Publicystyka - ngo.pl

W obliczu systematycznego wyczerpywania się dotychczas stosowanych paliw kopalnych, uzależnienia Polski od ich importu z krajów politycznie niestabilnych, a także szkodliwości dla środowiska ich procesu produkcyjnego, naturalnym wyborem staje się zwrot ku OZE – odnawialnym źródłom energii. Demokracja energetyczna to uzyskiwania przez obywateli i obywatelki kontroli nad źródłami energii.

U podstaw demokracji energetycznej leżą technologiczne możliwości produkowania energii z rozproszonych, ogólnie dostępnych, niewyczerpalnych i darmowych źródeł, np. słońca, wiatru, wody czy geotermii. Pociąga to za sobą głęboką transformację – gospodarczą, społeczną, ekologiczną i kulturową. Nowe możliwości technologiczne sprawiają, że zarówno osoby indywidualne, społeczności lokalne, jak i lokalny biznes mogą same produkować energię ze źródeł odnawialnych (OZE). Dzięki dobrej polityce i aktywności obywatelskiej w dynamicznie rosnącej liczbie krajów na całym świecie dochodzi do prawdziwego pospolitego ruszenia energetycznego. Z biernych konsumentów ludzie masowo stają się prosumentami, czyli PROducentami i konSUMENTAMI energii elektrycznej jednocześnie, połączonymi ze sobą inteligentną siecią, do której sprzedają lub z której kupują prąd. Odciążają istniejące sieci, obniżają koszty produkcji energii, efektywniej ją wykorzystują i działają na rzecz ochrony środowiska oraz klimatu.

„Demokracja energetyczna” to przewodnik o najważniejszych pojęciach i problemach związanych z rozwojem energetyki obywatelskiej. Dariusz Szwed i Beata Maciejewska krok po kroku prowadzą czytelnika poprzez najważniejsze zagadnienia: tłumaczą, dlaczego warto stawiać na OZE, analizują sytuację energetyczną w Polsce i innych krajach europejskich, zastanawiają się nad rachunkiem ekonomicznym i przemianami społecznymi związanymi z wprowadzeniem demokracji energetycznej, a także ważnym w tym kontekście temacie miejsc pracy.

• W Niemczech prawie 90 procent inwestycji w zieloną energetykę to inwestycje prosumenckie (w tym rolników), komunalne oraz małych, średnich i regionalnych przedsiębiorstw energetycznych. W 2013 roku dla największych czterech koncernów energetycznych pozostało zaledwie 5 procent energetycznego „tortu”. Wyrazem demokratyzacji energetyki w Europie jest także 79 projektów całkowitego odejścia od surowców nieodnawialnych realizowanych w ramach globalnej inicjatywy go100percent.org m.in. w Austrii, Niemczech, Danii, Wielkiej Brytanii i Szwecji. W 2014 roku żaden projekt „100 proc. energii odnawialnej” nie był jeszcze realizowany w Polsce, Jedyną deklarację dążenia w tym kierunku ogłosił Marcin Pluta, burmistrz Brzezin w woj. łódzkim.
• Nieprawdą jest często powtarzany pogląd, że klimat panujący w Polsce – niewielka ilość słońca i nieznaczne wiatry – uniemożliwia rozwój energetyki demokratycznej w naszym kraju. Niemcy, mające podobne warunki klimatyczne co Polska, są światowym liderem zielonej energii.
• Pod koniec 2011 roku polski sektor OZE zatrudniał prawie 35 tys. „zielonych” pracowników. Ministerstwo Gospodarki szacuje, że do 2020 roku będzie u nas 79 tysięcy miejsc pracy związanych z odnawialnymi źródłami energii. Organizacje ekologiczne uważają, że w sektorze OZE jest możliwe stworzenie do 2020 roku nawet 350 tysięcy miejsc pracy.
• Według rządowych statystyk Polska produkuje z OZE już aż ponad 10 proc. Energii. Rzeczone odnawialne źródła energii to jednak w większości nieekologiczne współspalanie węgla i biomasy, czyli wrzucanie do przestarzałych kotłów np. łupin kokosa sprowadzanych z innych kontynentów oraz płacenie dużym elektrowniom wodnym zbudowanym jeszcze w latach siedemdziesiątych XX wieku. Właścicielami jednych i drugich są gigantyczne spółki energetyczne. Tak realizowana energetyka odnawialna w ciągu kilku lat przyniosła koncernom rządzącym energetyką ponad 12 miliardów złotych dotacji ze środków publicznych.
• Wymiana oświetlenia na energooszczędne LEDy może obniżyć roczne rachunki nawet o 80 zł na każdej żarówce. Koszt żarówki LED (10-20 zł) zwraca się zatem w ciągu kilku miesięcy. W skali całego kraju taka wymiana przyniosłaby oszczędności rzędu 10 mld zł rocznie.
• W krajach rozwijających się łączy się wyrównywanie szans i zieloną energetykę ze zwalczaniem zacofania cywilizacyjnego i ubóstwa kobiet. Celem Global Gender and Climate Aliance (Globalnego Porozumienia na rzecz Równości Płci i Klimatu) jest sprawienie, aby wszelkie polityki i działania klimatyczne uwzględniały perspektywę gender. Powstają też lokalne inicjatywy wspierające zielone miejsca pracy dla kobiet. W Barefoot College (Bosonogim Uniwersytecie) w Indiach w szczególności kobiety – biedne, często niepiśmienne – kształcą się w zawodach inżynieryjnych, m.in. zdobywają kwalifikacje instalatorek paneli solarnych. Od momentu inauguracji kursu inżynierii w 2005 roku ponad 500 absolwentek przekonało do korzystania z odnawialnych źródeł energii właścicieli ponad 13 tysięcy budynków w Indiach. Z kolei Solar Sister, społeczne przedsiębiorstwo działające w trzech afrykańskich krajach, zajmuje się eliminowaniem ubóstwa energetycznego dzięki wspieraniu przedsiębiorczości kobiet z terenów wiejskich w rozwoju energetyki odnawialnej; buduje ono sieć sprzedaży bezpośredniej, do której należy już 400 przedsiębiorczyń.