Publicystyka - ngo.pl

Polityka Młodzieżowa Miasta Stołecznego Warszawy czy strategia Unii Europejskiej na rzecz młodzieży na lata 2019–2027 przede wszystkim stawiają sobie za cel angażowanie i wzmacnianie młodych. A mówiąc bardziej szczegółowo: umożliwianie tej grupie decydowanie o własnym życiu, wspieranie w rozwoju osobistym i kształtującej się autonomii. Umacnianie, aby radzili sobie ze zmianami na świecie i byli aktywnymi obywatelami_kami. A także znoszenie różnic ekonomicznych, kulturowych i środowiskowych ułatwiając start w dorosłe życie.

Autorzy_rki polityki młodzieżowej m.st. Warszawy podkreślają, że idea dokumentu leży w realizacji ,,prawa do miasta” przez młodzież. To znaczy takiego planowania i zarządzania współczesną aglomeracją, aby była ona przyjazna dla jak najszerszej grupy ludzi. Uznaje zatem młodzież za pełnoprawną, aktywną i kompetentną grupę społeczną, której dobrobyt, poglądy i opinie stają się ważne dla rozwoju zdrowego i w pełni demokratycznego społeczeństwa.

Projekt „Włącznik” powstał jako wsparcie w realizacji strategii rozwoju Warszawy, a w szczególności dokumentu „Młoda Warszawa. Polityka młodzieżowa miasta stołecznego Warszawy”. Głównym założeniem pilotażu było stworzenie realnej przestrzeni do partycypacji młodych i przygotowanie instytucji i pracowników_czek młodzieżowych do prowadzenia procesów włączających młodych_e warszawiaków_nki we współdecydowanie o instytucji.

W wyniku otwartej rekrutacji w projekcie wzięły udział cztery instytucje o różnych profilach działalności i z różnych dzielnic Warszawy. Były to: OSIR (Ośrodek Sportu i Rekreacji) z Pragi Południe, Centrum Lokalne Żoliborz działające w ramach Żoliborskiego Domu Kultury, Muzeum Sztuki Nowoczesnej i Biblioteka Publiczna dzielnicy Ochota. Miejsca te przyszły z różnymi wyzwaniami dotyczącymi pracy z młodzieżą. Pojawiły się również wątki wspólne: brak zaangażowania młodzieży, trudności w wykształceniu stałej grupy młodych obiorców_czyń bądź trafieniu do tej grupy z profilem instytucji. Biblioteka z Ochoty w formularzu zgłoszeniowym napisała:

Projekt składał się z trzech spotkań szkoleniowych, na których poznawaliśmy dokument polityki młodzieżowej, uczyliśmy się jak zaplanować i zrealizować diagnozę oraz poznawaliśmy różne narzędzia partycypacji. Zdecydowaliśmy się na pogłębienie czterech, tak aby każda instytucja mogła wybrać takie, które najlepiej odpowie na jej potrzeby:

• Teatr Legislacyjny
• Młodzieżowa Rada Doradcza
• Instytucjonalny Budżet Obywatelski
• Warsztat Strategiczny

Chcąc zebrać wiedzę w jednym miejscu i podzielić się nią z jak najszerszą grupą osób, nie tylko zakwalifikowaną do projektu, stworzyliśmy_łyśmy repozytorium, do którego korzystania serdecznie zapraszamy: https://bit.ly/3RQJp1K.

• Centrum Lokalne Żoliborz – wypracowało narzędzie instytucjonalnego budżetu młodzieżowego, dzięki któremu młode osoby same będą mogły decydować o kształcie, programie czy przestrzeni instytucji.
• Ośrodek Sportu i Rekreacji Praga Południe – nawiązał współpracę z jedną ze szkół i zrealizował warsztat strategiczny i badanie sondażowe, w którym finalnie wzięło udział około 230 osób. W wyniku działań instytucji udało się zaplanować wspólne działania, w tym organizację turnieju sportowego dla szkół oraz uchylając rąbek tajemnicy, nocy sportu, która być może stanie się stałą inicjatywą OSiRu z Pragi Południe.
• Muzeum Sztuki Nowoczesnej – przeprowadziło cykl działań, które pomogły w ukształtowaniu ,,młodzieżowej rady doradczej”.
• Biblioteka Ochota – przeprowadziła kulinarny warsztat strategiczny, gdzie przy wspólnym robieniem sushi zastanawiano się, jaka powinna być biblioteka, żeby była atrakcyjna dla młodych i jakie działania mogą się w niej zadziać.

Aby lepiej oddać efekt działań, przywołamy jeszcze kilka wypowiedzi uczestników_czek. Koordynatorki działań włącznikowych z Muzeum Sztuki Nowoczesnej napisały:

„Wybrałyśmy coś na kształt rady młodzieżowej – kończymy z dobrą podstawą do stworzenia jej w ramach Muzeum. Ta grupa inicjatywna pociąga za sobą kolejne, a kilkumiesięczna współpraca pozwala jej czuć się pewnie i sprawczo. […] pilotaż kończymy z kilkunastoma osobami, z czego od początku do teraz, w takiej core grupie, jest siedmioro młodych ludzi. […] W namyśle instytucji coraz częściej pojawia się młodzież jako grupa równoważna innym, jako podmiot działań, jako inspiracja. […] Przed Włącznikiem młodzież bywała [w Muzeum] sporadycznie albo w ramach projektu. Tu część z całej grupy została z nami i nigdzie się nie wybiera”.

