Publicystyka - ngo.pl

Obowiązki w zakresie dostępności zostały nałożone w Polsce również na prywatne podmioty gospodarcze wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 26 kwietnia 2024 r. o zapewnieniu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze, nazywanej Polskim Aktem o dostępności (obowiązującej od 28 czerwca 2025 r.). Zgodnie z ustawą dostępność jest obligatoryjna także w przypadku: sklepów internetowych, bankowości elektronicznej, usług telekomunikacyjnych i internetowych, transportu czy sprzedaży ebooków. Z obowiązku zwolnieni są jednak mikroprzedsiębiorcy.

Wyróżnia się trzy rodzaje dostępności: cyfrową, architektoniczną oraz komunikacyjno – informacyjną. Dostępność cyfrowa polega na zapewnieniu użyteczności stron internetowych, aplikacji mobilnych i innych produktów cyfrowych dla osób z ograniczeniami (wzroku, słuchu, ruchu oraz poznawczymi) zgodnie ze standardami WCAG (ang. Web Content Accesibility Guidelines) opracowanymi przez W3C (ang. World Wide Web Consortium). Obecnie zaleca się wdrażanie wytycznych wersji WCAG 2.2 przy tworzeniu nowych projektów czy stron internetowych (pozostałe wersje to WCAG 2.0, 2.1 oraz będąca w opracowaniu wersja 3.0). Dostępność architektoniczna to brak barier w przestrzeni fizycznej takich jak np. podjazdy dla wózków, windy czy odpowiednio dostosowana szerokość korytarzy. Dostępność informacyjno – komunikacyjna oznacza natomiast umożliwienie komunikacji poprzez np. pętle indukcyjne dla słabosłyszących, tłumaczy j. migowego czy nagrania audio.

Na podmiotach publicznych spoczywa obowiązek sporządzenia deklaracji dostępności zgodnie ze wzorem określonym w ustawie o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych. Deklaracja to publiczny dokument opisujący poziom dostępności danego podmiotu pod względem cyfrowym, architektonicznym i komunikacyjno – informacyjnym. Deklaracja powinna być umieszczona na stronie internetowej, zawierać opis brakujących elementów oraz określać poziom dostępności według WCAG, gdzie AA oznacza wymagany standard i częściową zgodność, przy czym A to najniższy, natomiast AAA to najwyższy poziom. Ponadto deklaracja musi zawierać dane kontaktowe, informację o możliwości powiadomienia podmiotu publicznego o braku dostępności cyfrowej oraz datę ostatniej aktualizacji, która powinna mieć miejsce raz w roku, do końca marca.

Wśród korzyści wymienić należy przede wszystkim możliwość dotarcia do szerszego grona adresatów, ograniczenie ryzyka skarg, kar finansowych, a także większe możliwości w zakresie grantów czy kreowanie inkluzywnego wizerunku organizacji. Warto też wiedzieć o tym, że dostępność cyfrowa ma wpływ na korzystniejsze pozycjonowanie w wyszukiwarkach.

Niewywiązywanie się z obowiązków w zakresie dostępności, w tym np. brak aktualizacji deklaracji skutkować może nałożeniem kary finansowej w wysokości do 5000 zł. Nieuzasadnione i uporczywe niezapewnienie dostępności cyfrowej strony internetowej lub aplikacji mobilnej może natomiast wiązać się z nałożeniem kary w wysokości do 10 tys. zł.

Wśród najważniejszych aktów prawnych regulujących kwestię dostępności wymienia się: ustawę z dnia 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych, ustawę z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnieniu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, a także wspomnianą wyżej ustawę o zapewnieniu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze. Ponadto dyrektywę UE 2019/882 (European Accessibility Act) oraz Konwencję ONZ o prawach osób niepełnosprawnych.

Dostępność pozwala na zapewnienie równych szans na korzystanie z usług dla osób ze szczególnymi potrzebami. Stanowi obowiązek, ale i międzynarodowy standard dla podmiotów publicznych, organizacji pozarządowych, ale od 28 czerwca 2025 r. również prywatnych podmiotów gospodarczych świadczących określone usługi cyfrowe, z wyłączeniem mikroprzedsiębiorców. Wyróżnia się dostępność cyfrową, architektoniczną oraz komunikacyjno – informacyjną, których poziom określa się zgodnie z wytycznymi WCAG. Na podmiotach publicznych spoczywa obowiązek sporządzenia deklaracji dostępności i zamieszczenia jej na stronie internetowej i aplikacji mobilnej. Poza danymi kontaktowymi deklaracja dostępności musi zawierać m.in. opis elementów niedostępnych, opis poziomu zgodności oraz datę ostatniej aktualizacji, która powinna mieć miejsce raz w roku, do końca marca. Wśród korzyści dostępności wymienić można szersze grono odbiorców, inkluzywny wizerunek i ograniczenie ryzyka kar finansowych.