Publicystyka - ngo.pl

Z budżetu unijnego na lata 2014-2020 Polska otrzyma 72,9 mld euro, czyli około 300 mld zł na realizację polityki spójności. Polityka spójności ma na celu wspieranie działań prowadzących do wyrównania warunków ekonomicznych i społecznych we wszystkich regionach Unii Europejskiej i objawia się przede wszystkim poprzez pomoc w formie dotacji dla regionów w Unii Europejskiej.

W ramach perspektywy finansowej 2014-2020 Komisja Europejska zaproponowała nowe instrumenty wspierające rozwój terytorialny. Pierwszym są Zintegrowane Inwestycje Terytorialne (ZIT) służące przede wszystkim zwiększeniu zaangażowania miast wojewódzkich i ich obszarów funkcjonalnych (na których z resztą ZITy będą realizowane) w zarządzaniu środkami strukturalnymi UE, promowaniu współpracy jednostek administracyjnych i realizowaniu wspólnych projektów. ZITy będą działały na podstawie delegacji zadań w zakresie zarządzania/wdrażania części regionalnych programów operacyjnych. Minimalny zakres delegacji, jaki musi zostać przekazany na poziom lokalny, to wybór projektów do realizacji. Będą one musiały przedstawić strategię działań dla ZIT oraz udowodnić zdolności administracyjne. W skrócie ZIT to nic innego jak nowy sposób współpracy samorządów. Miasta i otaczające je gminy oraz władze województw wspólnie ustalą cele do osiągnięcia i wskażą inwestycje do zrealizowania. Samorządy chcące realizować ZIT są zobligowane do zawiązania zinstytucjonalizowanej formy partnerstwa (np. stowarzyszenia, związku międzygminnego) i przygotowania wspólnej Strategii ZIT.

Przy pomocy tego instrumentu, partnerstwa jednostek samorządu terytorialnego (JST) miast i obszarów powiązanych z nimi funkcjonalnie (miasto i samorządy znajdujące się w jego oddziaływaniu) mogą realizować wspólne przedsięwzięcia, łączące działania finansowane z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i Europejskiego Funduszu Społecznego. Finansowanie Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych będzie się składało zarówno ze środków EFRR jak i EFS.

Drugim instrumentem jest Rozwój lokalny kierowany przez społeczność (RLKS). Jego podstawowym celem jest zwiększenie udziału społeczności lokalnych w programowaniu i zarządzaniu rozwojem danego obszaru. Stosowanie tego instrumentu jest dobrowolne dla polityki spójności i wspólnej polityki rybackiej, a obligatoryjne dla wspólnej polityki rolnej. Wsparciem mogą być objęte obszary, których liczba mieszkańców wynosi od 10 tys. do 150 tys. Przykładowo, w ramach tego instrumentu wspierane mogłyby być projekty pobudzające lokalną przedsiębiorczość poprzez m.in. rozwój działalności pozarolniczej oraz przetwórstwa, wykorzystanie technologii informacyjnych i komunikacyjnych (ICT) dla rozwoju turystyki, promocji i marketingu lokalnych produktów.

RLKS jest rozszerzeniem na lata 2014-2020 podejścia LEADER zastosowanego w obecnym okresie programowania w osi 4 Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Dolnośląskie Grupy Działania (LGD) wniosły nawet o utworzenie oddzielnej osi priorytetowej dla RLKS, która umożliwiłaby realizację wielofunduszowych Lokalnych Strategii Rozwoju na terenie Dolnego Śląska.

Cechą charakterystyczną nowego układu programów operacyjnych będzie ich wielofunduszowość. Na poziomie regionalnym realizowanych będzie 16 dwufunduszowych (EFRR, EFS) regionalnych programów operacyjnych – 15 dla województw klasyfikowanych jako regiony kategorii „słabiej rozwinięte” i jeden program dla województwa mazowieckiego – kategoria „lepiej rozwinięte” bądź „przejściowe”. Dobrym przykładem finansowania wielofunduszowego są opisywane wcześniej Zintegrowane Inwestycje Terytorialne.

W przyszłym okresie programowania korzystanie ze środków unijnych będzie uzależnione od spełnienia przez państwa członkowskie lub regiony odpowiednich warunków ex ante – czyli zapewnienia określonych warunków wyjściowych. Ponadto Komisja Europejska dąży do zwiększenia efektywności wydatkowania środków poprzez położenie większego nacisku na zwrotną formę finansowania inwestycji.

