Publicystyka - ngo.pl

Panel zorganizowały: Polskie Stowarzyszenie na rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym, Polski Związek Głuchych i Polski Związek Niewidomych. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele organizacji pozarządowych zajmujące się problematyką niepełnosprawności z całej Polski. Ze strony administracji rządowej obecna była Małgorzata Kiełducka, radca w Biurze Pełnomocnika Rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych, a także poprzedni Pełnomocnik Joanna Staręga-Piasek.

Najważniejszym postulatem spotkania było zjednoczenie różnych środowisk niepełnosprawnych, które powinny działać wspólnie, ponieważ tylko wtedy ich postulaty zostaną wypowiedziane z wystarczającą siłą. Pierwszym krokiem do tego zjednoczenia stało się podpisanie przez wszystkich uczestników spotkania rezolucji postulującej o opracowanie przez rząd Narodowego Programu Wyrównywania Szans Osób Niepełnosprawnych i Wspierania Ich Rodzin, a także o podjęcie inicjatywy legislacyjnej, której podstawą ma być punkt 18 Standardowych Zasad Wyrównywania Szans Osób Niepełnosprawnych ONZ.

Spotkanie składało się z pięciu bloków tematycznych. Każdy z nich rozpoczynał się krótkim referatem, po której wszyscy uczestnicy spotkania mogli podzielić się własnymi refleksjami i doświadczeniami. Trzy pierwsze omawiane zagadnienia dotyczyły podstawowych problemów, z którymi styka się środowisko osób niepełnosprawnych i ich rodzin, a więc edukacji, zatrudnienia i aktywnego uczestnictwa w życiu społecznym osób niepełnosprawnych. Zarówno referenci, jak i osoby zgromadzone na sali zgłaszali wiele zastrzeżeń w stosunku do rozwiązywania tych kwestii w rzeczywistości polskiej.

Edukacja

Polskie prawo dotyczące edukacji osób niepełnosprawnych pozwala im kształcić się na wszystkich poziomach szkolnictwa i we wszystkich typach szkół. Jednak w rzeczywistości okazuje się, że efektywnej edukacji osób niepełnosprawnych stoi na drodze wiele przeszkód. Według Mirosławy Suchockiej z Towarzystwa Oświatowego Integracja, aby je przezwyciężyć należy przede wszystkim postawić na trzy kwestie:
· zmianę podejścia do potrzeb ucznia niepełnosprawnego, dostosowanie programów nauczania i kierunków kształcenia,
· analizę rynku pracy w celu podjęcia kształcenia w zawodach, które zwiększą konkurencyjność niepełnosprawnych,
· elastyczną i obszerną ofertę edukacyjną dla dorosłych pozwalającą na zdobywanie nowych umiejętności i przekwalifikowanie się w zawodach.

Zatrudnienie

Podniesienie ogólnego poziomu wykształcenia osób niepełnosprawnych i lepsze przygotowanie zawodowe było również postulatem Stanisława Kotowskiego z Polskiego Związku Głuchych, którego wystąpienie dotyczyło problemu zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Apelował on również o:
· specjalistyczne pośrednictwo pracy i pomoc nowo zatrudnionym w okresie adaptacji do warunków zakładu pracy,
· oddziaływanie na potencjalnych pracodawców za pośrednictwem środków przekazu,
· wyeliminowanie z prawodawstwa uprawnień niepełnosprawnych pracowników, które ograniczają ich możliwości zatrudnienia i utrzymania się w zatrudnieniu.

Przyjazne prawo i akceptacja społeczna

Kolejnymi warunkami uczestnictwa niepełnosprawnych w życiu publicznym (prócz edukacji i obecności na rynku pracy) są przyjazne prawo i akceptacja społeczna. Mówił o tym Bogdan Szczepankowski z Polskiego Związku Głuchych. Omawiając drugą z wymienionych kwestii podkreślił on, iż pomimo pojawiania się w powszechnych środkach przekazu przykładów dobrych praktyk kreujących prawdziwy wizerunek osoby niepełnosprawnej, cały czas jest w tej sprawie wiele do zrobienia. Należy min.:
· wprowadzić obowiązek prezentacji przez telewizją publiczną problematyki niepełnosprawności kształtującej w przystępnej formie prawidłowy wizerunek osób niepełnosprawnych,
· wprowadzić obowiązek uzupełnienia wiedzy na temat niepełnosprawności przez odpowiedzialnych pracowników służb społecznych na każdym szczeblu.

