Publicystyka - ngo.pl

Właśnie wręczono nagrody w konkursie „Dobroczyńca roku”, w którym premiowane są firmy angażujące się w działania społeczne. Przy tej okazji warto bliżej przyjrzeć się codziennej współpracy między sektorem biznesu a organizacjami pozarządowymi i zastanowić się nad znaczeniem wsparcia ze strony biznesu dla funkcjonowania organizacji w Polsce. Dane na ten temat można znaleźć w wynikach przeprowadzonego przez Stowarzyszenie Klon/Jawor badania „Kondycja sektora organizacji pozarządowych w Polsce 2012”.

Blisko dwie trzecie organizacji (62%) kontaktuje się z przedsiębiorstwami, przy czym w ogromnej większości są to relacje luźne: zaledwie 11% organizacji deklaruje utrzymywanie częstych, regularnych kontaktów. Na czym one najczęściej polegają? Przede wszystkim na wsparciu finansowym – otrzymuje je około 1/3 polskich organizacji. Poza tym korzystają też ze wsparcia rzeczowego, nieodpłatnego wykonania usług lub obniżenia ich ceny, merytorycznego wsparcia pracowników firm, a także z wymiany barterowej. Natomiast wspólne projekty z partnerami biznesowymi realizowała tylko co dziesiąta organizacja.

Wykres 1. Formy współpracy organizacji z przedsiębiorstwami w ciągu dwóch lat poprzedzających badanie.

Czy jedna trzecia organizacji otrzymujących środki od biznesu to mało czy dużo? Na pewno mniej niż jeszcze kilka lat temu. Przypomnijmy, że w 2011 roku z darowizn od firm i instytucji korzystało 30% organizacji, podczas gdy w roku 2009 było ich 34%, zaś w 2007 38% (więcej na temat źródeł finansowania organizacji w artykule "Kondycja 2012: trudniejszy fundraising, mniej pieniędzy publicznych"). Jednocześnie przekazywane w ten sposób środki nie są duże: łącznie stanowiły zaledwie 7% przychodów całego sektora, a tylko dla 6% organizacji były głównym źródłem ich przychodów.

– Na sytuację tę z pewnością ma wpływ kryzys finansowy i trudności, z jakimi borykają się obecnie przedsiębiorcy – mówi Jadwiga Przewłocka ze Stowarzyszenia Klon/Jawor. – To właśnie budżety na działania społeczne są w wielu przypadkach okrajane w ramach oszczędności i cięć.

Warto jednak zwrócić uwagę nie tylko na hojność firm, ale też zainteresowanie i aktywność samych organizacji. Mniej niż połowa z nich aktywnie próbowała pozyskać finansowe lub rzeczowe wsparcie od firm, zaś blisko połowa deklaruje, że wcale nie interesowała się takimi możliwościami wsparcia.

– Powodów tej sytuacji jest wiele – komentuje Jadwiga Przewłocka. – Od doświadczeń organizacji, które w przeszłości spotkały się z odmową ze strony firm, przez brak tradycji wspierania działań społecznych w Polsce, problemy prawne i podatkowe, po brak wiedzy i umiejętności nawiązywania współpracy, a także brak zasobów kadrowych, które pozwoliłyby skutecznie pozyskać wsparcie firm. Istotny jest też tutaj deficyt umiejętności współdziałania.

Jednocześnie dla dużej części organizacji naturalnym źródłem finansowania projektów są pieniądze publiczne i to o nie w pierwszej kolejności się starają. Jak pokazały prowadzone przez Stowarzyszenie Klon/Jawor dla Forum Darczyńców badania fundacji korporacyjnych (czytaj raport Forum Darczyńców), nawet fundacje zakładane przez firmy aplikują o środki publiczne.

