Publicystyka - ngo.pl

Wyniki drugiej rundy badań realizowanych w 14 państwach UE pokazują, że od roku 2017 państwa te tylko częściowo zrobiły postępy w podnoszeniu standardów integracji uchodźczyń i uchodźców. Państwa członkowskie nadal tworzą różnorodną mozaikę niekompletnych polityk i rozwiązań prawnych. Wciąż wyzwaniem pozostaje zapewnienie długoterminowej i efektywnej integracji tej grupy osób.

Raport prezentuje porównawcze wyniki badań przeprowadzonych w 2019 roku, w ramach międzynarodowego projektu badawczego pt. „Krajowy Mechanizm Ewaluacji Integracji “National Integration Evaluation Mechanism”. Liderem projektu jest Fundacja Instytut Spraw Publicznych ( Polska). Dane są oparte na wskaźnikach oceny 12 różnych obszarów integracji osób  korzystających z ochrony międzynarodowej w 14 państwach UE: Czechach, Francji, Grecji, na Węgrzech, we Włoszech, na Łotwie, Litwie, w Holandii, Polsce, Rumunii, Słowenii, Hiszpanii i Szwecji.

W oparciu o standardy wyznaczone przez UE oraz przepisy prawa międzynarodowego, raport wskazuje konkretne rozwiązania dzięki którym rządy oraz inne podmioty zaangażowane w tworzenie i implementację polityk integracyjnych w ww. krajach mogą dążyć do zharmonizowania swoich polityk oraz efektywniejszego wykorzystania dotychczasowych doświadczeń z uwzględnieniem potrzeb osób z ochroną międzynarodową.

„Niniejsze badanie dostarcza rządom i innym instytucjom decydenckim narzędzie, które ułatwia identyfikację luk prawnych i politycznych w swoich krajach, pozwala wyciągnąć wnioski z przykładów  innych państw członkowskich UE i podjąć kroki na rzecz skutecznej, długoterminowej integracji  osób migrujących przymusowo", mówi Carmine Conte, analityk prawny z Migration Policy Group (Belgia) i jeden z badaczy koordynujących prace nad raportem. „120 wskaźników poddanych ocenie w nowym raporcie można traktować jako mapę drogową do opracowania kompleksowych rozwiązań na rzecz  integracji uchodźczyń i uchodźców. Dzięki współpracy z  administracją, społeczeństwem obywatelskim, ekspertkami i ekspertami w każdym z krajów uczestniczących w projekcie, wyniki badań przyczynią się do ożywienia debaty o integracji i posłużą opracowaniu polityk opartych na rzetelnych danych.”

• Państwa UE lepiej radzą sobie z tworzeniem ram prawnych niż z wdrażaniem towarzyszących im polityk i działań na rzecz skutecznej integracji. Problemem pozostaje brak polityk opartych na współpracy i zaangażowaniu różnorodnych podmiotów, m.in. aktorów społeczeństwa obywatelskiego. W Polsce problemem pozostaje brak polityki jako takiej i strategicznych dokumentów prezentujących cele oraz zakres polityki migracyjnej i integracyjnej.
• Pozytywne zmiany we wszystkich obszarach odnotowano we Francji, Litwie, Łotwie i Słowenii. Do krajów, w których sytuacja pogorszyła się należą Rumunia, Włochy i Węgry.
• W  Polsce Urząd do Spraw Cudzoziemców podjął kroki mające na celu poprawę dostępu do opieki medycznej oraz nauki języka polskiego.  Jednocześnie osoby wnioskujące o ochronę międzynarodową oraz organizacje pozarządowe pracujące w ośrodkach otwartych zgłaszają pogorszenie się sytuacji w obu tych obszarach.
• W latach 2017-2019 państwa członkowskie najwięcej starań podjęły na rzecz poprawy sytuacji w dostępie do zatrudnienia i edukacji. W Polsce, wobec braku działań państwa w tych obszarach, zadania te przejmują samorządy.  Przykładem w obszarze edukacji są działania władz lokalnych w Gdańsku, Poznaniu czy Wrocławiu na rzecz przygotowania szkół i dostosowania programu edukacji do potrzeb uczennic i uczniów z doświadczeniem migracji.
• Prawie we wszystkich badanych krajach pogorszyła się sytuacja w dostępie migrantów przymusowych do mieszkalnictwa oraz opieki zdrowotnej.
• We wszystkich badanych krajach problemem pozostaje przewlekłość procedury rozpatrywania wniosków o ochronę międzynarodową. W Polsce podobnie jak w Hiszpanii, osoby wnioskujące oczekują na decyzję średnio powyżej 12 miesięcy.
• W większości krajów problem nadal stanowią liczne bariery administracyjne. Dodatkowo osoby z poszczególnymi formami ochrony (status uchodzcy lub ochrona uzupełniającą) nie są równo traktowane. Przykładem wyjątku jest Francja, gdzie nastąpiły pozytywne zmiany w kierunku równego dostępu do m.in. prawa pobytu i  obywatelstwa bez względu na formę ochrony.
• Państwa raczej niechętnie zapewniają wsparcie na wczesnym etapie osobom ubiegającym się o ochronę międzynarodową  (pre-integracja), chociaż to może być kluczowy etap wpływający dla dalszą integrację. Nauka języka, dostęp do szkoleń zawodowych i podnoszenie kwalifikacji są to przykłady obszarów, których potencjał jako wstępnego etapu skutecznej integracji pozostaje lekceważony w większości krajów.

Raport: “The European benchmark for refugee integration: A comparative analysis of the National Integration Evaluation Mechanism in 14 EU countries – Evaluation 1” dostępny tu.

·   Raport: “The European benchmark for refugee integration. Baseline Report 2019” (pierwsza edycja badań) dostępny tu.

·  Projekt “National Integration Evaluation Mechanism (NIEM)”  [Krajowy Mechanizm Ewaluacji Integracji] jest współfinansowany z Funduszu Azylu Migracji Integracji Unii Europejskiej.

·   Badania prowadzone były w 14 krajach przez think-tanki, organizacje pozarządowe oraz ośrodki akademickie i badawcze będące partnerami projektu NIEM. Więcej na temat projekt można uzyskać tu.