowe instrumenty.  Czy i kiedy chcemy z nich skorzystać?

 

W przedszkolu, jeśli dzieci tak
zapamiętają się w zabawie, że nie potrafią jej przerwać, do akcji
wkracza uzbrojona w niekwestionowany autorytet Pani. Kto dzisiaj, w
świecie polityki, posłankom i posłom, liderom partii politycznych,
powie: dość! Czy nie powinniśmy to być my, obywatele i wyborcy?