Zaś Koordynatorki działań w Bibliotece:

„Udział w projekcie pokazał nam, że możemy przyciągnąć młodzież do naszych bibliotek. Chcieliśmy, aby młodzi ludzie, którzy uczestniczyli w spotkaniu, mieli realny wpływ na zaplanowane działania biblioteczne i tak się stało. Udało nam się zebrać propozycje działań, a także ustalić najlepszy dla grupy termin na spotkania. […] Sporządziliśmy kosztorysy, omówiliśmy je z dyrekcją i zaplanowaliśmy działania na 2024 rok. Projekt stał się początkiem działań skierowanych do młodzieży i zamierzamy dalej rozwijać tę inicjatywę, włączając młodzież już na etapie przygotowań do wydarzeń. Ustaliliśmy termin i temat najbliższego spotkania. Grupa będzie sama ustalać, jakie działania chce realizować na kolejnych. Chcemy, aby grupa zakorzeniła się w naszej bibliotece, a następnie przejmowała inicjatywę do działań, które będzie mogła realizować z naszą pomocą i wsparciem. Mamy nadzieję, że będą z nami współorganizować”.

„Włącznik” tworzył sposobność do oddawania głosu i odpowiedzialności młodzieży. Podjęte w instytucjach działania otworzyły przestrzeń na to, żeby młodzież miała wpływ na działalność instytucji. To z kolei buduje poczucie sprawczości i pozwala dopasować sposób funkcjonowania placówek do potrzeb młodzieży, co może przełożyć się na ich większe zaangażowanie w życie instytucji.

Z pilotażowej (i mamy nadzieję – nie ostatniej) edycji „Włącznika” wyciągamy mamy kilka wniosków. Tutaj przytoczymy tylko część, wszystkie można znaleźć w publikacji podsumowującej projekt (poledialogu.org.pl/wlacznik-broszura-podsumowujaca-projekt):

1. Potrzebna jest elastyczność w działaniach, możliwość dokonywania zmian, dopasowywania się do zaistniałych sytuacji i wciąż zmieniających się potrzeb. Pomocna jest gotowość na te zmiany. Warto mieć na uwadze duże prawdopodobieństwo, że młode osoby zaangażowane w nasze długofalowe działania będą się wymieniać. W efekcie nie będzie nam dane na stałe pracować z tą samą grupą. Istotna jest także różnorodność działań i dopasowywanie programów do zainteresowań grupy, w tym danie jej możliwości wykorzystania własnych różnorodnych zasobów, żeby nie powtarzać tych samych pomysłów.
2. Pamiętajmy, że praca z młodzieżą wymaga szczególnych kompetencji i nie każdy może mieć na nią chęć czy zasoby. Warto angażować osoby, które rzeczywiście chcą się jej podejmować. Jednocześnie miejmy świadomość, że brakujące kompetencje można rozwijać, również korzystając ze wsparcia innych osób.
3. W komunikacji dbajmy o autentyczność, spójność przekazu, nie bójmy się mówić o tym, co nam nie wyszło, wykorzystujmy różne środki przekazu dostosowane do odbiorców_czyń i konkretnego działania.

Podsumowując, po co włączać młodzież? Przemysław Sadura i Anna Kordasiewicz, redaktorzy publikacji ,,Edukacja obywatelska w działaniu” uważają, że partycypację możemy uznać za skuteczną, kiedy koncentruje się na aktywnych technikach pracy, otwartym i zrozumiałym przekazie i podkreślaniu roli uczestnictwa w procesie. Podobnie rozumie ją Roger Hart, twórca ,,dziecięcej i młodzieżowej drabiny partycypacji”, opartej na koncepcji Sherry R. Arnstein, ale skonstruowanej w kontekście uczestnictwa młodych w życiu publicznym. Partycypowanie jest tu narzędziem budowania demokracji. Autor argumentuje konieczność włączania dzieci i młodzieży do życia obywatelskiego nauką odpowiedzialności i uczestnictwa w momencie, w którym przyznaje się im prawa wyborcze – czyli w kontekście polskim – w momencie ukończenia osiemnastego roku życia. Dodaje, że umiejętności i obowiązki płynące z charakteru demokracji, oraz zaufania do jej systemu można zrozumieć i nabyć jedynie stopniowo, poprzez praktykę. Wierzymy, że „Włącznik” jest i będzie taką właśnie okazją, która poprzez włączanie młodzieży, pozwala rozwijać aktywne i zaangażowane postawy społeczne.

Jako Fundacja Pole Dialogu na zlecenie Centrum Komunikacji Społecznej m.st. Warszawy zrealizowałyśmy pilotażowy program „Włącznik”, którego celem było wsparcie miejskich instytucji realizujących działania na rzecz młodzieży, rozwoju młodzieżowej partycypacji oraz podnoszeniu kompetencji i pracowników tychże instytucji we włączaniu młodzieży w życie placówek.