Wydatkowanie środków w nowym okresie programowania będzie trudniejsze chociażby ze względu na wprowadzenie smart specialization czyli strategii inteligentnej specjalizacji, zgodnie z którą środki powinny być przeznaczone na inwestowanie – tworzenie miejsc pracy i bazy podatkowej po to, aby po roku 2020, kiedy już Polska nie będzie mogła korzystać z funduszy polityki spójności, gospodarka mogła normalnie funkcjonować. Nowy program nie może być „rozproszony” i kosztochłonny – nie mogą być na jego podstawie realizowane projekty, które później nie będą się w stanie utrzymać. Muszą mieć one charakter inwestycyjny.

Jednym ze źródeł stanowiących podstawę do budowania nowego kształtu RPO były wyniki z SEIP czyli elektronicznego systemu gromadzącego propozycje przedsięwzięć planowanych do realizacji przez potencjalnych beneficjentów. System ten pozwala rozpoznać oczekiwania i potrzeby podmiotów publicznych, gospodarczych i społecznych. Dzięki temu można uniknąć kierowania środków tam, gdzie nie ma na nie zapotrzebowania. Należy jednak pamiętać, że SEIP to nie gotowa baza projektów do zrealizowania, ale inspiracja i zbiór idei, które mogą być wykorzystywane do tworzenia nowego RPO.

Według wstępnego zarysu RPO 2014-2020, możemy wyróżnić następujące osie priorytetowe:

1. Przedsiębiorstwa i innowacje (EFRR):
- inwestycje przedsiębiorstw w badania i innowacje
- rozwój produktów i usług w MŚP
- promowanie i rozwój przedsiębiorczości
- doradztwo i szkolenia dla MŚP i IOB

2. Technologie informacyjno – komunikacyjne (EFRR):
- rozwój produktów i usług opartych na TIK (e-biznes)
- wzmacnianie zastosowania technologii komunikacyjno – informacyjnych dla e-usług

3. Gospodarka niskoemisyjna (EFRR):
- produkcja i dystrybucja energii z OZE
- wdrażanie Strategii Niskoemisyjnych, w tym transport publiczny
Promowanie i wspieranie efektywności energetycznej i uzycia/wykprzystania OZE w sektorze mieszkaniowym i w przedsiębiorstwach

4. Środowisko i zasoby (EFRR)
- gospodarka odpadami
- gospodarka wodno-ściekowa
- dziedzictwo kulturowe
- ochrona zasobów przyrodniczych
- rewitalizacja terenów miejskich
- bezpieczeństwo

5. Transport (EFRR)
- zwiększanie drogowej mobilności regionalnej
- rozwój i rehabilitacja systemu transportu kolejowego

6. Infrastruktura społeczna (EFRR)
- inwestycje w edukację i infrastrukturę zdrowotną i społeczną

7. Kadry dla gospodarki (EFS)
- zapewnienie dostępu do zatrudnienia osobom poszukującym pracy i nieaktywnym zawodowo
- adaptacja pracowników, przedsiębiorstw i przedsiębiorców do zmian
- trwała integracja na rynku pracy osób młodych bez pracy
- samozatrudnienie, przedsiębiorczość oraz tworzenie nowych miejsc pracy
- równouprawnienie płci oraz godzenie zycia zawodowego i prywatnego
- aktywne i zdrowe starzenie się

8. Włączenie społeczne (EFS)
- aktywna integracja
- dostęp do wysokiej jakości usług, w tym opieki zdrowotnej i usług społecznych
- wspieranie gospodarki społecznej i przedsiębiorstw społecznych

9. Edukacja i nauka (EFS)
- zapewnienie równego dostępu do edukacji elementarnej, kształcenia podstawowego i ponadpodstawowego
- poprawa dostępności i wspieranie uczenia się przez całe życie

• 10. Odrębna oś priorytetowa dla inżynierii finansowej (EFRR)
      
      
      
  • 11./12. Pomoc techniczna (EFS, EFRR)

Podjęto także inne istotne decyzje dotyczące perspektywy 2014-2020:
1. Podatek VAT w projektach dofinansowanych z Funduszy Europejskich będzie kosztem kwalifikowalnym, co oznacza utrzymanie możliwości jego refundacji
2. Poziom dofinansowania unijnego w wysokości 85% (dla regionów mniej rozwiniętych) oraz 80% dla Mazowsza.

Załączone tabele zawierają bardziej szczegółowy opis celów tematycznych i priorytetów inwestycyjnych finansowanych ze środków EFS oraz dwufunduszowo przez EFRR i EFS. Jest to WSTĘPNA CHARAKTERYSTYKA niektórych proponowanych programów operacyjnych.

Źródło:
- http://rpo.dolnyslask.pl/fileadmin/user_upload/documents/13maj/28/prezentacja_zarys_RPO_2014-2020.pdf
- http://www.mrr.gov.pl/fundusze/fundusze_europejskie_2014_2020/strony/start.aspx
- informacja własna