Rola i zadania organizacji pozarządowych

Trzy pierwsze wystąpienia, a także dyskusja po nich następująca wskazywały, iż w kwestii wyrównywania szans osób niepełnosprawnych jest wiele do zrobienia. Dlatego też czwarty referat dotyczył miejsca organizacji pozarządowych osób niepełnosprawnych i ich rodzin oraz organizacji działających na rzecz niepełnosprawnych, jako reprezentantów interesów tej kategorii obywateli, w systemie ustrojowym, państwowym i społecznym w Polsce. Jego autorka, Krystyna Mrugalska, widzi trzy role, jakie mogą odegrać organizacje pozarządowe.
· Rola ustrojowa polega na reprezentowaniu interesów osób niepełnosprawnych wobec władz i społeczeństwa. Zostanie ona spełniona pod warunkiem, że organizacje będą zjednoczone i zorganizowane.
· Rola państwowa organizacji polega na współdziałaniu z państwem na wszystkich szczeblach władzy w realizacji praw obywateli niepełnosprawnych. Aby to się powiodło organizacje muszą być współtwórcami polityki społecznej państwa zarówno w wymiarze strategicznym jak i długo- i krótkodystansowym. Powinny również być realizatorem zadań wynikających z tej polityki, na zlecenie państwa.
· Rola społeczna organizacji polega na odpowiadaniu na potrzeby afiliacji osób niepełnosprawnych, ujawnianiu problemów, diagnozowaniu i formułowaniu sytuacji oraz wskazywaniu potrzeb, a także przedstawianiu ocen ich zaspokajania.

Ponieważ na razie role te nie są realizowane - a więc interesy osób niepełnosprawnych nie są skutecznie bronione, a ich potrzeby zaspokajane - zostały sformułowane dwa postulaty, które znalazły się we wspomnianej na wstępie Rezolucji.

Podczas całego spotkania było wielokrotnie podkreślane, iż wielką szansą na zmianą sytuacji osób niepełnosprawnych będzie wejście Polski do Unii Europejskiej. Także w Rezolucji była to tym mowa. Dokumenty takie jak: Artykuł 13 Traktatu Amsterdamskiego Unii Europejskiej, Ogólna Dyrektywa dotycząca Równego Traktowania przy Zatrudnieniu i w Miejscu Pracy, oraz inne już istniejące i planowane dokumenty z chwilą przyjęcia Polski do Unii staną się obowiązujące również u nas. Na razie jednak, według autorów Rezolucji, sytuacja osób niepełnosprawnych w Polsce jest znacznie gorsza nie tylko niż w krajach Unii Europejskiej, ale również niż sytuacja przeciętnego polskiego obywatela. Dlatego też autorzy jeszcze przed wejściem do Unii domagają się spełnienia dwóch postulatów. Jak już zostało powiedziane, jednym z nich postulatów jest opracowanie Narodowego Programu Wyrównywania Szans Osób Niepełnosprawnych i Wspierania Ich Rodzin na lata 2003-2005 oraz 2006-2008. Pracę nad nim powinna podjąć grupa złożona z przedstawicieli administracji państwowej, organizacji pozarządowych, profesjonalistów i przedstawicieli świata nauki. Program zostanie przyjęty przez rząd i parlament, zaś w budżecie państwa powinny się znaleźć środki na jego realizację.
Drugim postulatem jest inicjatywa legislacyjna rządu, która ma zapewnić warunki pełnego partnerstwa i odpowiedzialnego wpływu organizacji, bezpośrednio reprezentujących interesy osób niepełnosprawnych, na politykę społeczną państwa. Wpływ ten powinien dotyczyć wszystkich aspektów polityki związanych z wyrównywaniem szans osób niepełnosprawnych i równym ich traktowaniem. Jak już zostało powiedziane, wszyscy obecni na spotkaniu popisali się pod deklaracją.

2003 Rokiem Niepełnosprawnych

Ostatnią kwestią omawianą na spotkaniu były plany związane z obchodami Europejskiego Roku Osób Niepełnosprawnych, który pod protektoratem Unii Europejskie rozpoczyna się 1 stycznia 2003. Postanowiono powołać w tej sprawie społeczny komitet, dzięki któremu to osoby niepełnosprawne i ich rodziny będą decydować o kształcie obchodów w Polsce.