#prosteNGO. Dla ochrony zdrowia psychicznego – Akcja Poparcia TAK dla Centrów Zdrowia Psychicznego
Inicjatywa obywatelska w sprawie przyszłości psychiatrii środowiskowej. Pacjenci i organizacje pozarządowe po raz kolejny apelują do rządu o utrzymanie systemu środowiskowej opieki psychiatrycznej i jej dofinansowanie, a także o poważny dialog z pacjentami.
Centra Zdrowia Psychicznego w każdym powiecie
Na podstawie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego z roku 2010, w 2018 roku ruszył program pilotażowy reformy państwowej opieki psychiatrycznej.
Powstały Centra Zdrowia Psychicznego, które podczas trwania tego programu objęły swoją działalnością połowę populacji Polski. Centra zapewniały opiekę środowiskową, czyli blisko pacjenta i odpowiadającą na jego potrzeby, w porównaniu z dotychczasowym modelem azylowym, skupionym na interwencyjnej pomocy w dużych szpitalach i opiece ambulatoryjnej w Poradniach Zdrowia Psychicznego.
Centra, według Programu miały autonomiczne finansowanie, z ryczałtem na populację, mogły dostosowywać wydatki do potrzeb.
Fundacja eFkropka, organizując Kongresy Zdrowia Psychicznego i uczestnicząc w różnych gremiach, od początku wspierała reformę, podzielając przekonanie, że model środowiskowy jest najlepszym sposobem na utrzymanie dobrej kondycji psychicznej społeczeństwa.
Artykuł opublikowany został pierwotnie na stronie #prosteNGO, zob. Dla ochrony zdrowia psychicznego – Akcja Poparcia TAK dla Centrów Zdrowia Psychicznego
Reforma częściowo zignorowana
Niestety, w tym roku, przy okazji zakończenia programu pilotażowego, planuje się zmienić finansowanie Centrów, pozostawiając im tylko 30% autonomii w dysponowaniu środkami, resztę opierając na rozliczaniu według procedur. Twórcy reformy: prof. Jacek Wciórka i Andrzej Cechnicki oraz dr Marek Balicki są zdania, że założenia reformy zostały zignorowane.
Pozostała nazwa Centrów Zdrowia Psychicznego i na szczęście została uznana funkcja Asystentów Zdrowienia, czyli osób po własnym kryzysie, po przejściu specjalnego kursu, zatrudnionych w strukturach Centrów. Jest to jednak niewielkim pocieszeniem i są obawy, że nowy model nie będzie dobrze działał.
Apel pacjentów do rządu
Poniżej stanowisko pacjentów z Fundacji eFkropka, Warszawskiego Domu pod Fontanną i Stowarzyszenia Integracja, którzy protestowali 22 lipca pod ministerstwem finansów, przekazane do rządu w formie listu do premiera, Donalda Tuska
Szanowny Panie Premierze,
Dzisiaj, pierwszy raz od czasu, gdy postanowiliśmy zrzeszyć się jako pacjenci i ich bliscy w Akcji Poparcia TAK dla Centrów Zdrowia Psychicznego, spotykamy się pod Ministerstwem Finansów. Liczymy na zainteresowanie tego Ministerstwa naszymi potrzebami i wsparcie przez nie, we współpracy z Ministerstwem Zdrowia, rozwiązań finansowych, które nie będą dyskryminować polskiej opieki psychiatrycznej. W tym liście chcemy zwrócić uwagę na dwa aspekty finansowe:
- Całościowe nakłady na ochronę zdrowia w Polsce plasują nas w końcówce krajów EU. Tym bardziej dramatyczne skutki musi wywoływać przeznaczanie na zdrowie psychiczne jedynie 4,5 procenta tego budżetu – o niemal połowę mniej, niż europejska średnia wynosząca 8,7 procenta. Odbieramy to jako niesprawiedliwe i bolesne dla nas, szczególnie w sytuacji, gdy w przestrzeni publicznej spotykamy natłok informacji o nadmiarowych wycenach świadczeń w innych obszarach ochrony zdrowia. Z własnego doświadczenia znamy osobiste koszty nie uzyskania w odpowiednim czasie adekwatnej pomocy. Dane naukowe potwierdzają natomiast, że nasze wspólne społeczno-ekonomiczne koszty, związane np. z niepełnosprawnością będącą wynikiem kryzysów zdrowia psychicznego, są niewspółmiernie wyższe od nakładów, które wystarczyłby na udzielanie wsparcia zapobiegającego niepełnosprawności.
