Publicystyka - ngo.pl

Wynika z nich, że oficjalna pomoc rozwojowa (ODA) z krajów członkowskich Komitetu Pomocy Rozwojowej OECD (DAC OECD) wyniosła 212,1 mld USD, co stanowiło 0,33 proc. ich łącznego dochodu narodowego brutto (DNB). W 2024 r. całkowita ODA spadła o 7,1 pkt. proc. w ujęciu realnym w porównaniu z 2023 r., kończąc pięć kolejnych lat wzrostów. Dane w ujęciu realnym oznaczają, że są one skorygowane zarówno o inflację, jak i wahania kursów walutowych.

Polska jest jednym z krajów, których pomoc rozwojowa była niższa w 2024 roku niż w latach poprzednich (-26,8%), głównie ze względu na niższy poziom kosztów uchodźców kwalifikujących się do ODA. Stanowiła ona 0,24 % polskiego dochodu narodowego brutto (DNB), czyli poniżej podjętego przez Polskę zobowiązania o przeznaczaniu na ODA 0,33 proc. DNB.

W 2024 roku Polska przeznaczyła na pomoc rozwojową 2 065 mld USD (8,2 mld PLN). W tym 369 mln USD (1,47 mld PLN) zostały przeznaczone na pomoc uchodźcom stacjonującym w Polsce, co stanowiło 17,9 % całkowitej ODA za 2024 rok. W roku poprzednim koszty wsparcia uchodźców w Polsce wyniosły 1 331 mld USD (5,5 mld PLN) co stanowiło 51,6 % całej kwoty jaką Polska przeznaczyła na pomoc rozwojową.

Bilateralna pomoc dla Ukrainy wyniosła w przypadku Polski w 2024 roku 192 mln USD (764 mln PLN), w roku poprzednim było to 230 mln USD (966 mln PLN).

W 2024 r. Stany Zjednoczone nadal były największym donorem ODA z krajów członkowskich DAC OECD (63,3 mld USD), co stanowiło 30 proc. całkowitej ODA DAC, a następnie Niemcy (32,4 mld USD), Wielka Brytania (18,0 mld USD), Japonia (16,8 mld USD) i Francja (15,4 mld USD). Łącznie darczyńcy ci stanowili 69 proc. całkowitej oficjalnej pomocy rozwojowej krajów DAC.

Darczyńcy z grupy G7 dostarczyli 75 proc. całkowitej ODA, a kraje DAC-UE 42 proc.

Oficjalna pomoc rozwojowa wzrosła w dziesięciu krajach członkowskich DAC, a spadła w dwudziestu dwóch krajach, przy czym w niektórych przypadkach spadek wynikał z niższych kosztów związanych z przyjmowaniem uchodźców w krajach-darczyńcach.

Pomoc rozwojowa z dwudziestu dwóch krajów DAC, które są członkami UE, spadła o 8,6 pkt. proc. w ujęciu realnym w porównaniu z 2023 r. i wyniosła 88,7 mld USD, co stanowi 0,47 proc. ich łącznego dochodu narodowego brutto.

W świetle opublikowanych danych Belgia wydaje się najlepszym państwem członkowskim UE pod względem wzrostu środków przeznaczanych na ODA (o 12,2 pkt. proc.). Jednak te liczby z pewnością spadną już w przyszłym roku, ponieważ belgijski rząd ogłosił 25-cio procentowe cięcia na nadchodzące lata.

Jedyne cztery kraje przekroczyły ONZ-owski cel w zakresie ODA jako procent DNB wynoszący 0,7 proc.: Dania (0,71 proc.), Luksemburg (1,00 proc.), Norwegia (1,02 proc.) i Szwecja (0,79 proc.). W porównaniu z 2023 r. Niemcy wypadły z listy z powodu cięć.

Wstępne dane z krajów DAC wykazały, że W 2024 r. dwustronna ODA netto dla Ukrainy spadła o 16,7 pkt. proc w ujęciu realnym w porównaniu z 2023 r. i wyniosła 15,5 mld USD, co stanowi 7,4 proc. całkowitej ODA netto. W ramach tej kwoty 1,8 mld USD przekazano w formie pomocy humanitarnej, co stanowi spadek o 43 pkt. proc. w porównaniu z rokiem poprzednim. Ponadto instytucje UE wydały 19 mld USD na Ukrainę, co stanowi 53 proc. ich całkowitej ODA netto; w ramach tej kwoty 372 mln USD wydano na cele humanitarne.

