Publicystyka - ngo.pl

Stanowisko Zespołu Ekspertów Prawnych przy Fundacji im. Stefana Batorego w sprawie bezpodstawnego zawieszenia praw i obowiązków orzeczniczych sędziów Trybunału Konstytucyjnego

Prokurator Generalny Zbigniew Ziobro 11 stycznia 2017 r. zaskarżył do TK uchwałę Sejmu z 2010 r. o wyborze trzech sędziów TK. W opinii Prokuratora Generalnego trzej sędziowie zostali wybrani niezgodnie z prawem, co oznacza, że są pozbawieni legitymacji do orzekania. Wniosek Prokuratora Generalnego stał się także pretekstem do odsunięcia ich od udziału w innych toczących się w Trybunale sprawach. We wskazanych bez jasnych kryteriów postępowaniach Prokurator składa wnioski o wyłączenie wspomnianych sędziów TK, zarzucając im brak bezstronności wobec swojego urzędu.

Zdecydowany sprzeciw Zespołu budzi kwestionowanie prawa sędziego do orzekania na podstawie zarzutu generalnego braku bezstronności, w oderwaniu od realiów sprawy, w której rozstrzyganiu miałby uczestniczyć.

Można mieć obawy, że opisana praktyka służy przede wszystkim nieformalnemu „zawieszeniu” sędziego konstytucyjnego w pełnieniu urzędu. Kształtująca się z inicjatywy Prokuratora Generalnego praktyka „zawieszenia” funkcji orzeczniczych sędziów pozbawia ich możliwości wypełniania konstytucyjnych kompetencji, tj. rozstrzygania sporów o konstytucyjność prawa. Tworzy także szkodliwy mechanizm prawny, który - zachowując jedynie pozory legalności - może zostać w przyszłości użyty wobec innych sędziów TK oraz np. Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, którego podstawa prawna powołania na stanowisko również jest przedmiotem - wciąż niezakończonej - kontroli przed Trybunałem.

Pełny tekst stanowiska:

Skład Zespołu Ekspertów Prawnych:

Łukasz Bojarski – prezes zarządu i współzałożyciel Instytutu Prawa i Społeczeństwa INPRIS

Jacek Czaja – prezes zarządu Towarzystwa Prawniczego

dr Piotr Kładoczny – docent na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Członek Zarządu Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka

dr hab. Marcin Matczak – profesor w Katedrze Filozofii Prawa i Nauki o Państwie Uniwersytetu Warszawskiego, partner w Kancelarii Domański Zakrzewski Palinka sp.k.

dr hab. Tomasz Pietrzykowski – profesor w Katedrze Teorii i Filozofii Prawa Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach

dr hab. Piotr Radziewicz – adiunkt w Instytucie Nauk Prawnych PAN

dr Anna Śledzińska-Simon – Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii, Katedra Prawa Konstytucyjnego, Uniwersytet Wrocławski

dr Tomasz Zalasiński – radca prawny, Kancelaria Domański, Zakrzewski, Palinka sp.k.

prof. zw. dr hab. Fryderyk Zoll – profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego i Uniwersytetu w Osnabrück

Zespół Ekspertów Prawnych działający od 2016 roku przy Fundacji im. Stefana Batorego zajmuje się oceną przygotowywanych przez rząd i parlament zmian prawnych dotyczących ustroju państwa oraz miejsca instytucji publicznych i obywatelskich w systemie prawa. Członkowie Zespołu prowadzą monitoring projektów aktów prawnych, analizując je przede wszystkim pod kątem zgodności wprowadzanych rozwiązań z Konstytucją RP, normami międzynarodowymi i demokratycznymi standardami państwa prawa. Oceniają też stopień ingerencji przepisów w prawa człowieka i obywatela oraz kierunek zmian ustrojowych, jaki wytycza stanowione prawo.