Korzystanie ze środków finansowych pochodzących od firm i przedsiębiorstw jest najbardziej typowe dla organizacji działających na dużą skalę: wśród tych, które są aktywne co najmniej w całym województwie, ponad jedna trzecia finansuje część swoich działań z pieniędzy firm prywatnych; spośród organizacji aktywnych na skalę gminną lub powiatową z tego typu środków korzysta jedna czwarta, a w grupie stowarzyszeń i fundacji działających lokalnie tylko jedna dziesiąta.

Choć – jak pokazują powyższe dane – działania na rzecz współpracy z biznesem podejmuje mniejszość organizacji, to jednak wedle składanych deklaracji niemal wszystkie chciałyby z przedsiębiorstwami współpracować. Zaledwie 11% nie jest taką współpracą zainteresowana.

Przedstawiciele organizacji oczekują od firm przede wszystkim wsparcia finansowego – wskazuje na nie ponad 60% badanych. Inne rodzaje współpracy plasują się na liście oczekiwań organizacji znacznie niżej: wsparcia rzeczowego chciałaby jedna trzecia, wsparcia usługami mniej niż jedna piąta z nich.

Niewiele organizacji docenia możliwości wsparcia merytorycznego ze strony biznesu. Jeśli już zauważają taki kierunek współpracy, to najczęściej dotyczy on pozyskiwania środków: wsparcia merytorycznego dotyczącego fundraisingu oczekiwałoby 11% organizacji. Natomiast zainteresowanie doradztwem dotyczącym zarządzania organizacją czy rozwojem działalności gospodarczej wskazywane są przez zaledwie kilka procent badanych. Jednocześnie tylko 8% organizacji chciałoby wspólnie z firmami i przedsiębiorstwami tworzyć produkty lub usługi dla swoich beneficjentów

Istotna grupa oczekiwań organizacji wobec biznesu wiąże się z kształtem współpracy. Jedna czwarta stowarzyszeń i fundacji oczekuje od swoich potencjalnych, biznesowych partnerów gotowości do długoterminowego zaangażowania. Podobny odsetek chciałby partnerskich relacji oraz poważnego traktowania. Te postulaty zgłaszane są przede wszystkim przez przedstawicieli organizacji już z biznesem współpracujących, doceniających znaczenie jakości i długości relacji.

Więcej danych na ten temat prezentują wyniki zeszłorocznego badania współpracy biznesu i organizacji przeprowadzone wspólnie przez Stowarzyszenie Klon/Jawor, Harvard Business Review Polska i organizację Ashoka (czytaj "Biznes i NGO o idealnej współpracy"), w którym udział wzięły właśnie głównie organizacje współpracujące już z przedsiębiorstwami. Wśród oczekiwań wymieniano wówczas kwestie partnerstwa, symetrii relacji i równości stron, a także znaczenie ustalenia jasnych zasad współpracy, zaangażowania obu stron, przepływu informacji, poważnego traktowania się, zaufania i wzajemnego szacunku, ale też obustronnych korzyści. Również przedstawiciele przedsiębiorstw podkreślali rolę zaufania, dobrej komunikacji, otwartości na informację zwrotną i szacunku we wzajemnych relacjach. Wśród wypowiedzi menedżerów uwagę zwracały te mówiące o równomiernym zaangażowaniu obu partnerów i obustronnych korzyściach. Podkreślali oni, że idealna kooperacja powinna opierać się na wniesieniu w miarę równego wkładu pracy, a firmy nie powinny być jedynie sponsorami projektów.

Wydaje się więc, że przed organizacjami i biznesem jeszcze długa droga, polegająca nie tylko na intensyfikacji współpracy, ale też na wzajemnym zrozumieniu swoich potrzeb i przedyskutowaniu oczekiwań. Dla części organizacji sektor biznesu jest wciąż tylko źródłem zasobów (często nieosiągalnym), nie zaś faktycznym partnerem działań.

---

Badanie „Kondycja sektora organizacji pozarządowych w Polsce 2012” realizowane jest dzięki środkom Trust for Civil Society in CEE, Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności, Fundacji Batorego, Funduszu Inicjatyw Obywatelskich.