Szacuje się, że w 2024 r. pomoc humanitarna spadła o 9,6 pkt. proc. i wyniosła 24,2 mld USD, częściowo z powodu spadku pomocy humanitarnej dla Ukrainy.  Oficjalna pomoc rozwojowa na rzecz uchodźców spadła o 17,3 pkt. proc. w 2024 r. w porównaniu z 2023 r. i wyniosła 27,8 mld USD, co stanowi 13,1 % całkowitej oficjalnej pomocy rozwojowej krajów członkowskich DAC, w porównaniu z 14,6 proc. w 2023 r.

Przepływy ODA do Afryki nadal maleją. Wyniosły 42 mld USD, co oznacza spadek o 1 pkt proc. w ujęciu realnym w porównaniu z 2023 r. Z tej sumy ODA netto dla Afryki Subsaharyjskiej wyniosła 36 mld USD, co oznacza spadek o 2 proc. w ujęciu realnym. Wstępne szacunki pokazują, że dwustronne przepływy pomocy netto od członków DAC do grupy krajów najsłabiej rozwiniętych (LDC) wyniosły 35 mld USD, co oznacza spadek o 3 pkt. proc. w ujęciu realnym w porównaniu z 2023 r. W 2023 r., chociaż dwustronna ODA netto z krajów DAC do krajów najsłabiej rozwiniętych spadła o 0,3 pkt. proc. w porównaniu z rokiem poprzednim, przepływy przez organizacje wielostronne wzrosły o 8 pkt. proc., co pokazuje, że kraje DAC wykorzystują system wielostronny do udzielania pomocy tej grupie krajów. Tak może być również w przypadku 2024 r., co mogą potwierdzić ostateczne dane, które zostaną opublikowane w grudniu.

„Wstępne dane za 2024 rok opublikowane przez OECD pokazują, że okres 2022-2023, kiedy polska ODA (Oficjalna Pomoc Rozwojowa) znacząco wzrosła (0,51% DNB w 2022 roku i 0,34% DNB w 2023 roku), nie przyniósł trwałych, systemowych zmian w polityce w tym obszarze. Po zmniejszeniu udziału kosztów wsparcia dla uchodźców z Ukrainy (zgodnie z metodologią OECD można je liczyć jako ODA tylko przez pierwsze 12 miesięcy pobytu uchodźców), znów wracamy do niskiego poziomu finansowania działań związanych z pomocą rozwojową, humanitarną i edukacją globalną. Niestety, kolejny rok z rzędu nie udało się wypracować strategii zwiększania krajowej ODA wobec krajów partnerskich” -  komentuje Jan Bazyl, dyrektor Biura Grupy Zagranica.

Udostępnione globalne dane za rok 2024 nie obejmują oczywiście tegorocznej decyzji Prezydenta Donalda Trumpa o wstrzymaniu pomocy rozwojowej z USA i demontażu USAID. Biorąc pod uwagę te działania i deklaracje innych większych donorów z UE, jak np. Holandii, o redukcji ODA, powstaje duża niepewność co do przyszłych wieloletnich ram finansowych UE na lata 2028-34, w tym budżetu działań m.in. na pomoc rozwojową i humanitarną.

Zmniejszenie pomocy rozwojowej w tak wielu krajach niesie ze sobą negatywne skutki dla państw, które z tej pomocy do tej pory korzystały. Z pewnością będzie miało to wpływ na życie i dobrostan milionów ludzi na całym świecie.

Cały raport dotyczący wstępnych danych oficjalnej pomocy rozwojowej (ODA) za rok 2024 jest dostępny na stronie internetowej OECD pod linkiem.

*Dane dotyczące oficjalnej pomocy rozwojowej dla Ukrainy w 2024 r. są wstępne i niepełne, ponieważ kilku darczyńców nadal gromadzi bardziej szczegółowe informacje.

*Wartość USD w stosunku do PLN została przeliczona po uśrednionym kursie NBP za dany rok.