Publicystyka - ngo.pl

Historia baroku misyjnego to jeden z najbardziej fascynujących rozdziałów w dziejach kultury. W XVIII wieku jezuiccy misjonarze, zakładając osady (tzw. redukcje) wśród Indian Chiquitos i Moxos, przynieśli ze sobą europejskie instrumenty i kunsztowne kompozycje. Jednak to, co wydarzyło się po ich wypędzeniu w 1767 roku, graniczy z cudem.

Rdzenna ludność, zamiast porzucić narzuconą im kulturę, uznała muzykę za własną. Przez ponad dwieście lat, odcięci od świata, Indianie przepisywali tysiące stron partytur, pielęgnowali instrumenty i przekazywali naukę gry z pokolenia na pokolenie. Muzyka barokowa w Boliwii przestała być importowanym towarem – stała się żywym elementem ich tożsamości i duchowości.

Dopiero w latach 70. XX wieku świat dowiedział się o skali tego zjawiska. Podczas renowacji drewnianych kościołów misyjnych (dziś wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO) odnaleziono ponad 13 000 kart partytur. Były to dzieła mistrzów takich jak Domenico Zipoli, ale także utwory skomponowane przez anonimowych, rdzennych muzyków, którzy łączyli barokowy rygor z indiańską wrażliwością.

To właśnie to odkrycie dało początek festiwalowi „Misiones de Chiquitos”. Dziś jest to wydarzenie rangi światowej, na które zjeżdżają wirtuozi z Europy, Azji i obu Ameryk, by grać w unikalnej akustyce zabytkowych świątyń San Rafael czy San Miguel.

Nie byłoby jednak dzisiejszego renesansu baroku misyjnego, gdyby nie benedyktyńska praca polskiego werbisty, o. prof. Piotra Nawrota. To on, jako jeden z najważniejszych muzykologów zajmujących się tym tematem, poświęcił dekady na katalogowanie i odczytywanie zniszczonych przez wilgoć i czas rękopisów. Ojciec Nawrot nie tylko wydobył te dzieła z cienia zapomnienia, ale też udowodnił światu ich unikalną wartość - fakt, że w misjach Indianie byli nie tylko odtwórcami, ale i genialnymi kompozytorami. Jako dyrektor artystyczny festiwalu „Misiones de Chiquitos” zadbał o to, by muzyka ta wróciła tam, gdzie jej miejsce – do kościołów w dżungli – i stała się impulsem do rozwoju dla kolejnych pokoleń, takich jak podopieczni Akademii św. Elżbiety.

Tegoroczna edycja festiwalu miała jednak wyjątkowych bohaterów. Wśród międzynarodowych sław wystąpili podopieczni Akademii Muzycznej św. Elżbiety w Boliwii – Jennifer, Kalexy i Jheik Matias. Dla tych dzieci, dorastających na ubogich peryferiach Santa Cruz, wejście na festiwalową scenę było czymś więcej niż tylko występem.

Ich udział w festiwalu to dowód na to, że barok misyjny nie jest martwym muzealnym eksponatem. UNESCO nadało misjom Chiquitos status „żywych miast” właśnie dlatego, że tradycja ta wciąż wibruje w dłoniach młodych muzyków. Kiedy 16-letnia Jennifer bierze do rąk wiolonczelę, nie odtwarza jedynie zapisu sprzed trzystu lat – staje się kolejnym ogniwem w nieprzerwanym łańcuchu tradycji, która przetrwała w dżungli wbrew wszelkiej logice.

➡️Zobacz krótkie nagranie i przekonaj się, jak podopieczni Akademii radzą sobie z barokowymi partyturami

Sukces młodych Boliwijczyków na tak prestiżowej scenie przypomina, że dziedzictwo kulturowe wymaga opieki nie tylko w formie konserwacji zabytkowych murów, ale przede wszystkim inwestycji w ludzi. Choć festiwalowe światła zgasły, w małych salach ćwiczeń w Akademii św. Elżbiety muzyka baroku misyjnego brzmi każdego dnia. Jest to możliwe dzięki działaniom Pallotyńskiej Fundacji Misyjnej Salvatti.pl, która dba o to, by wsparcie dla Jennifer, Kalexy i Jheika nie było jedynie jednorazowym gestem, ale systematyczną pomocą pozwalającą realnie zmienić los dzieci z ubogich rodzin.

Dzięki determinacji misjonarek, takich jak s. Zuzanna Kaudyk CSSE, oraz zaangażowaniu darczyńców, historia zapisana na pożółkłych arkuszach sprzed wieków wciąż może być pisana dalej. Wspierając tę misję, każdy może stać się częścią zmiany, w której barokowy instrument staje się dla dziecka realnym biletem do lepszego świata, a nieosiągalne dotąd studia muzyczne – celem na wyciągnięcie ręki.

➡️Dowiedz się, jak pomóc im grać dalej