Publicystyka - ngo.pl

Z uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów (UEPIK) mogą korzystać organizacje nieprowadzące działalności gospodarczej, niemające statusu organizacji pożytku publicznego, których przychody z poprzedniego roku nie przekroczyły określonej kwoty. Decydując się na UEPIK w styczniu 2025 roku, będziemy badać przychody z 2024 roku. Żeby móc skorzystać z UEPIK będziemy musieli się zmieścić w milionie złotych. To dziesięciokrotne zwiększenie limitu - w roku ubiegłym wynosił on 100 tysięcy.

Uproszczona ewidencja to sposób na uniknięcie części obowiązków, które narzuca ustawa o rachunkowości, a które trudne są do spełnienia w przypadku małych organizacji pozarządowych. Na taką „prostszą” księgowość mogą się zdecydować organizacje pozarządowe, ale nie wszystkie: wskazanie, które organizacje uprawnione są do stosowania UEPIK, znajduje się w ustawie o działalności pożytku.

Wybierając w zbliżającym się okresie (o tym okresie - terminach - piszemy poniżej) uproszczoną ewidencję, jako formę prowadzenia księgowości w naszej NGO, kierować się będziemy zmienionymi właśnie przepisami. Nowelizacja zmienia przepisy o UEPIK na raty. Za chwilę, czyli 1 stycznia 2025 roku, wchodzi w życie zwiększony limit przychodów przy wyborze UEPIK. Jak napisaliśmy już wyżej, ten limit będzie wynosił milion złotych. Inne zmiany, które proponuje opublikowana na początku grudnia nowelizacja ustawy o działalności pożytku, wejdą w życie za rok - 1 stycznia 2026 r. Wtedy też powinno pojawić się nowe rozporządzenie dotyczące prowadzenia uproszczonej ewidencji.

WYBÓR
Zgodnie z art. 10a ust. 3 ustawy o pożytku organizacja musi poinformować urząd skarbowy o wyborze uproszczonej ewidencji w ciągu pierwszego miesiąca nowego roku podatkowego. W przypadku organizacji, których rok obrotowy zgadza się z rokiem kalendarzowym (a jest ich większość), termin zgłoszenia upływa z końcem stycznia.

REZYGNACJA
Ustawa o działalności pożytku wskazuje, że należy zawiadomić naczelnika urzędu skarbowego „w terminie 14 dni od końca ostatniego miesiąca roku podatkowego, w którym (organizacja) prowadzi uproszczoną ewidencję przychodów i kosztów”. W większości organizacji pozarządowych rok podatkowy odpowiada kalendarzowemu - graniczny termin mija więc dla nich 14 stycznia kolejnego roku.

Decyzja o wyborze lub rezygnacji z uproszczonej ewidencji to decyzja, której konsekwencje będą trwać co najmniej rok. Musimy więc przewidzieć co w tym zbliżającym roku się wydarzy - jakie będzie rozwój naszej organizacji. 

Ale w pierwszej kolejności sprawdzamy oczywiście stan na dziś. Ustalamy czy spełniamy warunki z ustawy o pożytku: jeśli tak, to możemy wybrać UEPIK. Warunki działają w dwie strony - tzn. jeśli prowadzimy UEPIK, a przestaliśmy spełniać warunki (np. nasz budżet rośnie i przekraczamy obowiązujący limit) MUSIMY zrezygnować z uproszczonej ewidencji.

Prowadząc UEPIK ograniczamy sobie możliwość niektórych działań w kolejnym okresie - w zbliżającym się roku. 

Rozważmy więc, czy będziemy:

Zasady dotyczące uproszczonej ewidencji opisane są w ustawie o działalności pożytku publicznego w artykule 10a. Ustawa wskazuje kto może prowadzić uproszczoną ewidencję (jakie warunki trzeba spełnić), kiedy musimy z niej zrezygnować oraz w jakich sytuacjach i w jakich terminach musimy przekazać informację do urzędu skarbowego. Przeczytaj uważnie w PORADNIK 👉Które organizacje mogą prowadzić uproszczoną ewidencję przychodów i kosztóww

Nowe przepisy otwierają bardzo szeroko drzwi do stosowania uproszczonej ewidencji w organizacjach pozarządowych. Czy należy z tego otwarcia skorzystać? Wybór należy do organizacji. Warto przypomnieć, że zanim nie zostanie zmienione rozporządzenie dotyczące stosowania UEPIK, a to nastąpi dopiero w 2026 roku, kształt uproszczonej ewidencji powoduje, że jest ona dostosowana do potrzeb NGO-sów, które:

• mają małe aktywa, niewielkie środki na koncie bankowym, mało środków w kasie, brak lub mało należności dla organizacji, brak lub mało zobowiązań;
• mają mało różnorodne przychody, na przykład tylko składki i pojedyncze darowizny;
• nie zatrudniają pracowników lub wypłacają jedynie pojedyncze wynagrodzenia w ciągu roku;
• nie planują ubiegać się o dotacje (chyba, że są przygotowane na stworzenie odrębnego od UEPIK sposobu księgowania przychodów i kosztów na potrzeby dotacji);
• nie planują w danym roku ubiegać się o status organizacji pożytku publicznego czy prowadzić działalność gospodarczą (te dwa ostatnie ograniczenia zapisane są wprost w art. 10a ustawy o pożytku).