- Słyszymy publiczne wypowiedzi wskazujące, że to brak środków jest przeszkodą w powołaniu krajowego ośrodka, który monitorowałby wdrażanie reformy w całym kraju i stanowił zaplecze eksperckie dla decydentów (na wzór Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom). Brak takiego ośrodka nie daje możliwości wyciągania obiektywnych wniosków i wdrażania coraz lepszych standardów opieki psychiatrycznej. Nie rozumiemy jak można uzależniać wartość poprawiania na lata stanu zdrowia i warunków życia całego społeczeństwa, od tak niewielkiego wkładu finansowego.
Ponadto nieustająco prosimy o poważny dialog ze środowiskiem pacjentów i osobami, które jako pacjenci rekomendujemy do współpracy z rządem. Jak w każdym niemal piśmie do Pana Premiera, domagamy się wdrożenia testowanego w pilotażu modelu finansowania lokalnych centrów ryczałtem zależnym od liczby mieszkańców oraz objęcia reformą szpitali psychiatrycznych. Nie rozumiemy podejmowania od początku dyskusji nad tymi, tak oczywistymi (co najmniej od 2010 r., gdy rząd przyjął NPOZP) składowymi reformy. Dodatkowo, w 2024 r. grupa ekspertów, w tym popieranych przez nas pacjentów, opracowała konkretne rekomendacje warunkujące powodzenie reformy (zawarte w całościowym raporcie „Przełom w opiece psychiatrycznej w Polsce: Centra Zdrowia Psychicznego w latach 2018-2025”).
Chętnie spotkamy się z Panem Premierem by o naszych sprawach porozmawiać.
Do wiadomości:
Pan Karol Nawrocki – Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
Pan Władysław Kosiniak-Kamysz – Wiceprezes Rady Ministrów, Minister Obrony Narodowej
Pani Jolanta Sobierańska-Grenda – Minister Zdrowia
Pani Marta Golbik – Przewodnicząca Komisji Zdrowia Sejmu RP
Pan Andrzej Domański – Minister Finansów i Gospodarki
Pani Barbara Nowacka – Minister Edukacji
Pan Waldemar Żurek – Minister Sprawiedliwości
Pan Marcin Kulasek – Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Pani Agnieszka Dziemianowicz-Bąk – Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Pani Marta Cienkowska – Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Pan Włodzimierz Czarzasty – Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Pani Małgorzata Kidawa-Błońska – Marszałek Senatu Rzeczypospolitej Polskiej
Pan Marcin Wiącek – Rzecznik Praw Obywatelskich
Pan Bartłomiej Chmielowiec – Rzecznik Praw Pacjenta
Tekst powstał w ramach prac uczestników Szkoły Reprezentacji i Partycypacji OFOP-u.
Artykuł opublikowany został pierwotnie na stronie #prosteNGO, zob. Dla ochrony zdrowia psychicznego – Akcja Poparcia TAK dla Centrów Zdrowia Psychicznego
Dodaj informację do portalu ngo.pl!
Czekamy na Twój artykuł, komentarz, wywiad czy relację. Dotrzyj ze swoją informacją do tysięcy osób, które czytają ngo.pl.
-
●Dorota Setniewska, ngo.pl
-
●Agnieszka Pryca-Nalepka, Stowarzyszenie MOST
-
●Dorota Setniewska, ngo.pl
-
●Anna Mucha, Stowarzyszenie MOST