Publicystyka - ngo.pl

Jan Nowak-Jeziorański mówił, że „dyplomacja społeczna, czyli budowanie porozumienia nie między rządami lecz bezpośrednio między ludźmi, polega na obalaniu w bezpośrednich kontaktach dziedzicznej wrogości i wzajemnych uprzedzeń, rozbijaniu fałszywego mitu, że wszyscy Niemcy albo wszyscy Polacy, Ukraińcy czy Rosjanie są śmiertelnymi wrogami od kołyski aż do zgonu”.

W dyplomację społeczną wpisują się zarówno te działania organizacji pozarządowych, które możemy określić jako współpracę zagraniczną, jak i te, które nazywamy pomocą zagraniczną. Wbrew pozorom różnica jest spora.

Współpraca zagraniczna
Współpracę zagraniczną może podjąć w zasadzie każde stowarzyszenie czy fundacja, które w dowolnym kraju na świecie znajdą sobie organizację partnerską i zdecydują się na wspólne działanie. Wiele organizacji korzysta z tych możliwości lub chce z nich skorzystać. Dla nowicjuszy publikujemy praktyczne porady, jak znaleźć partnera za granicą i na co później zwracać uwagę, aby nam się dobrze z nim współpracowało.

My się uczymy
Pieniądze na kontakty międzynarodowe płyną dość szerokim strumieniem od donatorów prywatnych, od Unii Europejskiej i od innych państw. Europejskie fundusze na rozwój ekonomii społecznej w Polsce sprawiły m.in., że wielu przedstawicieli polskich stowarzyszeń, fundacji i spółdzielni miało okazję przyjrzeć się, jak pracują nasi koledzy i koleżanki we Włoszech, Hiszpanii czy Wielkiej Brytanii. Ich rozwiązania próbujemy „dopasować” do naszych warunków. Fundusze norweskie z kolei dają okazję, aby poznać skandynawski model pozarządówki.

Uczą się od nas
Ale przecież i my mamy się czym pochwalić i czym podzielić: z naszych doświadczeń korzystają przede wszystkim organizacje z Ukrainy, Białorusi, Rosji. Sięgamy jednak i dalej: w Azerbejdżanie pomagamy wprowadzić program „Rodzić po ludzku”, w Gruzji przekonujemy, że tworzenie gospodarstw agroturystycznych to dobry sposób na rozwój regionu i zyski. Jesteśmy obecni także na Bałkanach, w Azji, Afryce, na Dalekim Wchodzie.

Pomoc zagraniczna
Pomoc zagraniczna to już wyższa półka dyplomacji społecznej, powiązana z polityką zagraniczną państwa. Rząd polski od 2004 roku prowadzi program pomocy zagranicznej: przeznacza określoną część budżetu (obecnie jest to 0,09% PKB) na pomoc dla krajów rozwijających się lub przechodzących transformację, realizuje w ten sposób międzynarodowe zobowiązania naszego kraju. Z pieniędzy tych korzystają także organizacje pozarządowe: niosąc np. pomoc humanitarną (tam, gdzie mieszkańcy cierpią w wyniku wojny albo katastrofy) lub pomagając w rozwoju kraju, z którym kontakty rząd uzna za szczególnie ważne i cenne dla interesu państwa. Warto dodać, że polskie organizacje rozpoczęły pracę w krajach rozwijających się znacznie wcześniej niż zajął się tym polski rząd i mają już poważny dorobek i doświadczenia. To pozwala im zachować pewną niezależność we współpracy z polskim MSZ-em: wybierając kraj i sposób pomagania najczęściej kierują się własną misją, a nie jedynie tym, co dyktuje polski rząd. MSZ teoretycznie konsultuje priorytety polskiej pomocy zagranicznej, w praktyce proces ten pozostawia wiele do życzenia. Może kiedyś osiągniemy w tej kwestii takie porozumienie, jak w Norwegii, gdzie organizacje pozarządowe z dumą podkreślają swój udział w procesach pokojowych w krajach Afryki i Ameryki Południowej, w które angażowały się władze państwowe.

Na razie polskie organizacje, które włączają się w realizację rządowej strategii pomocy zagranicznej, czekają na uchwalenie ustawy, która by regulowała tę działalność. Nie zasypiają jednak gruszek w popiele: przyglądają się bacznie, w jaki sposób polski rząd rzeczywiście wydaje pieniądze, które oficjalnie przeznacza na pomoc zagraniczną. Ich ustalenia mogą pomóc w stworzeniu dobrego aktu prawnego i dobrego systemu koordynacji polskiej pomocy zagranicznej.

7% polskich organizacji przyznaje, że prowadzi działalność międzynarodową. Dla 0,6% organizacji działalność międzynarodowa jest najważniejszym polem działań. 10% organizacji deklaruje przynależność do zagranicznych lub międzynarodowych porozumień. 25% organizacji twierdzi, że chciałoby do takich porozumień przystąpić, a 42, 6% – uważa, że jest to niepotrzebne. Źródło: Marta Gumkowska, Jan Herbst, Podstawowe fakty o organizacjach pozarządowych. Raport z badania 2006, Warszawa 2006, Stowarzyszenie Klon/Jawor.

Artykuł ukazał się w miesięczniku organizacji pozarządowych gazeta.ngo.pl - 12 (47) 2007; www.gazeta.ngo.pl