Publicystyka - ngo.pl

Zrównoważony System Żywnościowy to jedna z najważniejszych inicjatyw legislacyjnych Komisji Europejskiej w kolejnych latach. Ma określać obowiązki w zakresie zamówień publicznych, żywności w instytucjach publicznych, szkołach, przedszkolach. Ma rozwiać wątpliwości wokół kwestii związane z informowaniem osób konsumenckich o żywności, oznakowaniu i stanowić regulację, która spowoduje, że to, co jemy będzie miało jak najlepszy wpływ na nasze zdrowie, działania na rzecz walki z katastrofą klimatyczną i prawa zwierząt.

W rozmowie z naszymi Mówczyniami i Mócami zadaliśmy sobie kilka pytań. Chcieliśmy dowiedzieć się, jak media kształtują dzisiaj debatę na temat systemu produkcji żywności, w jaki sposób informują o wpływie systemu żywności na spadek bioróżnorodności, zanieczyszczenie wody, gleb, powietrza, deforestację oraz jakie działania muszą podejmować, aby osoby konsumenckie dowiedziały się o tym, że system żywności to obok paliw kopalnych motor katastrofy klimatycznej?

Jako Green REV Institute i koalicja Future Food 4 Climate uważamy, że to, co mamy na talerzu jest kwestią publiczną. Głód, zagrożenie bezpieczeństwa żywnościowego, deforestacja, ubóstwo żywnościowe, zanieczyszczanie środowiska naturalnego - wód, powietrza i gleb, a przede wszystkim śmierć miliardów zwierząt tzw. hodowlanych są konsekwencjami nieefektywnego systemu produkcji tego, co jemy. Rolą odpowiedzialnych mediów jest informowanie o tej katastrofie - klimatycznej, zdrowotnej i etycznej.

We wtorkowej dyskusji udział wzięły przedstawicielki i przedstawiciele partnerów koalicji Future Food 4 Climate, środowiska naukowego, organizacji społeczeństwa obywatelskiego i organizacji młodzieżowych - naukowczynie, aktywiści i aktywistki, twórcy i twórczynie, osoby działające społecznie. Usłyszeliśmy ważne głosy:

Dr. hab. Joanna Hańderek Prof. UJ - wykładowczyni w Instytucie Filozofii UJ, autorka, działaczka społeczna, redaktorka „Zdania”, członkini Towarzystwa Humanistycznego, Klubu Gaja, Kongresu Świeckości, członkini rady głównej Kongresu Kobiet. Wolontariuszka w Centrum Praw Kobiet. Od dziewięciu lat prowadzi projekt społeczno-naukowy „Kultura wykluczenia?”. Współtwórczyni Manifestu Wegańskiego. 

Adrian Sosnowski - twórca i gospodarz podcastu Wegaństwo, w którym wraz z gośćmi poszerza roślinne horyzonty słuchaczy. Z wykształcenia literaturoznawca, z zawodowo związany z branżą outdoorową, prywatnie miłośnik kotów, gór i wegańskiej kuchni;

Alicja Barcikowska – psycholożka z zawodu, ekolożka z zamiłowania. Zajmuje się edukacją ekologiczną, działa na rzecz zwierząt. Założyła i prowadzi ekologiczną Fundację Sanctus Nemus (od 2012 r.). Współzałożycielka i redaktorka Ekowyborcy. Prowadzi też profil Biblioteka Zielonych Słów;

Patryk Stelmaszek - uczeń jednego z bydgoskich liceów na profilu humanistyczno-prawnym, a także redaktor dla Głosu Pokolenia. Miłośnik debat i języków obcych. W czasie wolnym chętnie czyta książki, szczególnie kryminały;

Karolina Justyna - Aktywistka klimatyczna, współzałożycielka grupy Jemy z klimatem. Celem kolektywu jest walka z katastrofą klimatyczną, poprzez popularyzację diety planetarnej. Kieruje się maksymą: Bądź zmianą, którą pragniesz ujrzeć w świecie; 

Okrągły stół trwał 30 minut, był tłumaczony na polski język migowy i jest dostępny pod tym linkiem.

Dr. hab. Joanna Hańderek Prof. UJ, wykładowczyni, redaktorka i działaczka społeczna mówi jasno: “Zrównoważony system żywnościowy jest dla mnie przede wszystkim etyką, a dokładniej etycznym nastawieniem wobec świata. Jako weganka uważam, że jedzenie to przede wszystkim relacja, w przypadku diety opartej na zasadach nie krzywdzenia (zwierząt ludzkich i pozaludzkich), jest to relacja dbałości i odpowiedzialności o rzeczywistość.”

Odpowiadając na pytanie dotyczące tego, jakie - jako przedstawiciele i przedstawicielki mediów wyzwania i przeszkody w kompleksowym komunikowaniu kwestii wpływu rolnictwa i systemu żywności na zmiany klimatu, środowisko naturalne, spadek bioróżnorodności, kwestie społeczne są najistotniejsze Adrian Sosnowski, twórca podcastu “Wegaństwo”, stwierdza: “Jeżeli jako społeczeństwo nie dostrzeżemy zależności między swoim talerzem, a tą katastrofą klimatyczną, która już tu jest i tylko przybiera na sile, to obawiam się, że czeka nas bardzo trudna i nieprzyjemna przyszłość.”

W tej kwestii Alicja Barcikowska zwraca uwagę na oddziaływanie mediów na społeczeństwo i porusza często pomijaną tematykę green washingu i humane washingu jako strategii stosowanych przez media sektora zwierzęcego, świadome zmiany i wzrostu wiedzy na temat produkcji zwierzęcej, jakie dzieją się w społeczeństwie: “Dlaczego media promują nadal mięso i nabiał? Bo tego oczekują reklamodawcy, ale i większość odbiorców. Reklamodawcom zależy na utrwalaniu mitów o mięsie i wzroście sprzedaży, odbiorcom nie zależy na trudnej, nieprzyjemnej prawdzie o przemyśle mięsnym – wolą ładne zdjęcia mięsnych potraw. Same media na tym zarabiają. Przemysł mięsny przeznacza na reklamy ogromne środki – jakie duże medium odetnie się dobrowolnie od takiego źródła dochodu? Szczególnie bulwersujące jest dla mnie przeznaczanie środków publicznych na reklamy i promocję spożycia mięsa i produktów mlecznych – to na pewno trzeba zmienić.”

Karolina Justyna, aktywistka klimatyczna, współzałożycielka grupy Jemy z klimatem. puentuje: “Media dzięki temu, że trafiają z swoim przekazem do milionów osób codziennie, odgrywają jedną z kluczowych ról w transformacji systemu żywnościowego.”, podkreślając jak bardzo istotnym jest, by konsumenci i konsumentki mieli prawo do informacji na temat kupowanych przez siebie produktów w zakresie śladu ekologicznego i kosztów etycznych czy zdrowotnych, niemniej zwracając uwagę na fakt, że odpowiedzialność za wybory żywieniowe musi mieć charakter systemowy. Karolina dodaje, że: Jeśli nie chcemy doświadczać permanentnych susz i pustych półek w sklepach, musimy dokonać transformacji systemu żywności. 

Patryk Stelmaszek, aktywista i uczeń, trafnie zauważył, że w świecie przepełnionym często przeciwnymi sobie informacjami i treściami, “wiele osób nie zdaje sobie sprawy z tego, jak jedzenie znajdujące się na ich talerzach przyczynia się do zmian klimatycznych.” Ta kwestia jest kluczowa w edukacji i komunikacji względem społeczeństwa o tyle, że, jak powiedział Kacper: “Obecny system produkcji żywności wymaga zmiany, ponieważ zagraża zdrowiu ludzi i jest szkodliwy dla środowiska.“

Jako organizacja na co dzień zajmująca się kwestiami legislacyjnymi, strażniczymi i rzeczniczymi w zakresie zrównoważonego systemu żywnościowego po wtorkowej dyskusji wciąż zadajemy sobie pytanie; kiedy tematyka transformacji systemu żywnościowego wejdzie do debaty publicznej w Polsce? Czy wybory w 2023 i 2024 roku będą przełomowe i pozwolą na wprowadzenie tego tematu do programów partii politycznych? 

Morgan Janowicz, koordynatorka ds. partnerstwa w Green REV Institute i koalicji Future Food 4 Climate oraz prowadząca okrągłego stołu nadmienia, że jako gościni Campus Polska Przyszłości w sierpniu usłyszała wypowiedź Posła Władysława Kosiniaka-Kamysza, który wyraźnie wsparł hodowlę zwierząt, pomimo świadomości jej konsekwencji dla planety i zdrowia ludzi.

Takie komunikaty i stanowiska tym silniej sprawiają, że zastanawiamy się, czy sposób komunikowania kwestii transformacji systemu żywnościowego zmieni się na lepsze w nadchodzących latach. Jak wiele raportów, nawoływań środowiska naukowego i doniesień z badań potrzebujemy, by zrozumieć, że nie da się zatrzymać katastrofy klimatycznej bez odejścia od produkcji zwierzęcej? Czasu na wdrażanie zmian mamy coraz mniej. Jako Green REV Institute i koalicja Future Food 4 Climate codziennie pracujemy i apelujemy, by wykorzystać go jak najlepiej.

Green REV Institute działa od 2014 r. Jest operatorem koalicji Future Food 4 Climate, pierwszej koalicji, która działa rzeczniczo dla transformacji systemu żywności. W 2021 wyprodukował dokument Wegańska Warszawa, który był wyświetlany na 9 festiwalach na całym świecie. Jest organizatorem European Vegan Summit, który jako pierwsze takie wydarzenie jest platformą debaty łączącej kropki między polityką, aktywizmem, nauką, mediami i biznesem w świetle weganizmu i praw zwierząt. Obecnie prowadzi rzecznictwo dla dostępności roślinnych, wegańskich posiłków w placówkach oświatowych i działa dla wprowadzenia legislacji na poziomie UE i krajowym dla zrównoważonego systemu żywnościowego. Jest organizacją członkowską 50by40, European Vegetarian Union, Eurogroup for Animals, TAPP Coalition, Aquatic Animal Alliance, World Federation for Animals oraz Plant Europe, jedną z 10 NGO w ramach EU Platform on Animal Welfare, organizacją akredytowaną przy Programie Środowiskowym ONZ. Działa dla przyszłości, włączając młode osoby do działań systemowych.