Publicystyka - ngo.pl

Od maja 2011 roku w trakcie ośmiu seminariów przedstawiciele organizacji pozarządowych i gospodarczych, środowisk naukowych oraz administracji rządowej i samorządu terytorialnego na zaproszenie ministra Olgierda Dziekońskiego dyskutowali o tym, jak usprawnić proces stanowienia prawa.

Zaprezentowana w Księdze diagnoza sytuacji jest oczywista: „polski system stanowienia prawa nie jest w najlepszej kondycji i wymaga zmian.” Jako przyczyny tej złej kondycji wymienia się „niską kulturę polityczną i brak fachowego zaplecza dla działań zarówno politycznych, jak i legislacyjnych” oraz „brak instytucjonalnego porządku w procesie stanowienia prawa i niską jakość prawnej regulacji tego procesu”.

Po zaprezentowaniu dorobku ośmiu seminariów dokument kończą dwa rozdziały podsumowujące: rozdział XI. Wnioski z debat eksperckich Forum Debaty Publicznej oraz XII. Konkluzje i rekomendacje działań naprawczych w procesie stanowienia prawa. I tu czytelnik Zielonej Księgi doznaje pewnej konfuzji. Nie wszystkie rekomendacje pokrywają się w pełni z przedstawionymi wnioskami z debat.

Nie ma różnic jeśli chodzi o postulat potrzeby wdrażania dobrych praktyk, jako przykład podaje się „Program Lepsze Regulacje 2015”. Zarówno we wnioskach, jak i rekomendacjach podnoszona jest potrzeba normatywnego uregulowania procesu konsultacji publicznych i tworzenia Oceny Skutków Regulacji. Rozbieżności dotyczą proponowanych form tego normatywnego uregulowania. O ile w rozdziale wnioski stwierdza się: „Fundamentalne znaczenie ma określenie w sposób normatywny minimalnych standardów i zasad Oceny Skutków Regulacji i wpisujących się w jej tworzenie konsultacji publicznych.” (str. 89) oraz „Najważniejszym elementem reformy systemu stanowienia prawa, według opinii ekspertów uczestniczących w Forum Debaty Publicznej, powinno być możliwie szybkie wypracowanie nowoczesnego i efektywnego modelu konsultacji publicznych,…” (str.91) o tyle w rozdziale konkluzje rozstrzyga się, że najlepszym sposobem unormowania obu tych spraw powinny być rozporządzenia, a jedynie jako możliwość przedstawia koncepcję „stworzenia odrębnej i samoistnej regulacji ustawowej..” (str. 98).

Podobnie wygląda sprawa konstytucyjnego zagwarantowania standardów prawidłowej legislacji. W rozdziale wnioski zawarte jest następujące stwierdzenie: „Problemy w procesie stanowienia prawa, które należy rozwiązać, nie są związane z konstytucyjną regulacją zasad prawidłowej legislacji, które – za sprawą konsekwentnego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego – mogą stanowić skuteczną ochronę przed prawem złej jakości.

W toku dyskusji podkreślano – co także należy uznać za generalną konkluzję cyklu debat FDP – że do wszelkich ewentualnych propozycji zmian w Konstytucji RP należy podchodzić ze szczególną ostrożnością i podnosić je dopiero wówczas, gdy celów niezbędnych dla poprawy jakości prawa nie sposób osiągnąć poprzez dokonanie zmian ustawowych lub regulaminowych.” (str. 95/96), mimo to w rozdziale konkluzje pisze się: „Poprawa jakości stanowionego prawa, w tym wprowadzenie obowiązku przeprowadzania konsultacji publicznych i dokonywania pełnej Oceny Skutków Regulacji, także w odniesieniu do projektów poselskich oraz poprawek do projektów ustaw wnoszonych przez posłów, może wymagać dokonania zmian w Konstytucji RP.” (str. 98)

Otrzymaliśmy dokument ciekawy i na pewno dający miejsce do dalszej dyskusji, ale niestety tylko w niewielkim stopniu posuwający do przodu sprawę uczynienia procesu tworzenia prawa w Polsce bardziej przejrzystym i partycypacyjnym. Ponadto, jak piszą autorzy Zielonej Księgi teraz „pragniemy poddać ją ocenie publicznej i zachęcić zainteresowane środowiska do dyskusji na temat zaproponowanych w niej rozwiązań.”, a odwołując się do wzorów zaczerpniętych z Unii Europejskiej (str. 11) sugerują, że kolejnym etapem będzie przygotowanie Białej Księgi. Pozostaje mieć nadzieję, że proces ten przebiegnie szybciej niż przygotowywania Księgi Zielonej. Przecież wszyscy uczestnicy seminariów odbytych w ramach Forum Debaty Publicznej zgadzali się, że proces stanowienia prawa wymaga szybkiego uregulowania normatywnego. Nie jest nim ani obowiązujący obecnie, ani tworzony na nowo Regulamin pracy Rady Ministrów.