Publicystyka - ngo.pl

Jednym z celów ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie było uporządkowanie kwestii współpracy organizacji pozarządowych z samorządem. Relacjom tym został poświęcony artykuł 5. Ustawy, w którym wymieniono m.in. przykładowe formy współpracy oraz ogólne zasady, na jakich powinna się odbywać (pomocniczość, suwerenność stron, partnerstwo, efektywność, uczciwa konkurencja i jawność). Ustawa nałożyła także na samorządy obowiązek uchwalania rocznych programów współpracy z organizacjami pozarządowymi. Na tym jednak kończą się ustawowe wskazania co do tego istotnego dokumentu, a samorządy i organizacje borykają się z praktycznymi pytaniami: co powinno się znaleźć w programie i jak nad nim pracować?

W odpowiedzi na te pytania Departament Pożytku Publicznego, po konsultacjach z Radą Działalności Pożytku Publicznego, opracował dokument pod tytułem „Zasady tworzenia programu współpracy jednostek samorządu terytorialnego z organizacjami pozarządowymi oraz z podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie”. Znajdują się tam nie tylko wskazówki jakie inne (oprócz tych wymienionych wprost w ustawie) formy może przybierać współpraca samorządu z organizacjami, ale przede wszystkim zawiera pięć podstawowych reguł dotyczących tworzenia programów współpracy. Według nich program ma dotyczyć wszystkich organizacji pozarządowych, a nie tylko organizacji pożytku publicznego i ma charakter obligatoryjny. Ponadto zalecane jest, aby formalnie roczny program był tworzony z perspektywą wieloletnią, a sam proces jego budowania był efektem współpracy samorządu terytorialnego oraz organizacji pozarządowych działających na danym obszarze.

Pomoc nadchodzi także ze strony organizacji infrastrukturalnych. Jeden z modułów programu Trzeci Sektor (finansowanego przez Trust for Civil Society in Central & Eastern Europe, prowadzonego przez Fundację im. Stefana Batorego we współpracy z innymi organizacjami pozarządowymi) jest poświęcony właśnie budowaniu mechanizmów współpracy organizacji pozarządowych z samorządem. Moduł ten pod nazwą Partnerstwo dla III Sektora realizują dwie organizacje – Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej oraz Sieć Wspierania Organizacji Pozarządowych SPLOT. Obie organizacje mają w swych planach pomoc w tworzeniu programów współpracy w poszególnych gminach.
FRDL na początek zajął się badaniem poziomu współpracy pomiędzy samorządami a organizacjami pozarządowymi. Na tej podstawie powstanie poradnik "Dobre Praktyki" przedstawiający modelowe przykłady współpracy. Poradniki będą rozdawane na konferencjach organizowanych od kwietnia do czerwca 2004 w każdym województwie. Eksperci FRDL opracowali metodologię wdrażania i tworzenia programów współpracy, a w maju rozpoczną się konsultacje i pomoc we wdrażaniu kompleksowych programów współpracy w sześćdziesięciu jednostkach samorządu terytorialnego w całej Polsce.
SPLOT także opracował dokument, który stanowi swego rodzaju przewodnik, mający pomagać samorządom i organizacjom w wypracowaniu wspólnego programu. Jest on wykorzystywany przez grupy robocze, składające się z przedstawicieli obu sektorów, które powstały już w osiemnastu lokalnych ośrodkach w Polsce. Ich celem jest doprowadzenie do uchwalenia programów współpracy. W miarę swoich możliwości ośrodki Sieci SPLOT mogą pomóc także innym gminom w zakresie opiniowania projektów programów współpracy i podpowiadania dobrych rozwiązań.

- Właściwie teraz waży się, czy ustawa się uda, czy nie - mówi Jakub Wygnański ze Stowarzyszenia na Rzecz Forum Inicjatyw Pozarządowych, jeden z twórców ustawy. – W dużej mierze zależy to bowiem od tego ile takich uchwał powstanie i jakiej będą jakości.

Wśród komentarzy towarzyszących uchwalaniu Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie pojawiło się zdanie, że miłości samorządu do organizacji się nie zadekretuje. To prawda. Wiele, a właściwie wszystko zależy od dobrej woli i wysiłku podjętego przez obie strony tego układu.

Apelujemy do organizacji pozarządowych, aby zainteresowały się na jakim etapie są prace nad projektem uchwały w ich samorządach, w jakim stopniu przygotowywane akty odpowiadają zaleceniom Departamentu Pożytku Publicznego, a także aby domagały się włączenia swoich przedstawicieli w prace legislacyjne.

Tych, którym się to udało zachęcamy do opisania swoich doświadczeń i pokazania ich rezultatów (tj. programów współpracy), a tych, przed którymi te zadania dopiero stoją – do korzystania z dobrych wzorów.

**********
Czytaj także o Programie Trzeci Sektor na stronach:

• 
  
• Fundacji im. Stefana Batorego ,
  
• Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej,
  
• Sieci Organizacji Pozarządowych SPLOT.

W pliku do pobrania: „Zasady tworzenia programu współpracy jednostek samorządu terytorialnego z organizacjami pozarządowymi oraz z podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie”.