Publicystyka - ngo.pl

Co łączy aktora i prezentera telewizyjnego Michała Koterskiego, sanktuarium maryjne na Jasnej Górze, dziennikarza Jakuba Wątora, Społeczną Inicjatywę Narkopolityki i lokalny portal informacyjny z Żywca? Platformy internetowe zablokowały ich konta. Zgodnie z nowym prawem platformy takie jak Instagram, Facebook czy YouTube powinny wyjaśnić powód blokady i umożliwić odwołanie. Co zrobić, kiedy niesłusznie zablokują post albo nagle, bez wyjaśnienia usuną konto? Odpowiadamy w najnowszym przewodniku „Jak DSA chroni cię w sieci”.

W samej Unii Europejskiej platformy internetowe nakładają codziennie ponad 20 milionów ograniczeń na treści. Uniemożliwienie dostępu do treści lub jej usunięcie to najczęstsza forma restrykcji nakładana m.in. w odpowiedzi na naruszenie regulaminu platformy. 50% decyzji o blokadach podejmowanych jest automatycznie. Zdarzają się też decyzje błędne.

Nie wiemy, czy platformy miały dobry powód, żeby zablokować Michała Koterskiego, Jasną Górę i Jakuba Wątora, ponieważ nie znamy szczegółów tych spraw. Ale wiemy na pewno, że każdej blokadzie powinno towarzyszyć wyjaśnienie: jakie dokładnie ograniczenie zostało nałożone, co było jego powodem oraz czy decyzja została podjęta automatycznie. Platformy powinny też zapewniać możliwość odwołania się od tej decyzji.

Nie chodzi o to, żeby w ogóle nie blokować treści – wręcz przeciwnie. Jeśli coś jest niezgodne z prawem, platformy muszą reagować. Z jednym zastrzeżeniem: powinny to robić na jasno określonych zasadach. Jakich? To określa unijny akt o usługach cyfrowych, czyli DSA.

Obowiązujące od 2024 r. rozporządzenie reguluje działanie wszystkich pośredników internetowych świadczących swoje usługi użytkownikom i użytkowniczkom w Europie. Obejmuje zarówno portale (anty)społecznościowe oraz wyszukiwarki internetowe, jak i sklepy z aplikacjami, hostingodawców czy fora internetowe.

DSA nie tylko chroni prawo do swobody wypowiedzi przed nadmiernym ograniczaniem ze strony platform. Wspiera też m.in. walkę z nielegalnymi treściami w sieci i broni nas przed uzależniającymi funkcjami aplikacji, takimi jak niekończący się feed.

Podstawowym założeniem aktu o usługach cyfrowych jest przebudowa Internetu zdominowanego przez globalne korporacje w taki sposób, żeby stał się bardziej przyjazny dla ludzi i mniejszych biznesów. Ponieważ to właśnie big techy dostarczają usługi, które szkodzą nam wszystkim.

Lista przewinień jest długa: wykorzystywanie danych wrażliwych do targetowania reklam, stosowanie algorytmów serwujących treści szkodzące zdrowiu psychicznemu, ukrywanie informacji o szkodliwości tych algorytmów… Zdaniem Fundacji Panoptykon u źródła leży model biznesowy VLOP-ów, które czerpią zyski z angażowania uwagi użytkowników i użytkowniczek.

Dlatego najwięcej nowych obowiązków DSA nakłada na największe platformy. Cykliczna analiza ryzyka, umożliwienie dostępu do danych badaczom i badaczkom, obowiązek zapewnienia przynajmniej jednego nieprofilowanego systemu rekomendacyjnego, a także współpraca z wyspecjalizowanymi organizacjami w zakresie moderacji – to tylko niektóre z nich.

Jak korzystać z wielu możliwości, które daje DSA? Które przepisy obowiązują w Polsce już teraz, a z których będzie można korzystać dopiero po wdrożeniu regulacji?

Chociaż nie znamy dokładnej daty, kiedy Polska wdroży DSA (termin minął w lutym 2024 r.), to z wielu możliwości możemy korzystać już teraz. 

W przewodniku opisujemy, w jaki sposób nowe przepisy chronią nasze prawa i dlaczego potrzebne jest szybkie wdrożenie DSA w Polsce. Zawiera on także wskazówki, co robić, gdy platforma niesłusznie zablokuje konto lub treść, oraz jak skuteczniej walczyć z bezprawnymi materiałami w sieci, takimi jak materiały przedstawiające seksualne wykorzystywanie dzieci czy internetowe scamy. 

W publikacji kładziemy szczególny nacisk na narzędzia i możliwości, jakie DSA daje organizacjom społecznym. Znalazły się tam m.in. informacje przygotowane z myślą o organizacjach, które chciałyby stworzyć organ pozasądowego rozstrzygania sporów i w tej roli pomagać np. niesłusznie zablokowanym użytkowniczkom i użytkownikom platform. Mamy również wskazówki dla zainteresowanych statusem zaufanego podmiotu sygnalizującego – żeby skuteczniej walczyć z bezprawnymi treściami w sieci. 

Jeden z rozdziałów napisaliśmy też z myślą o badaczkach i badaczach, a także organizacjach społecznych i dziennikarkach i dziennikarzach badających nadużycia w sieci: opisaliśmy w nim, jak uzyskać dostęp do publicznych i niepublicznych danych największych platform.

Przewodnik jest uniwersalny – mogą z niego korzystać nie tylko organizacje, ale też osoby, które chcą wiedzieć, jak poruszać się po przepisach zawartych w DSA i wykorzystywać je w swoich działaniach na co dzień.

➡️POBIERZ PRZEWODNIK

Przewodnik powstał w ramach projektu pt. „Koniec z hejtem i prywatną cenzurą w sieci. DSA w działaniu”, finansowanego z programu PROTEUS, koordynowanego przez Transatlantic Foundation i współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej.