Publicystyka - ngo.pl

Celem badania jest przedstawienie poziomu aktywności organizacji pozarządowych w wykorzystaniu EFS oraz zidentyfikowanie głównych barier ograniczających organizacjom pozarządowym dostęp do środków z tego funduszu.

Autorzy raportu (dostępnego na stronie http://www.efs.gov.pl/) stwierdzają, że organizacje pozarządowe są w Polsce jedną z najaktywniejszych grup projektodawców aplikujących do programów finansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS), zarazem jednak udział organizacji pozarządowych w absorpcji środków EFS napotyka na poważne ograniczenia.

„Istotna część organizacji
pozarządowych nie jest w stanie skutecznie aplikować o środki z EFS
ze względu na niedostateczne zasoby, przede wszystkim finansowe i
kadrowe, oraz zbyt małe doświadczenie w przygotowywaniu i
realizowaniu projektów. Powodem niekorzystania z EFS bywa również
rozbieżność pomiędzy profilem organizacji a założeniami programów
finansowanych z Funduszu. Organizacje, których profil i kondycja
zasadniczo odpowiadają założeniom programów finansowanych z
Funduszu, napotykają bariery dwojakiego rodzaju. Część trudności
wynika ze zderzenia sposobu działania typowego dla organizacji
pozarządowych z logiką funkcjonowania instytucji administracji
publicznej. Z perspektywy charakterystycznej dla organizacji
pozarządowych właściwa instytucjom biurokratycznym formalizacja
oraz szczegółowe dokumentowanie prowadzonej działalności stanowią
utrudnienia w realizowaniu zadań stanowiących istotę projektu.

Napięcie między dwiema różnymi kulturami organizacyjnymi, w pewnym sensie naturalne, nie może jednak przesłonić faktu, że niektóre bariery utrudniające organizacjom pozarządowym skuteczne ubieganie się o środki z EFS oraz sprawne realizowanie projektów wynika z niskiej skuteczności części działań podejmowanych przez instytucje administracji publicznej w związku z wdrażaniem EFS oraz z popełnionych wobec projektodawców uchybień. Przypadki tego rodzaju odbijają się w środowisku organizacji pozarządowych szerokim echem i zniechęcają część należących do niego podmiotów do zabiegania o środki EFS.” – piszą w raporcie Anna Chrościcka, Tomasz Płachecki oraz Agnieszka Sternik

Ich zdaniem główne utrudnienia w skutecznym aplikowaniu o środki EFS oraz realizowaniu wspieranych z tych środków projektów stanowią dla organizacji pozarządowych:

• trudności z uzyskaniem jasnych i w pełni wiarygodnych informacji w sprawie wymogów dotyczących składanych wniosków,
• problemy z zapewnieniem płynności finansowej projektu, związane przede wszystkim z opóźnieniami w przekazywaniu przez Instytucje Wdrażające kolejnych transz dotacji, oraz obawa przed wystąpieniem takich problemów (bardziej powszechna, niż rzeczywiste przypadki opóźnień),
• ograniczenia w zatrudnieniu kadry potrzebnej do realizacji projektu, związane przede wszystkim z limitami ograniczającymi poziom wynagrodzeń oraz wynikające z Ustawy Prawo zamówieniach publicznych,
• daleko posunięta formalizacja procesu kwalifikowania wniosków do finansowania oraz procesu kontroli realizacji projektu, wywołująca wrażenie, że kryteria formalne oraz wskaźniki liczbowe są uznawane przez Instytucje Wdrażające za bardziej istotne od merytorycznej zawartości projektu.

Autorzy raportu formułują także szereg rekomendacji kierowanych do Instytucji Zarządzającej PWW, Instytucji Zarządzającej SPO RZL oraz Instytucji Wdrażających, a mających na celu zwiększenie zainteresowania organizacji pozarządowych EFS oraz podniesienie poziomu skuteczności aplikowania przez nie o środki w ramach SPO RZL. Rekomendacje dotyczą informowania o EFS, uproszczenia i zmniejszenia wymogów formalnych wobec organizacji, formalnej i merytorycznej oceny wniosków oraz realizacji projektów.

Badanie zostało zrealizowane w
dniach 2 – 9 września 2005 i obejmowało analizę danych zastanych, 8
indywidualnych wywiadów pogłębionych, 3 zogniskowane wywiady
grupowe, w których łącznie wzięło udział 21 osób.

Dane zastane, udostępnione przez Departament Wdrażania Europejskiego Funduszu Społecznego (DWF) w Ministerstwie Gospodarki i Pracy (MGiP)4 oraz pozostałe Instytucje Wdrażające SPO RZL5, dotyczyły liczby wniosków złożonych, wniosków odrzuconych i wniosków zakwalifikowanych do realizacji w ramach SPO RZL oraz informacji na temat formalnych przyczyn odrzucenia wniosków składanych przez organizacje pozarządowe do DWF. Wywiady indywidualne przeprowadzono ze specjalistami programu EURO-NGO, zajmującymi się prowadzeniem szkoleń dla przedstawicieli organizacji pozarządowych oraz udzielaniem im porad dotyczących ubiegania się o środki z funduszy strukturalnych. Wywiady zostały przeprowadzone w województwach dolnośląskim, kujawsko-pomorskim, opolskim i świętokrzyskim (po dwa w każdym). Wybór rozmówców w poszczególnych województwach opierał się na rekomendacjach regionalnych koordynatorów programu EURO-NGO, których prosiliśmy o wskazanie osób najbardziej aktywnych w udzielaniu porad organizacjom pozarządowym. Do udziału w zogniskowanych wywiadach grupowych zaproszeni zostali przedstawiciele organizacji warszawskich, które złożyły (z różnym skutkiem) co najmniej jeden projekt w odpowiedzi na konkursy ogłaszane przez DWF.