Publicystyka - ngo.pl

Rok 2026 stawia edukację klimatyczną w zupełnie nowym miejscu. Po latach intensywnego wzrostu świadomości ekologicznej młodych ludzi coraz wyraźniej widać, że problemem nie jest brak wiedzy, lecz rosnący rozdźwięk między narracjami edukacyjnymi a codziennym doświadczeniem życia. Kryzys klimatyczny nakłada się dziś na kryzys kosztów życia, niepewność mieszkaniową i pogarszające się zdrowie psychiczne. W tym kontekście edukacja klimatyczna, która nie uwzględnia realiów ekonomicznych i społecznych młodych ludzi, przestaje być skuteczna.

Europejskie badania projektu Energy Literacy for Youth, prowadzone w pięciu krajach, pokazują wyraźnie, że młodzi nie odrzucają odpowiedzialności za klimat. Odrzucają natomiast abstrakcyjny język i moralizujące komunikaty. Najczęściej wskazywane przez nich obszary zainteresowania dotyczyły bardzo konkretnych kwestii: tego, jak energia wpływa na codzienne życie oraz w jaki sposób można jednocześnie oszczędzać energię i pieniądze. Dla wielu respondentów i respondentek rozmowa o klimacie była wprost rozmową o rachunkach za prąd, kosztach ogrzewania czy cenach transportu. Tam, gdzie edukacja zaczynała się od globalnych wykresów emisji, zainteresowanie szybko gasło; tam, gdzie punktem wyjścia były domowe wydatki lub warunki mieszkaniowe, pojawiała się realna ciekawość i zaangażowanie. Oto najważniejsze kwestie:

Dwie najczęściej wybierane przez młodych tematy? „Jak energia wpływa na moje codzienne życie" i „jak oszczędzać energię i pieniądze". Dla pokolenia żyjącego z drożejącymi rachunkami klimat to nie abstrakcja, to jest kwestia przetrwania ekonomicznego.

Edukacja klimatyczna w 2026 roku musi być edukacją o codzienności. Inaczej zostanie odebrana jako luksusowy dyskurs dla tych, których na niego stać.

Badani i badane otwarcie kwestionowali np. ekologiczność samochodów elektrycznych. Zamiast ich „naprawiać" stwórz przestrzeń do dialogu. Edukacja klimatyczna buduje zaufanie przez szczerość, nie przez przekonywanie.

Zamiast „naprawiać” ich poglądy:

• ucz pracy na niepełnych danych
• pokaż sprzeczności
• stwórz przestrzeń do rozmowy

Ekologiczny lęk (climate anxiety) to epidemia wśród młodych. Raport jest jednoznaczny: edukacja skupiona wyłącznie na kryzysie przytłacza i demobilizuje. Dawkuj nadzieję — prezentuj innowacje prowadzone przez rówieśników.

Nasze materiały edukacyjne, interaktywne scenariusze zamiast slajdów,  zamieniają słuchaczy i słuchaczki w współtwórców i współtwórczynie rozwiązań. Młodzi chcą działać, nie słuchać.

Dlatego:

• wzmacniaj narracje o sprawczości rówieśniczej
• opowiadaj o lokalnych inicjatywach
• pokazuj konkretne rozwiązania

Osoby z doświadczeniem migracji, osoby z niepełnosprawnościami, młodzież LGBTQ+  wciąż są niewidoczni w materiałach edukacyjnych. A badania pokazują: gdy młode osoby jeśli widzą w treściach siebie, angażują się wielokrotnie mocniej.

Edukacja klimatyczna w 2026 roku musi być:

• elastyczna poznawczo i emocjonalnie
• kulturowo osadzona
• językowo dostępna

RAPORT Energy Literacy for Inclusion dostępny TUTAJ

Już za niedługo będziemy mogli się z wami podzielić innowacyjnymi materiałami edukacyjnymi, które łączą zagadnienia klimatu, energii i inkluzywności. 

Kontakt: Magdalena Klarenbach, [email protected]